برسی هوش فرهنگی، مؤلفه ها و راهبردهای آن در سازمان با رویکرد اسلامی - عسکری‌وزیری, علی (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)

رهبری در مدیریت اسلامی - آقاپیروز, علی (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)

هوش معنوی و نقش آن در محیط کار با تأکید بر آموزه های دینی - عسکری‌وزیری, علی; زارعی‌متین, حسن (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)

نظام اداری و سیر تکامل آن در صدر اسلام و انقلاب اسلامی - مصباح, محمد‌تقی (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)

فقه حکومتی و خط مشی عمومی - جعفری, محمد‌حسن (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)

ارتباطات درون فردی در منابع اسلامی - اکبری, ظاهر (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)

شایسته سالاری و راهبردهای آن در رویکرد اسلامی - رحیمی, محمد‌رضا (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)

عوامل مؤثر بر سلامت نظام اداری و رشد ارزش های اخلاقی در آن - شیخی, محمد‌حسین (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)

بررسی تأثیر سرمایه انسانی بر رقابت پذیر شدن بانک - معصومی, عذرا (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)

طراحی الگوی مفهومی تحلیل فرهنگی کشور مبتنی بر رویکرد تئوری مفهوم سازی بنیادی - پرکان, حسین; سلطانی, مرتضی (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)

جمع گرایی - فردگرایی از دیدگاه فرهنگ جامعه مهدوی - عوقی, وحید (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)

سلسه مراتب قانون گذاری در نظام اداری اسلامی - درودی, مجتبی (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)

فاصله قدرت از دیدگاه فرهنگ جامعه مهدوی - عوقی, وحید (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)

بررسی و نقد جهت گیری های انسان شناختی و ارزش شناختی مدیریت دولتی نوین - رحیمی, محمد‌رضا (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)

جایگاه انسان شناسی در سازمان و مدیریت از دیدگاه اسلام و غرب - واثق‌غزنوی, قادر‌علی (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)

نقش نگرش های اسلامی در فرآیند تصمیم گیری - منطقی, محسن (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)

حکمرانی خوب، معرفی و نقد اجمالی - نادری, محمد‌مهدی (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)

آینده پژوهی، ضرورت آینده مطالعات فرهنگی و علمی - منطقی, محسن (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)

نگاهی به روش تشویق در ایجاد انگیزه از دیدگاه قرآن - اخلاقی, عبد‌الرحیم (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)

جایگاه حوزه علمیه در سیاست گذاری فرهنگی در نظام جمهوری اسلامی ایران - جعفری, محمد‌حسن (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)

علل و آثار سکوت سازمانی از دیدگاه اسلام - منطقی, محسن; حمزه‌خانی, حسین (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)

ارائه الگویی اسلامی از معیارهای مدیریت دولتی با رویکرد تطبیقی به نظریه های «عاملیت» و «خادمیت» - آهوپای, مریم; زارعی‌وش, فاطمه (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)
مریم آهوپای,فاطمه زارعی وشمجله: اسلام و پژوهش‌های مدیریتی; بهار و تابستان 1396 - شماره 14;

مدیریت اسلامی و رویکرد تطبیقی - صادقی, محمدرضا; نوروزی‌فرانی, محمدتقی (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)
محمدرضا صادقی,محمدتقی نوروزی فرانیمجله: اسلام و پژوهش‌های مدیریتی; بهار و تابستان 1395 - شماره 12;

تبیین جایگاه نماد در فرهنگ سازمانی با تکیه بر اندیشه اسلامی - عباسی‌صدرا, علیرضا; منطقی, محسن (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)
علیرضا عباسی صدرا,محسن منطقیمجله: اسلام و پژوهش‌های مدیریتی; بهار و تابستان 1395 - شماره 12;

تاثیرپذیری امام خمینی (ره) از الگوی نظارتی امام علی علیه السلام بر کارگزاران - طباطبایی‌ندوشن, سیدروح‌الله; میرجلیلی, علی‌محمد (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)
سیدروح الله طباطبایی ندوشن,علی محمد میرجلیلیمجله: اسلام و پژوهش‌های مدیریتی; بهار و تابستان 1395 - شماره 12;

تبیین و مقایسه مبانی معرفت شناسی و فلسفی مدیریت دانش از دیدگاه اسلام و غرب - فرهمند, وحید; قاسمی, رویا; سبحانی‌فرد, یاسر (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)
وحید فرهمند,رویا قاسمی,یاسر سبحانی فردمجله: اسلام و پژوهش‌های مدیریتی; بهار و تابستان 1395 - شماره 12;

بررسی رابطه ی بین ابعاد دینداری و هوش فرهنگی( مطاله ی موردی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی یزد) - برزگر‌بفرویی, کمال; توکلی‌بنیزی, مهناز; رحمتی, محمدحسین (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)
کمال برزگر بفرویی,مهناز توکلی بنیزی,محمدحسین رحمتیمجله: اسلام و پژوهش‌های مدیریتی; بهار و تابستان 1395 - شماره 12;

گامی در مدیریت جهادی - منطقی, محسن (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)
محسن منطقیمجله: اسلام و پژوهش‌های مدیریتی; پاییز و زمستان 1395 - شماره 13;

تبیین چارچوبی برای پاسخ گویی نظام اداری، نگاهی به نامه 53 «نهج البلاغه» - توکلی, عبدالله (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)
عبدالله توکلیمجله: اسلام و پژوهش‌های مدیریتی; پاییز و زمستان 1395 - شماره 13;

روش های ارزشیابی خط مشی عمومی با رویکرد اسلامی - رحیمی, محمد‌رضا (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)
محمد رضا رحیمیمجله: اسلام و پژوهش‌های مدیریتی; پاییز و زمستان 1395 - شماره 13;

صلاحیت های لازم برای مدیران به منظور تصدی پست های مدیریتی در نظام اسلامی با تاکید بر آیات و روایات - آقامحمدی, جواد (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)
جواد آقامحمدیمجله: اسلام و پژوهش‌های مدیریتی; پاییز و زمستان 1395 - شماره 13;

تبیین مولفه های عدالت توزیعی در جذب منابع انسانی با رویکرد اسلامی - اسدالله‌زاده, حامد; درودی, مجتبی; رضاییان, علی (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)
حامد اسدالله زاده,مجتبی درودی,علی رضاییانمجله: اسلام و پژوهش‌های مدیریتی; بهار و تابستان 1396 - شماره 14;

جایگاه سرمایه فکری و نقش انسان در آن از منظر اسلام - اکبری, ظاهر; نوروزی, محمدتقی (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)
ظاهر اکبری,محمدتقی نوروزیمجله: اسلام و پژوهش‌های مدیریتی; بهار و تابستان 1396 - شماره 14;

بازشناسی مولفه های فرهنگ بسیج؛ بر اساس بیانات مقام معظم رهبری - پوربهروزان, علی; رشید, علی‌اصغر; محمدیان, بهزاد; رحمتی, محمدحسین (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)
علی پوربهروزان,علی اصغر رشید,بهزاد محمدیان,محمدحسین رحمتیمجله: اسلام و پژوهش‌های مدیریتی; بهار و تابستان 1396 - شماره 14;

تبیین مبانی تصمیم گیری مصلحت محور سازمان ها بر اساس قاعده «لاضرر» - عصاره‌نژاد‌دزفولی, سینا; بیگدلی, محمدمهدی; قانع, احمدعلی (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)
سینا عصاره نژاد دزفولی,محمدمهدی بیگدلی,احمدعلی قانعمجله: اسلام و پژوهش‌های مدیریتی; بهار و تابستان 1396 - شماره 14;

مقایسه میزان به کارگیری رفتار اسلامی شهروندی سازمانی در سازمان های دولتی و خصوصی - ذبیحی‌جامخانه, محسن; امیری, علی‌نقی (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)
محسن ذبیحی جامخانه,علی نقی امیریمجله: اسلام و پژوهش‌های مدیریتی; بهار و تابستان 1396 - شماره 14;

مشخصه‌های مدیریت جهادی از منظر قرآن - جعفری, محمدحسن (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)
محمدحسن جعفریمجله: اسلام و پژوهش‌های مدیریتی; پاییز و زمستان 1396 - شماره 15;

تبیین نظری تاثیر عدالت توزیعی بر انگیزش منابع انسانی از نگاه نهج البلاغه - نیکخو, علی; نوروزی‌فرانی, محمدتقی; درودی, مجتبی (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)
علی نیکخو,محمدتقی نوروزی فرانی,مجتبی درودیمجله: اسلام و پژوهش‌های مدیریتی; پاییز و زمستان 1396 - شماره 15;

تحلیل ساختاری مرکز فرهنگی هنری دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - ابراهیمی, عباس; کمالی, عبدالنبی (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)
عباس ابراهیمی,عبدالنبی کمالیمجله: اسلام و پژوهش‌های مدیریتی; پاییز و زمستان 1396 - شماره 15;

اصول حاکم بر مسیر دستیابی به اهداف در برنامه‌ریزی از منظر قرآن کریم - شفیعی, مهدی; نادری‌قمی, محمدمهدی; واثق, قادرعلی (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)
مهدی شفیعی,محمدمهدی نادری قمی,قادرعلی واثقمجله: اسلام و پژوهش‌های مدیریتی; پاییز و زمستان 1396 - شماره 15;

الگوی اثرگذاری حوزه‌ی علمیه بر فرایند خط‌مشی عمومی از منظر مقام معظم رهبری - استوار, صادق; خاشعی, وحید; مظفری, حسین (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)
صادق استوار,وحید خاشعی,حسین مظفریمجله: اسلام و پژوهش‌های مدیریتی; پاییز و زمستان 1396 - شماره 15;

بررسی تحلیلی «مدیریت دانش» از دیدگاه اسلام؛ با تکیه بر آیات قرآن و روایات اهل بیت علیهم السلام و نقش آن در توسعه‌ی مدیریت اسلامی دانش‌محور - گلستانی‌زاده, محبوبه; دوازده‌امامی, حمید; هیهاوند‌زواری‌پور, رسول (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)
محبوبه گلستانی زاده,حمید دوازده امامی,رسول هیهاوند زواری پورمجله: اسلام و پژوهش‌های مدیریتی; پاییز و زمستان 1396 - شماره 15;

شناسایی عناصر قابل تطبیق اصول مدیریت با فرهنگ اسلامی و اولویت‌بندی اجرای آنها در کشور ایران - هاشمی, مجید; بهشتی‌نیا, محمدعلی; سدادی, فاطیما (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)
مجید هاشمی,محمدعلی بهشتی‌نیا,فاطیما سدادیمجله: اسلام و پژوهش‌های مدیریتی; بهار و تابستان 1397 - شماره 16;

تبیین مدیریت جهادی و طراحی الگوی آن در نظام جمهوری اسلامی ایران - عسکری‌وزیری, علی; نادری, محمد‌مهدی; متین, حسن‌زارعی; نوروزی‌فرانی, محمدتقی (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)
علی عسکری وزیری,محمد‌مهدی نادری,حسن زارعی متین,محمدتقی نوروزی فرانیمجله: اسلام و پژوهش‌های مدیریتی; بهار و تابستان 1397 - شماره 16;

مبانی حمایت اجتماعی در اسلام - شیخی, محمدحسین; درودی, مجتبی; حسینی‌تاش, سید‌علی; رضاییان, علی (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)
محمدحسین شیخی,مجتبی درودی,سید علی حسینی‌تاش,علی رضاییانمجله: اسلام و پژوهش‌های مدیریتی; بهار و تابستان 1397 - شماره 16;

تبیین مبانی هستی‌شناسی ‌‌‌آینده‌پژوهی با رویکرد اسلامی - ابروش, رضا; منطقی, محسن; الویری, محسن; رحمانی, جعفر (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)
رضا ابروش,محسن منطقی,محسن الویری,جعفر رحمانیمجله: اسلام و پژوهش‌های مدیریتی; بهار و تابستان 1397 - شماره 16;

راهبردهای مقابله با مسائل فرهنگی و اجتماعی در سیرة مدیریتی حضرت موسی علیه السلام ‌ از منظر قرآن - اکبری, ظاهر; نقی‌پورفر, ولی‌الله (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)
ظاهر اکبری,ولی الله نقی پورفرمجله: اسلام و پژوهش‌های مدیریتی; بهار و تابستان 1397 - شماره 16;

کاربرد روش «استنباطی ـ تحلیلی» در پژوهش‌های مدیریتی - خلیلی, عزیزالله; پور‌عزت, علی‌اصغر; جعفری, محمد‌حسن (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)
عزیزالله خلیلی,علی‌اصغر پور عزت,محمد حسن جعفریمجله: اسلام و پژوهش‌های مدیریتی; بهار و تابستان 1397 - شماره 16;

آشنایی با نظام‌ اداری عصر نبوی - آقاپیروز, علی (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)
علی آقاپیروزمجله: اسلام و پژوهش‌های مدیریتی; پاییز و زمستان 1397 - شماره 17;

بررسی شاخص‌های شایستگی مدیران از نگاه امام علی علیه السلام - صفایی, صفی‌اله; موسیوند, مریم; صفایی‌شکیب, علی (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)
صفی‌اله صفایی,مریم موسیوند,علی صفایی شکیبمجله: اسلام و پژوهش‌های مدیریتی; پاییز و زمستان 1397 - شماره 17;

درآمدی بر مبانی فلسفی مدیریت اسلامی با تاکید بر انسان‌شناسی - خنیفر, حسین; مولوی, زینب; حسن‌پور, مریم; بزاز, زینب (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)
حسین خنیفر,زینب مولوی,مریم حسن‌پور,زینب بزازمجله: اسلام و پژوهش‌های مدیریتی; پاییز و زمستان 1397 - شماره 17;

ماهیت و مفهوم نهادینه‌سازی از منظر قرآن - وثوقی, وحید; رضائیان, علی; نقی‌پورفر, ولی‌الله; نوروزی‌فرانی, محمدتقی (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)
وحید وثوقی,علی رضائیان,ولی‌الله نقی‌پورفر,محمدتقی نوروزی فرانیمجله: اسلام و پژوهش‌های مدیریتی; پاییز و زمستان 1397 - شماره 17;

نظریة «سیستم‌ها» و کارکردهای قرآنی آن - آجیلیان‌مافوق, محمدمهدی; رستمی, محمدحسن; احمدزاده, سیدمصطفی (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)
محمدمهدی آجیلیان مافوق,محمدحسن رستمی,سیدمصطفی احمدزادهمجله: اسلام و پژوهش‌های مدیریتی; پاییز و زمستان 1397 - شماره 17;

تاملی بر رگه‌های نظریة «شناخت اجتماعی مسیر پیشرفت شغلی» در قرآن و حدیث - طباطبائی‌نسب, سیدمحمد; فاطمی‌عقدا, سیدحمیدرضا; سبک‌رو, مهدی (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)
سیدمحمد طباطبائی نسب,سیدحمیدرضا فاطمی‌عقدا,مهدی سبک‌رومجله: اسلام و پژوهش‌های مدیریتی; پاییز و زمستان 1397 - شماره 17;

تاثیر معنویت اسلامی کارکنان بر ارتباطات میان فردی در سازمان - حیدرعلی, سعید; نوروزی‌فرانی, محمدتقی (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)
سعید حیدرعلی,محمدتقی نوروزی فرانیمجله: اسلام و پژوهش‌های مدیریتی; بهار و تابستان 1398 - شماره 18;

ترغیب فکری در نظریه رهبری تحول‌آفرین با نگرش اسلامی - برآبادی‌حسینی, سید‌مصطفی; نوروزی‌فرانی, محمدتقی (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)
سید‌مصطفی برآبادی حسینی,محمدتقی نوروزی فرانیمجله: اسلام و پژوهش‌های مدیریتی; بهار و تابستان 1398 - شماره 18;

بررسی مفهوم، معیارها و راهبردهای «اثربخشی» با رویکرد اسلامی - اکبری, ظاهر; کریمی, محمدعارف (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)
ظاهر اکبری,محمدعارف کریمیمجله: اسلام و پژوهش‌های مدیریتی; بهار و تابستان 1398 - شماره 18;

بررسی مولفه‌های بینشی اخوت اسلامی در الگوی رفتار سازمانی مبتنی بر اخوت اسلامی - درودی, مجتبی; عزیزی‌کیا, غلامعلی; منطقی, محسن; زارع‌شحنه, مجید (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)
مجتبی درودی,غلامعلی عزیزی‌کیا,محسن منطقی,مجید زارع شحنهمجله: اسلام و پژوهش‌های مدیریتی; بهار و تابستان 1398 - شماره 18;

مختصات راهبردی-مدیریتی کارگزاران جمهوری اسلامی ایران از نگاه رهبر انقلاب - ابراهیمی, کریم; فرقانی, یونس; پرکان, حسین (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)
کریم ابراهیمی,یونس فرقانی,حسین پرکانمجله: اسلام و پژوهش‌های مدیریتی; بهار و تابستان 1398 - شماره 18;

مبانی و مولفه‌های مدیریت تحول گروهی در سازمان از منظر قرآن - یاورفینی, مجتبی (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)
مجتبی یاورفینیمجله: اسلام و پژوهش‌های مدیریتی; بهار و تابستان 1398 - شماره 18;

شناسایی ویژگی‌های کارگزاران بااستعداد از منظر امام علی علیه السلام (با تاکید بر ویژگی‌های مالک اشتر) - باقری, مسلم; مباشری, علی‌اصغر (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)
مسلم باقری,علی اصغر مباشریمجله: اسلام و پژوهش‌های مدیریتی; پاییز و زمستان 1398 - شماره 19;

طراحی الگوی حکمرانی خوب بر اساس عهدنامۀ مالک اشتر با رویکرد داده‌بنیاد - دیهیم‌پور, مهدی (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)
مهدی دیهیم پورمجله: اسلام و پژوهش‌های مدیریتی; پاییز و زمستان 1398 - شماره 19;

بررسی نقش مدیریتی امام جماعت در تحقق کارکرد فرهنگی مسجد - جعفری, محمدحسن; عسگری, عباس (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)
محمدحسن جعفری,عباس عسگریمجله: اسلام و پژوهش‌های مدیریتی; پاییز و زمستان 1398 - شماره 19;

نقش ارزش‌های اسلامی در بهبود نظام اداری با محوریت نیروی انسانی (مورد مطالعه: نظام اداری افغانستان) - منطقی, محسن; احمدی, اسدالله (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)
محسن منطقی,اسدالله احمدیمجله: اسلام و پژوهش‌های مدیریتی; پاییز و زمستان 1398 - شماره 19;

بررسی جایگاه شایسته‌سالاری در اسلام و تحلیل الگوهای شایستگی مبتنی بر اسلام - فارسی, محمد; خدابخشی, محمد (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)
محمد فارسی,محمد خدابخشیمجله: اسلام و پژوهش‌های مدیریتی; پاییز و زمستان 1398 - شماره 19;

مولفه‌های تاثیرگذار بر اثربخشی کار تیمی از منظر اسلام - اکبری, ظاهر; کریمی, محمدعارف; نوروزی‌فرانی, محمدتقی (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)
ظاهر اکبری,محمدعارف کریمی,محمدتقی نوروزی فرانیمجله: اسلام و پژوهش‌های مدیریتی; پاییز و زمستان 1398 - شماره 19;

شناسایی عوامل موثر بر خوداتکایی مالی مساجد؛ مورد مطالعه: مساجد استان قم - صیاف‌زاده, محمدصادق; سجادی, سید‌محسن; عباسی, رسول (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)
محمدصادق صیاف‌زاده,سید محسن سجادی,رسول عباسیمجله: اسلام و پژوهش‌های مدیریتی; بهار و تابستان 1399 - شماره 20;

بررسی مفهوم تعهد سازمانی از منظر نهج البلاغه (با تمرکز بر نامه‌های امیرالمومنین‌‌ علیه السلام) - توکلی, عبدالله; رشیدی, محبوبه (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)
عبدالله توکلی,محبوبه رشیدیمجله: اسلام و پژوهش‌های مدیریتی; بهار و تابستان 1399 - شماره 20;

بررسی تحلیلی تاثیر مزاج‌های مطرح در طب اسلامی ایرانی بر مهارت انسانی مدیران - مالک, محسن; درودی, مجتبی; جعفری, محمدحسن (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)
محسن مالک,مجتبی درودی,محمدحسن جعفریمجله: اسلام و پژوهش‌های مدیریتی; بهار و تابستان 1399 - شماره 20;

بررسی مولفه‌های هوش هیجانی در رفتار سازمانی با رویکرد اسلامی - منطقی, محسن; امیری‌محمدزاده, محمد (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)
محسن منطقی,محمد امیری محمدزادهمجله: اسلام و پژوهش‌های مدیریتی; بهار و تابستان 1399 - شماره 20;

طراحی مدل BSC با استفاده از چارچوب MBI - رمضانی‌فرانی, محمدعلی; باقری, زهرا (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)
محمدعلی رمضانی فرانی,زهرا باقریمجله: اسلام و پژوهش‌های مدیریتی; بهار و تابستان 1399 - شماره 20;

نقش خط‌مشی‌های قوۀ مجریۀ افغانستان در وحدت ملی - نادری‌قمی, محمد‌مهدی; زاهدی, جواد (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)
محمد‌مهدی نادری قمی,جواد زاهدیمجله: اسلام و پژوهش‌های مدیریتی; بهار و تابستان 1399 - شماره 20;

رویارویی با فساد اخلاقی مدیران از منظر امیرالمومنین علیه السلام - منطقی, محسن (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)
محسن منطقیمجله: اسلام و پژوهش‌های مدیریتی; پاییز و زمستان 1399 - شماره 21;

مراحل شنود اثربخش: رویکرد اسلامی - رحیمی, محمدرضا; اصغری, حفیظ‌الله (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)
محمدرضا رحیمی,حفیظ الله اصغریمجله: اسلام و پژوهش‌های مدیریتی; پاییز و زمستان 1399 - شماره 21;

مبانی خط مشی گذاری جامعه چندفرهنگی با رویکرد اسلامی - اکبری, ظاهر; نوروزی‌فرانی, محمدتقی (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)
ظاهر اکبری,محمدتقی نوروزی فرانیمجله: اسلام و پژوهش‌های مدیریتی; پاییز و زمستان 1399 - شماره 21;

نقش خانواده در پرورش مدیران از منظر اسلام - رضائیان, علی; منطقی, محسن; جمشیدی‌کوهساری, محمدتقی (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)
علی رضائیان,محسن منطقی,محمدتقی جمشیدی کوهساریمجله: اسلام و پژوهش‌های مدیریتی; پاییز و زمستان 1399 - شماره 21;

بررسی دیدگاه های مدیریت اقتضایی در باره سازمان، محیط و انسان از منظر قرآن - توکلی, عبدالله; صفری, علی‌آقا (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)
عبدالله توکلی,علی آقا صفریمجله: اسلام و پژوهش‌های مدیریتی; پاییز و زمستان 1399 - شماره 21;

تلازم معنا و روش در مدیریت اسلامی با تاکید بر دیدگاه علامه مصباح - نادری‌قمی, محمد‌مهدی (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)
محمد‌مهدی نادری قمیمجله: اسلام و پژوهش‌های مدیریتی; پاییز و زمستان 1399 - شماره 21;

بررسی ابعاد و مولفه های سرمایه ی روان شناختی در آموزه های دینی - مبینی, مهدی; رجبی, کبری; صادقی, محمد (اسلام و پژوهش‌های مدیریتی)
مهدی مبینی,کبری رجبی,محمد صادقیمجله: اسلام و پژوهش‌های مدیریتی; بهار و تابستان 1395 - شماره 12;

نقش اصلاح ساختارهای مدیریت در عملکرد مطلوب کارگزاران از منظر نهج‏البلاغه - مجید معارف; میثم کهن ترابی (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
عوامل متعددی در کیفیت عملکرد کارگزاران تأثیرگذارند که از جمله آن می‏توان به ویژگی‏های فردی کارگزاران و چگونگی تعامل آن‏ها با رهبری،مردم و نخبگان اشاره کرد. اما یکی از مهم‏ترین و اثرگذارترین عوامل،ساختار مدیریتی نظام اسلامی است. مادامی که ساختارهای مدیریت به درستی و بر اساس اصول دینی نباشد،شایستگی‏های فردی و تلاش و همت کارگزاران نتیجه مطلوبی نخواهد داد. اصلاح ساختاری نگرش به مدیریت و مسئولیت،اصلاح قوانین مربور به بکارگیری نیروی انسانی به ویژه مدیران، اصلاح ساختار نظام اقتصادی و قضائی از جمله مهم‏ترین اقدامات امام علی(ع) برای پیشگیری از اثرگذاری نامطلوب کارگزاران بر جامعه به شمار می‏آید. در صورت برخورداری حکومت اسلامی از ساختارهای مدیریتی،کارگزاران از آفات متعددی که پیش روی آنهاست در امان می‏مانند., فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: مدیریت; کارگزاران; فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; RNB; امام علی(ع); سعادت; رفتارشناسی; ساختارسازی

آسیب شناسی خواص و رویکرد سیاسی کارگزاران حکومت نسبت به آنان از دیدگاه نهج البلاغه - محمّد شریفی; مجتبی فائق (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
یکی از مهمترین مباحث معاصر، بحث خوّاص است.  aناخت گون ههای خوّاص وآسیبهایی که ممکن است ایشان به آن دچار شوند از جمله مواردی است که کمترمورد تحقیق قرار گرفته است. علاوه بر این، بررسی آسیب شناسانة جهتگیریکارگزاران حکومت که در بیشتر موارد به عنوان عاملی در ایجاد و یا دامن زدن بهآسیبهای خوّاص، اثرگذار است، بسیار حائز اهمیت است.بررسی این موضوع بر اساس آموز ههای اسلامی و با استفاده از منابع آن به ویژهکتاب نهج البلاغه، امری ضروری است. از ای نرو، در این پژوهش، با روش تحلیلی –توصیفی، عوامل آسیبزا در نخبگان، آسیبهای ناشی از این عوامل و پیامدهای ناگواراجتماعی، سیاسی و اقتصادی آن، به ویژه جه تگیری نادرست کارگزاران حکومتبه عنوان یکی از مهمترین عوامل آسیبزا با عنایت به رویکردهای حکومت عَلویمورد بررسی قرار گرفته است.آسیبهایی که خوّاص بدان دچار م یشوند به دو دستة «آسیبهای مشترک » مثل عصبیّتقومی- خویشاوندی، سطح ینگری، استبداد رأی، دنیاطلبی و زیاد هخواهی و «آسیبهایاختصاصی » مانند منزلت اجتماعی، فضاسازی معاندان و جه تگیری نادرست کارگزارانحکومت، تقسیم می شوند. همچنین جه تگیری نادرست کارگزاران حکومت نسبتبه خوّاص از دو دیدگاه ایجابی و سلبی قابل بررسی است. دیدگاه سلبی که محلبحث است دارای دو جنبة اقتصادی و سیاسی است جنبة اقتصادی به تبعیض وبرخورداریهای ناحقّ اقتصادی اشاره دارد و جنبة سیاسی به موضوع «رابطه سالاری »به جای «شایسته سالاری » و تسامح و تساهل کارگزاران نسبت به خوّاص می پردازد., فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: نهج البلاغه; آسیب شناسی; کارگزاران; فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; RNB; بصیرت; خواص

عوامل زمینه ساز در بروز تعارضات عقیدتی از دیدگاه امیرمؤمنان(ع) با تأکید بر نهج‌البلاغه - بخشعلی قنبری; زهرا مدیر خراسانی (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
تعارضات اعتقادی، به علت تغییر ارزش‌های اعتقادی به ضد ارزش‌ها، زمینه ساز بروز انحراف و ایجاد تعارض در افراد می‌شود. برای بررسی علل تعارضات عقیدتی باید فرهنگ حاکم بر جامعه را شناخت. فرهنگ غالب جامعه‌ای که امیرمؤمنان? در آن به سرمی‌بردند، فرهنگ جاهلی بود. در این مقاله علل تعارضات عقیدتی در نهج‌البلاغه با توجه به فرهنگ جاهلیّت، بر اساس ارتباط‌های چهارگانه انسان (ارتباط با خدا، با خود، با دیگران، با جهان) بررسی شد. در بخش ارتباط انسان با خدا، ضعف خداباوری و غفلت از یاد خدا، در بخش ارتباط با خود، جهل، عجب، کوتاه‌فکری و...، در بخش ارتباط با دیگران، عللی مانند هم‌نشینی با افراد فاسد، رهبران منحرف، جدال، وسوسه شیطان و... و در بخش ارتباط با جهان، دنیا‌پرستی و محیط فاسد از مهم‌ترین علل تعارض عقیدتی هستند که با توجه به اهمیت شناخت علت‌ها در پیشگیری از بروز چنین تضاد‌هایی این تحقیق انجام شد., فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: نهج البلاغه; فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; RNB; امیرمؤمنان(ع); تعارض عقیدتی; عوامل

مروری بر مقاله‌های مدیریت اسلامی ‌و مدل‌های آن - حسین عابدی جعفری; الهام بزرگ حداد (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
در دنیای رقابتی امروز منابع انسانی به عنوان یکی از مهمترین منابع استراتژیک نقش بسزایی را در پیشرفت سازمان‌ها ایفا می‌کنند. تلاش سازمان‌ها در جهت استفاده بهتر از این منبع استراتژیک راهکارهای جدیدی را ایجاد کرده است. یکی از این راهکارها مدیریت معنوی با هدف افزایش سعادت و خلاقیت فردی، هماهنگی سازمانی و موفقیت تجاری بلند مدت است. با توجه به هم راستایی مدیریت معنوی و مدیریت دینی از یک سو و جامعه جمهوری اسلامی‌ایران از سویی دیگر، در این مقاله تلاش شده است مدل‌های مدیریت اسلامی ‌مستخرج از مقالات را در جهت فراهم‌آوری مدیریت مؤثر در دسته‌هایی طبقه‌بندی کرده و حوزه‌های آنها را شناسایی نماید. این طبقات به ترتیب داشتن بیشترین فراوانی عبارتند از: رفتار و منابع انسانی، مبانی مدیریت، روش‌شناسی تحقیق، روانشناسی، ارتباطی و اجتماعی، استراتژک و در نهایت مالی و اقتصادی. در بررسی‌های به عمل آمده، در سال‌های اخیر حوزه رفتار و منابع انسانی بیشترین تعداد مقالات را به خود اختصاص داده است که این جایگاه در ابتدای دوره تحقیق در اختیار حوزه مبانی مدیریت بوده است. , فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: مدیریت اسلامی; فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; RNB; الگوهای مدیریت اسلامی; مدل‌های مدیریت اسلامی

شناسایی مؤلفه ها و شاخص های سیاسی مؤثر بر مدیریت سالم با الهام از نهج البلاغه - ابراهیم محمدی قراسویی (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
مدیریت سالم و سیستم اداری سالم پیش‌نیاز هر گونه تلاش برای پیشرفت کشورهاست، و بی‌توجهی به این مسئله می‌تواند به تضییع منابع عمومی و حتی ازهم‌گسیختگی جوامع منجرشود. پژوهش حاضر، پژوهشی کاربردی است که به روش تحلیل محتوا انجام شده است و به شناسایی مولفه‌های سیاسی لازم برای استقرار و تداوم مدیریت سالم با الهام از نهج‌البلاغه می‌پردازد. بررسی‌ها و تحلیل‌های این تحقیق نشان می‌دهد که با توجه به نهج‌البلاغه، در بعد سیاسی 5  مولفه مردم‌مداری، ارتباط مستقیم با مردم، شفافیت و پاسخگویی، عدالت محوری، و نظام قضائی مستقل و کارآمد بر استقرار و تداوم مدیریت سالم تاثیر دارند. با توجه به این که نهج‌البلاغه از منابع اصیل فرهنگ اسلامی است و با فرهنگ بومی ایران تطابق دارد؛ توجه، تمرکز و برنامه‌ریزی برای ارتقای مولفه‌های تحقیق حاضر می‌تواند سلامت اداری در کشور را بهبود بخشد. , فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; RNB; ‌ امام علی(ع); ‌ نهج البلاغه; حکومت سالم; سلامت اداری‌; مدیریت سالم; مولفه های سیاسی

خط‌مشی‌گذاری مالی در حکم‌رانی متعالی از منظر نهج البلاغه - علی اصغر پورعزت; پاکنوش کیانی; زینب پورعزت (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
دوراندیشی و تدبیر امور با نگاه تیزبین خط‌مشی‌گذار و با در نظر گرفتن مصالح آینده حکومت، از مباحث ضروری حکم‌رانی متعالی است. خط‌مشی‌های تجویزی حال، دورنمای آینده را ترسیم می‌کنند و خط‌مشی‌های مالی، رویدادهای اجتماعی را رقم می‌زنند. رویدادهای اجتماعی، اتفاقات آتی را در پی خواهند داشت. بنابراین آینده، تحت تأثیر آن دسته از جریان‌های مالی است که ساخت اجتماعی جامعه را شکل می‌دهند. آرمانهای مشترک اعضای هرجامعه به استمرار و دوام آن جامعه کمک می‌کنند. جریان آزاد اطلاعات و شفافیت در رویه‌های جاری، موجب پایداری و انسجام حکومت می‌گردد و مشارکت مردم در تصمیم سازی‌ها و تصمیم‌گیری‌ها را تقویت کرده و اعتماد عمومی به حکم‌رانان را افزایش می دهد. در این پژوهش، دلالت آیات و روایات برگرفته از قرآن کریم و سیره اهل بیت«علیهم السلام» و به‌ویژه سیره حکم‌رانی امام علی«علیه‌السلام» در مقوله خط‌مشی‌گذاری مالی و ملاحظات اخلاقی ناظر بر آن، رصد شده است. بهره‌گیری بهینه از منابع به جای مانده از گذشتگان، باعث شکوفایی جامعه و نیز مصونیت در برابر آسیب‌های اجتماعی و مالی شده، منافع عصر حاضر و مصالح آیندگان را تأمین می‌کند و مسئولیت پیامد‌های تسلسلی تصمیم‌ها و خط‌مشی‌ها را بر عهده می‌گیرد و اهتمام به امانت‌داری و مصرف مدبرانه با توجه به نیازهای نسل‌های بعد، برای نیل به مختصات حکم‌رانی متعالی ضروری است. , فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; RNB; بهینه‌سازی منافع; خط‌مشی مالی; عبرت از گذشته; مصرف مدبرانه; نسل‌های آینده

مدیریت و حکومت علوی- فرازمانی و فرامرزی - سید جمال‌الدین دین‌پرور (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
مدیریت نیاز همیشگی جوامع بشری است. امام علی(ع) دردورة حکمرانی خویش شاخصه‌های مدیریت تعالی‌گرا را مشخص کرد. نگاه امام در مدیریت معطوف به محور عدالت است. عدالت پیش‌زمینة وصول به مدیریت متعالی است. مهمترین مؤلفه‌های مدیریت متعالی در نهج‌البلاغه عبارت‌ است از: خود نظارتی، دقت در گزینش کارگزاران، عطوفت و مهربانی نسبت به مردم، خودسازی (دفع رذائی و کسب فضائل)، شایست سالاری، پرهیز از گرایش‌های حزبی., فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: نهج‌البلاغه; مدیریت; عدالت; امام علی; فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; RNB; معیارهای مدیریت

اسوه‌پردازی از حکومت حق مدار برای آیندگان - علی اصغر پورعزت (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
اگرچه جهان با حکومت عدل امام علی‌(ع) چندان نپایید، اما این حکومت به بسیاری از اهداف خود رسید و از جمله آنکه " این حکومت الگو و اسوه حکومت پاک سیرتان در گذر تاریخ شد". گویا این حکومت برپا شد تا دلیل و راهنمای همه کسانی باشد که در طول تاریخ به حکومت عدل و پاکیزه می‌اندیشند؛ حکومتی که در آن حق تفسیر عدل است و عدل تفسیر و معنی حق؛ و این همه مستلزم احیا و توسعه مکارم اخلاقی در میان حکمرانان و مردم است؛ تا منزلت حکمرانی اخلاقی حاصل آید و جلوه‌های اخلاق در حکومت پدیدار شوند و حکومت حق مدار شکل بگیرد؛ حکومتی که بر مدار اخلاق توسعه می‌یابد و هربار ابتلاء به خطا، آن را به اصلاح خود برمی‌انگیزد و به احیای مکارم اخلاقی در حکومت و حکمرانی مشتاق‌تر و امیدوارتر می‌سازد و مصمم می‌‌نماید. این حکومت اسوه است؛ اسوه‌ای نیکو برای برای آیندگانی که به بلوغ فهم و درک و توان حفظ و نگهداری از سازه‌های گوناگون حکومت عدل دست می‌یابند., فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: حکومت حق‌مدار; عدالت اجتماعی; فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; RNB; نسل‌های آینده; اسوه حکمرانی; مکارم اخلاقی

سیستم نظارت بر مدیران در مدیریت علوی با تأکید بر نهج‌البلاغه - عبدالله موحدی محب; مهری جهانگیری (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
انسان به دلیل ویژگی اختیار و توانایی تمرّد، به نظارت نیازمند است؛ منطقاً اهمیت نظارت و کنترل کارگزاران و مدیران باید به صورت مضاعف دیده شود، زیرا همواره احتمال سوءاستفاده‌ی آنان از قدرت وجود دارد. کنترل و نظارت در دستگاه اداری وظیفه‌ی اجتناب‌ناپذیر رهبران تلقی می‌شود. پژوهش حاضر با هدف بررسی ارکان و وظایف مدیریتی در مفاهیم عمیق و سیره‌ی عملی اماما علی(ع) در پی پاسخ به این مسئله است که سیستم نظارت بر مدیران در مدیریت علوی چگونه است؟ با بررسی نمود‌ها و رهنمود‌های مدیریتی و نظارتی امام علی(ع) نظارت را در مدیریت علوی بر پایه‌ی عدالت و حق‌محوری و در قالب ترکیبی نمایان شد. این پژوهش حاضر نشان داد امام علی(ع) علاوه بر این‌که مدیران را به رعایت تقوای الهی و نظارت و کنترل درونی سفارش می‌نمود، با ایجاد سیستم‌های نظارتی و کنترلی با محوریت عدالت، به صورت مستقیم و غیر مستقیم، از عملکرد مدیران آگاهی یافته و به کارگزاران دستور می‌داد که از وجود مکانیزم نظارت و کنترل بر کارکنان غافل نمانند. , فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: نهج‌البلاغه; عدالت; نظارت; مدیریت علوی; فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; RNB; روش ترکیبی

الگوی تکریم مردم در تعامل سیاسی از منظر نهج البلاغه - رضا جعفری; محمود کریمی; فتح الله رشیدزاده (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
تکریم مردم در تعامل سیاسی از منظر نهج البلاغه در سیرة عملی امام علی(ع) امری برجسته است. این پژوهش با هدف چیستی و چرایی و چگونگی موضوع وروش مطالعه داده بنیاد و با گردآوری کتابخانه ای تدوین یافته است. داده ها به روش توصیفی تحلیلی، تجزیه و تحلیل گردیده اند. پژوهش نشان داد که در الگوی حکومتیامام علی(ع) تکریم مردم با نگرش به کرامت ذاتی انسان و به اقتضای تکلیف انسانیاو بوده و با کشف 22 شاخص از نهج البلاغه پیرامون تکریم مردم، فرضیه های تحقیقاثبات و این شاخص ها، ذیل چهار مقوله ی «فرهیختگی»، «حق»، «عدل» و «عزت» قرارگرفت. این چهار مقوله پارادایمهای نظریۀ مورد بحث را شکل داد. معنای ایننظریه آن است؛ در جامعه ای که مردم در تعامل سیاسی با زمامدار، از عزت برخوردار و حق خود را استیفا نمایند؛ امور متناظر به آنان، بر بستر عدل جاری و زمینه یفرهیختگی مردم فراهم خواهدد گشت؛ چنین تعاملی، بر محور تکریم استوار است., فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: مردم; فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; RNB; امام علی ; تعامل سیاسی; تکریم و کرامت; زمامدار; نه جالبلاغه

تحلیلی بر مدل سیاسی حکومت در عصر غیبت (با تکیه بر آموزه‌های نهج‌البلاغه) - حامد پوررستمی; معصومه نظری (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
موضوع حاکمیت و مدل سیاسی در اسلام از دو منظر و در دو برهه قابل بررسی و ملاحظه است:  1)عصر حضور امام معصوم و 2)عصر غیبت امام معصوم. در عصر حضور، حاکمیت بر اساس نظام «امامت»‌(به معنای خاص) استوار است بدین معنا که در یک سازوکار اصطفایی- ماورایی حق حاکمیت به معصومان تفویض می‌شود. در عصر غیبت این امر با گونه‌ای ارتباط و پیوند با مدل و نظام جامع امامت ارتباط می‌یابد. این پژوهش ثابت کرد که  آموزه‌های نهج‌البلاغه، از جمله خطبه 40 و نامه 62، با بیان برهانی و استدلالی، مدل سیاسی عصر غیبت را نظام دینی‌(نه فقط نظام دینداران) دانسته و حاکمیّت آن‌را از آنِ بهترین‌ها از حیث علم و عدل و کفایت قلمداد می‌کند. , فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: نهج‌البلاغه; حکومت دینی; عصر غیبت; فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; RNB; مشروعیت سیاسی; امام علی‌(ع)

راهبردهای «نفوذ اجتماعی» از رهگذر خطبه قاصعه - مرضیه محصص (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
امروزه عقلانی شدن ساختار جوامع نوین موجب تقلیل کارایی اشکال مستقیم قدرت شده است. در این راستا اتخاذ راهبردهای غیر مستقیم اقناعی و از آن جمله « نفوذ اجتماعی»، به عنوان یکی از اثربخش‌ترین ابزارها به شمار می‌آید. این راهبردها  با برخورداری از وصف پویندگی، متناسب با مقتضیات هر برهه تنوع می‌یابد. انتزاع مفهوم نفوذ اجتماعی از رهگذر بازخوانی روش‌های زمامداری امام علی(ع)، تجلی‌‌گر الگوی تأثیرگذاری در حوزه ارزش‌های انسانی و اجتماعی می‌باشد. مقاله حاضر پژوهشی میان رشته‌ای با هدف واکاوی راهبردهای نفوذ اجتماعی در جهت ترویج روابط اجتماعی هم سطح و پرهیز از برتری‌جویی، بر اساس  خطبه قاصعهاست. یافته‌های این تحقیق نشان داد که در این خطبه از رهگذر  ارائه شواهد تاریخی، معرفی گروه‌های مرجع مثبت و منفی در جهت تغییر، تصویرپردازی هنری، بصیرت افزایی، تولید تعهد اجتماعی و  اثرگذاری آوایی به مثابه راهبردهایی در جهت نفوذ اجتماعی  استفاده شده است., فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: نهج‌البلاغه; فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; RNB; برتری جویی; تکبر; خطبه قاصعه; نفوذ اجتماعی

آسیب‌شناسی عملکرد خلفای سه گانه بر اخلاق اجتماعی مسلمین با تکیه بر نهج البلاغه - مصطفی دلشاد تهرانی; مژگان حامی (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
پس از رحلت پیامبر اکرم(صلی الله علیه وآله)، وقایعی در حکومت اسلامی رخ داد، که در اثر آن مسلمین به انواع آسیب‌های اخلاقی مبتلا شدند. زورگویی، بی‌بصیرتی، قدرت‌طلبی، و ناهنجاری‌های اخلاقی از جمله آسیب‌هایی بود که با ماجرای سقیفه جان تازه‌ای یافت و در دوره‌ی خلفا نهادینه شد. بدین سبب، امر هدایت جامعه، با موانع و مشکلاتی روبرو شد. این مقاله با روش تحقیق کتابخانه‌ای و به روش متن پژوهی، آموزه‌های امام علی(علیه السلام)، در نهج‌البلاغه را استخراج، دسته‌بندی و تحلیل نموده است. نتایج حاصله نشان داد که ریشه‌های آسیب‌های اخلاقی عملکرد خلفا، بسیار عمیق بوده، و هسته‌ی آغازین آن با ماجرای سقیفه شکل گرفت و ریشه‌ی معضلات دوران حکومت عدل‌محور امام علی شد., فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: نهج البلاغه; مردم; فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; RNB; آسیب‌شناسی اخلاق اجتماعی; حکومت امام علی (علیه السلام); کارکرد خلفا

بررسی معیارهای گزینش مدیران از دیدگاه امام علی - علیرضا کمالی; مجید معارف (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
هر جامعه‌ای برای جلوگیری از هرج و مرج نیازمند تشکیل حکومت است. در حکومت اسلامی حاکمیت مطلق از آن‌ِ خدای قادر و متعال است. خدای سبحان افرادی را به‌صراحت یا اشاره برای اداره حکومت اسلامی منصوب نموده است. از آنجا که دایره حکومت اسلامی گسترده است و یک نفر به‌تنهایی نمی‌تواند تمام سرزمین‌های اسلامی را اداره نماید، باید با انتصاب مدیران شایسته در رده‌های مختلف سازمان‌ها اداره امور مردم با حفظ رعایت سلسله مراتب سازمانی به خوبی به انجام رسد. با بررسی سیره امام علی× و متون حکومتی برجای مانده از آن حضرت، دانسته می‌شود که امام در حکومت کوتاه خویش برای انتصاب و ادامه حاکمیت مدیران معیارهایی را قرار داده است، بر اساس این معیارها بخش زیادی از مدیران دولت پیشین از سمت خود عزل شده‌اند. در این مقاله مهم‌ترین این ویژگی‌ها مورد بررسی قرار گرفته است که عبارتند از: ایمان، تقوا، عدالت، امانت‌داری، صداقت، اصالت خانوادگی، نداشتن سوء پیشینه، نظم و انضباط، تجربه و اطاعت‌پذیری., فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: نیروی انسانی; فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; RNB; حکومت علوی; عزل و نصب; معیارهای گزینش

مالک اشتر؛ تجلی مدیریت ولایی از منظر نهج البلاغه - علیرضا میرزایی (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
امام علی× برای معرفی مدیر و فرمانده مورد اعتماد خویش؛ مالک اشتر، بیش از 25 ویژ‌گی بارز را بیان کرده است. این توصیف‌ها، مالک اشتر را فردی شاخص و الگویی قابل تاسی نشان داده که حامل فرهنگ علوی است هدف امام علی× در بیان اوصاف برجسته مالک گفتمان‌سازی برای گزینش اصلح و شایسته‌سالاری در مدیریت و به تبع آن باورسازی و اجماع‌سازی در جامعه است تا مهندسی فرهنگ عمومی شکل مطلوب بگیرد. در صورت باورمندی جامعه به شایسته‌سالاری مطابق فرهنگ علوی، مطالبات عمومی در حوزه حاکمیت تغییر می‌کند و هر فرقه‌ای با دسیسه‌های تبلیغی، تزویر سیاسی و اعمال زور قادر به نفوذ در مدیریت جامعه اسلامی نیست. ایشان همچنین با روشی حکیمانه، اقناع جامعه مخاطب را در گزینش و جابجایی مدیران و فرماندهان وجهه همت قرار داده است تا به همبستگی اجتماعی گسستی وارد نشود و هم‌گرایی و مواسات مورد تاکید اسلام حفظ گردد و به اعتماد مردم و نخبگان آسیبی نرسد. در این پژوهش تلاش شده است تا شخصیت مالک اشتر به عنوان مدیر دلایی از نگاه امام علی× معرفی گردد. , فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: مالک اشتر; فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; RNB; گفتمان‌سازی; گزینش اصلح; مدیر ولایی

روش‌شناسی ترتّبی رویارویی امام علی× با خوارج با تأکید بر نهج‌البلاغه - محمدعلی کوثری; منصور پهلوان; حسن طارمی (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
خوارج بعد از واقعه صفین، امام علی× را تکفیر کردند و از ایشان درخواست توبه نمودند. از آنجا که امام× آنها را افرادی گمراه می‌دانست از راه‌های مختلفی تلاش کرد تا با آنان وارد جنگ نشود. آن حضرت در این زمینه از راهکارهای فرهنگی، سیاسی و نظامی بهره برد و توانست هزاران نفر از آنها را از هلاکت نجات دهد. روح حاکم بر سیره امام× در برابر تمامی مخالفان از جمله خوارج تکفیری مدارا و پرهیز از کشتار و خشونت بود، ولی امام با چند هزار نفری که به هیچ یک از روش‌های روشنگرایانه امام پاسخ مثبت ندادند و تسلیم  نشدند، بلکه جنگ را انتخاب کردند، ناگزیر به جنگ شد. در این پژوهش سیره امام علی× در مورد روش‌های رویارویی با خوارج تکفیری بررسی شده است و طی آن با بهره‌گیری از منابع تاریخ و سیره و آموزه‌های نهج البلاغه، نحوه برخورد امام علی× با خوارج تبیین ‌گردیده و ثابت ‌شده که حضرت از هر روشی برای جلوگیری از ریختن خون آنها بهره برده است., فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: تکفیر; فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; RNB; حروراء; خوارج نهروان; صفین

روش‌های مبارزه امام علی× با انحراف‌های اجتماعی در نهج‌البلاغه - محمد‌هادی امین ناجی; کاظم قاضی‌زاده; غلامرضا بهنام (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
جامعه اسلامی با فاصله گرفتن از مبانی و اصول اسلام راستین و آموزه‌های نبوی در طول دوران خلفای سه‌گانه، با آسیب‌های مختلف اجتماعی مواجه شد. هنگامی که قدرت خلافت به امام علی× رسید، آن حضرت در دوران حکومت کوتاه خویش با انواع انحراف‌های اجتماعی در جامعه نظیر: برپایی روابط و مناسبات بر اساس معیارهای قبیلگی، شکل‌گیری نظام طبقاتی، تغییر ارزش‌های اجتماعی، تفرقه و گسست انسجام اجتماعی و ... مواجه گردید. آن حضرت× به‌عنوان رهبر جامعه اسلامی با الهام از مبانی اصیل اسلام ناب محمدی به مبارزه با این انحراف‌ها پرداخت و در این مسیر تابع اصولی چون: حق‌مداری، اعتدال و میانه‌روی، کرامت، مدارا و ... بود. امام× در این راستا از روش‌های موعظه، بصیرت آفرینی، اعتبار، الگو بودن، تشویق و تنبیه، تذکّر و محبّت، مبتنی بر آن اصول و متناسب با مقتضیات زمان و مکان و مخاطبان، استفاده کرد., فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; RNB; انحراف‌های اجتماعی; روش حکمرانی; سیره امام علی×; مناسبات قبیلگی

بررسی حد فقر و عوامل مؤثر بر آن از دیدگاه امام علی (ع) - مونا امانی‌پور; نصرت نیلساز; جواد ایروانی (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
فقر از مهم‌ترین معضلات اجتماعی ـ اقتصادی است که پیامدهای ناهنجار و گسترده آن سبب شده است صاحب‌نظران حوزه‌های مختلف، برای ریشه‌کن کردن آن، سیاست‌های گوناگونی را پیشنهاد و اجرا کنند. نخستین گام این سیاست‌ها، شناسایی افراد فقیر است که بدون تعیین حد فقر میسر نیست. حد فقر نیز متأثر از رویکردهای متفاوت در سنجش فقر و شاخص‌های آن است. پژوهش حاضر به روش توصیف و تحلیل محتوا، به تبیین و بررسی تطبیقی دیدگاه امیرمؤمنان علی× درباره حد فقر و عوامل مؤثر بر آن پرداخته است. بر اساس یافته‌های پژوهش، حد فقر از دیدگاه امام علی×، «کفاف» است که بر مبنای نیاز، در حیطه مصرف و در محدوده میانه‌روی و اعتدال، تحت تأثیر عوامل متعددی از جمله ویژگی‌های جسمی و روحی، جایگاه حقیقی و حقوقی و غیره، قرار دارد. بدین ترتیب بر خلاف خط فقر مطلق و نسبی مرسوم در ادبیات اقتصادی، یک میزان همگانی ندارد، بلکه مفهومی شخصی، سیّال و نسبی است., فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; RNB; حد فقر; فقر مطلق; فقر نسبی; کفاف اقتصادی

کشف قواعد مدیریتی از کلام علوی - جواد لطفی; حسن نقی‌زاده; فریبرز رحیم‌نیا (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
رهنمودهای علوی در عرصه مدیریت می‌تواند راهگشای مدیران دیروز، امروز و فردا باشد. البته این رهنمودها گاه در قالب یک سلسله قضایا یا قواعد کلی ارائه شده است که با توجه به آن، این پرسش مطرح است که روش‌شناسی یا شیوه کشف این قواعد چگونه است و با اصول موجود در مدیریت چگونه پیوند می‌خورد؟ بدین منظور باید به سراغ دلالت‌های روشن متن رفت که مبتنی بر اصول لفظی و اصول عقلایی است و از دانش مدیریت فقط برای تأیید بیشتر و ایضاح فزون‌تر قاعده یاری جست. با این روش، می‌توان به عبارت‌هایی دست یافت که به‌عنوان قاعده مدیریتی نمایان می‌شوند. البته باید در این راستا مراقب آسیب‌های روش‌شناسی از قبیل التقاط، استقرای ناقص، برخورد گزینشی از کلام امام و مشکلات پژوهش‌های میان‌رشته‌ای بود. قاعده‌ای که در این مقاله ارائه شده است، قاعده پرهیز از پراکنده‌کاری در عرصه مدیریت است که از جمله «مَنْ أَوْمَأَ إِلَى مُتَفَاوِتٍ خَذَلَتْهُ الْحِیَلُ» برگرفته شده است., فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; RNB; امام علی و قواعد مدیریتی; قاعده‌های مدیریتی; نهج البلاغه و مدیریت

شاخصه دانایی در مدیریت موفق بر پایه آموزه‌های نهج‌البلاغه - مهدی اسماعیل‌پور; مصطفی دلشاد تهرانی (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
تمام تلاش مدیران بر آن است تا در مدیریت و ساماندهی امور به موفقیت دست یابند. امام علی× مدیری را موفق می‌داند که هدف کلانش رسیدن به رضایت الهی باشد و برای رسیدن به این هدف کلان پنج هدف خرد را مطرح می‌فرمایند که مدیر با رسیدن به این پنج هدف خرد، به هدف کلان که همان رضای الهی است خواهد رسید. این پنج هدف عبارت است از: انجام کارهایی که مدیر برای انجامش نزد خدا و خلقش عذر داشته باشد، داشتن نام نیک در میان بندگان خدا، ایجاد آثار زیبا در شهرها، تمام کردن نعمت بر اداره شوندگان و چند برابر کردن کرامت آنان. هر مدیری برای اینکه به این اهداف خرد و کلان برسد به سه شاخصه دانایی، توانایی و پارسایی نیاز دارد. در این مقاله اصولی که مدیر را به شاخصه دانایی می‌رساند مورد بررسی قرار گرفته است که عبارتند از اصل هم‌نشینی و گفتگو با علما و دانشمندان، اصل مشورت، اصل تجربه، اصل شناخت و علم به سنت‌های الهی، اصل دور اندیشی و آینده‌نگری، اصل تقسیم کار بر اساس علم و اصل آموزش کارکنان. مدیر با رعایت این اصول می‌تواند شاخصه دانایی را در خود تقویت کند و دانش لازم برای اداره سازمان را کسب نماید., فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: نهج البلاغه; فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; RNB; شاخصه دانایی; مدیریت موفق

روش‌شناسی مواجهه امام علی(ع) با فرهنگ اخلاقی جاهلیت در نهج‌البلاغه - محسن قاسمپور; پروین شناسوند (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
مطالعه چیستی فرهنگ اخلاقی جاهلیت و واکاوی ابعاد گونه‌گون آن یکی از موضوعات قابل بررسی و زمینه‌ساز شناخت بهتر آموزه‌های قرآن و حدیث است. نظام اخلاقی برآمده از عقیده و تفکر جاهلیت، در نهج البلاغه بازتاب یافته و مواضع امام× در برابر دین و عقیده و اخلاق جاهلی از مجموعه فرمایش‌هایشان کاملاً آشکار است. در این پژوهش فقط فرهنگ اخلاقی جاهلیت از منظر امام مورد بررسی قرار می‌گیرد؛ نگارندگان می‌کوشند مواجهه امام علی× با آن فرهنگ را به سه روش توصیفی، ارزش داورانه و انکاری تحلیل کنند. بدین‌سان این پژوهش به این دستاورد رسیده که امام در نهج البلاغه به نفی و انکار کامل اخلاق جاهلی پرداخته است و هیچ بعدی از ابعاد اخلاق جاهلی را مورد تأیید قرار نداده‌اند. این دیدگاه به‌ویژه در مقایسه با تحلیل دیگر نویسندگانی همچون ایزوتسو ـ که در باب جاهلیت پژوهش‌هایی داشته ـ متمایز است؛ چرا که آنان در شرح مفاهیم اخلاقی جاهلی و با ذکر صفاتی مثل سخاوت و شجاعت جاهلی گاهی خواسته‌اند آنها را به‌عنوان نقاط برجسته اخلاقی آن عصر ـ در میان انواع ویژگی‌های منفی اخلاقی ـ برجسته سازند، اما در نهج البلاغه و از زاویه نگاه امام صفات مذکور نیز، در خدمت غرور و اهداف شخصی قبیله‌گرایانه به‌عنوان مصداق بارز اخلاق منفی جاهلانه توصیف شده است., فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: نهج البلاغه; فرهنگ; اخلاق; فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; RNB; خشونت; جاهلیت

بیعت از دیدگاه امام علی(ع) در آموزه‌های نهج البلاغه - احمد ربانی‌خواه (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
بیعت در ادبیات آیینی اسلام، بیانگر کارکرد مشارکت‌جویانه مردم در حکومت و به مفهوم حق حاکمیت مردم بر سرنوشت خویش است که در متن حاکمیت الهی پذیرفته شده است. منظور از حق حاکمیت آن است که مردم حق دارند خود سرنوشت خویش را به‌دست گیرند. بیعت در نگاه و عمل امام علی× تناسب بی‌مانندی با جمهوریت و حاکمیت اراده ملت دارد؛ در نگاه امام علی× بیعت وسیله تحقق حکومت و نشان مقبولیت آن است. در این نوشتار ضمن تعریف واژگانی و اصطلاحی بیعت و تبیین تاریخی این رخداد بزرگ در غدیرخم و پس از دوران خلافت سه خلیفه نخست، با ارائه نگاهی جامع از مقوله بیعت در گفتار، نوشتار و رفتار امام علی× با تکیه بر نهج البلاغه و دیگر نگاشته‌های حدیثی، ضرورت و اهمیت این رویکرد در شکل‌گیری حکومت عدل علوی بررسی و ملاک‌های بیعت صحیح از دیدگاه آن حضرت بیان شده است. همچنین گوشه‌ای از تصویرآفرینی هنری ایشان در توصیف رخداد بیعت نمایانده شده است., فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; RNB; حکومت علوی; بیعت; حق حاکمیت; ملاک‌های بیعت

کاربست گفتمان سکوت در تحلیل نامه امیرمومنان(ع) به معاویه - مرضیه محصص (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
سکوت یا غیاب معنادار عناصر زبانی در نوشتار دارای کارکردهای مختلف و در تحلیل گفتمان، موضوعی حائز اهمیت است و به‌مثابه صورتی دلالت‌مند، کامل‌کننده گفتار و قادر به بیان اندیشه‌ها است. از این منظر که سکوت می‌تواند به‌نو‌عی، غیابی نسبی باشد و برخی رخدادها از خلال آن تفسیر می‌شوند، سکوت‌ها دلالت‌مند است و به‌عنوان بخشی از زبان، قصد تاثیر بر مخاطب به‌واسطه نگفتن پاره‌ای از اطلاعات و یا حذف اطلاعات را دارد. از آنجا که متن مکاتبه‌های امرمومنان×، در کنار عنصر هدایت‌بخشی، قابلیت سنجش از زاویه جدیدترین دیدگاه‌های زبانی را داراست، در این پژوهش، نامه امام علی× به معاویه، با موضوع تاکید بر مشروعیت خلافت علوی و مقابله با گفتمان مخالف، بر اساس نظریه «سکوت گفتمانی» بازخوانی می‌شود. این پژوهش گفتمان سکوت را در دو محور ابتدایی در دو سطح ساختاری و معنایی مورد نظر قرار می‌دهد و سپس با فرارفتن از متن و بر اساس بافت زبانی و سیاق و بافت موقعیتی، به تحلیل دلالت‌های سطح کاربردشناختی گفتمان می‌پردازد. نتیجه پژوهش نشان می‌دهد که وجود نمونه‌هایی از سطوح سکوت ساختاری، معنایی و کاربردشناختی در این نامه، کارکرد ایجازگویی، هم‌گرایی، تصویرسازی، فعال‌سازی ادراک مخاطب و عتاب‌گویی را به‌دنبال دارد., فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; RNB; زبان‌شناسی; گفتمان سکوت; نامه 10 نهج البلاغه; نامه امام علی(ع) به معاویه

بررسی اهداف حکومت دینی از دیدگاه نهج البلاغه - علیرضا کمالی (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
حکومت دینی، حکومتی است که در آن مدیریت خرد و کلان جامعه بر مبنای احکام، فرامین و ارزش‌های دینی انجام ‌گردد. اهداف یک نظام، اموری کلی است که دستیابی به آنها در آن نظام مطلوب است. این مقاله بر آن است تا با جستاری در آموزه‌ها و سیره سیاسی و رفتاری امام علی(ع)‌ اهداف کلان حکومت اسلامی را در ابعاد مختلف سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و نظامی ـ امنیتی بررسی نماید. در یک نگاه اهداف حکومت از منظر آن حضرت را می‌توان به اهداف غایی و میانی تقسیم نمود. حکومت دینی در اهداف غایی و بلندمدت به‌دنبال انسان‌سازی و هدایت انسان به قرب الهی است و در اهداف میان‌مدت در جهت مدیریت بر مبنای قوانین الهی، حاکمیت دادن شایستگان، ارتباط بهینه با دیگر حکومت‌ها، اجرای عدالت همه جانبه، تامین نیازمندی‌های همگانی و گسترش رفاه عمومی، ترویج و توسعه اندیشه‌های ناب دینی، گسترش مرزهای دانش در میان مردم، افزایش توان اقتصادی شهروندان، آبادسازی و عمران کشور، توسعه و ترویج تجارت، صنعت و زراعت، تامین امنیت عمومی برای همه شهروندان، کشف توطئه‌ها و پیشگیری از وقوع آنها و مدیریت بحران‌های اجتماعی ـ سیاسی می‌کوشد., فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: حکومت دینی; فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; RNB; اهداف حکومت; اهداف غایی; اهداف میانی; سیاست در نهج البلاغه

واکاوی دوگان آرمان واقعیت در اندیشه و سیره علوی با تاکید بر عزل و نصب حاکمان - علی حسین زاده; مسعود امانلو (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
در مسیر تغییر جامعه از وضعیت موجود به ایده آل، واقع‌گرایان در موضعی منفعلانه تسلیم واقعیت‌های موجود می‌شوند. از سوی دیگر آرمان‌گرایان در هر شرایطی به آرمان‌های خود پایبند بوده و کوچک‌ترین عقب‌نشینی از مواضع آرمانی را محافظه‌کاری تلقی می‌کنند. گروه سوم در تزاحم آرمان با واقعیت های موجود، امکانات و مصحلت‌های جامعه را نیز در نظر گرفته و مسیر آرمان گرای واقع بینانه را در پیش می‌گیرند. مقاله حاضر بر آن است تا رویکرد امیرمؤمنان (ع) را در زمینه عزل و نصب حاکمان بر اساس سه رویکرد مذکور نشان دهد. پافشاری امیرمؤمنان(ع) بر عزل معاویه و ابقای ابوموسی اشعری نه بر اساس آرمان‌گرایی و واقع‌گرایی، بلکه بر مبنای آرمان‌گرایی واقع‌بینانه است. توجه به شرایط متفاوت سیاسی ـ اجتماعی کوفه و شام از یک‌سو و اولویت‌بندی در عزل حاکمان ناشایسته سبب اتخاذ چنین رویکردی گردید., فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: آرمان‌گرایی; امام علی (ع); فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; RNB; آرمان‌گرای واقع بین; واقع‌گرایی

زمینه‌های شفافیت اطلاعات و عدالت اقتصادی از دیدگاه نهج‌البلاغه - رضا حاجیان حسین آبادی; مصطفی دلشاد تهرانی; محمدرضا امینی حاجی آبادی (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
فساد، تبعیض، نابرابری محصول نامیمون عدم شفافیت و عدم دسترسی آزاد مردم به اطلاعات است. حکومت بدون توجه به اصل شفافیت و دسترسی آزاد مردم به اطلاعات نمیتواند به عدالت اقتصادی و نتایج آن دست یابد. شفافیت و دسترسی آزاد به اطلاعات، معیار و سازوکاری مناسب و زمینهساز برای تحقق عدالت اقتصادی است. سلامت روابط و مناسبات اقتصادی، پیشرفت اقتصادی، دستیابی به اهداف اقتصادی مبتنی بر عدالت، در گرو شفافیت روابط اقتصادی است. برای تحقق عدالت اقتصادی، رفاه و تامین اجتماعی زمینهها و بسترهایی وجود دارد، ازجمله: حذف دیوانسالاری، وضع قوانین متقن و ضمانت اجرایی آن، قانونگرایی، پرهیز از انحصارطلبی، وجود فضای نقد در جامعه، صداقتِ بیان، پاسخگویی و گزارشدهی مسئولان، نفی احتجاب مسئولان؛ این مقاله در تلاش است با رویکرد نوین، این زمینهها و بسترها را از دیدگاه امام علی(ع) از منابع روایی و تاریخی، به‌ویژه نهجالبلاغه مورد بررسی و تحلیل قرار دهد. نتایج پژوهش بیانگر آن است که ایجاد شفافیت و دسترسی مردم به اطلاعات از طرف حکومت، شرط اساسی اصلاح نظام اقتصادی و تحقق عدالت اقتصادی است. هراندازه شفافیت بیشتر و بهتر شود، گستره عدالت بیشتر میشود., فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: عدالت اقتصادی; فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; RNB; شفافیت اطلاعات; حکومت علوی

سبک تعامل امام علی(ع) با اقلیت‌های مذهبی - محمدتقی گل‌محمدی (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
حکومت کوتاه امام علی(ع) دستاوردهای علمی و عملی فراوانی را برای اداره جوامع و برخورد با اقشار، اصناف و گروه‌های مختلف مذهبی و عقیدتی به ارمغان آورده است. این مقاله در صدد است تا سبک و سیره امام علی(ع) با اقلیت‌های مذهبی را به‌عنوان یک نظام وظیفه‌گرا، متکی بر عقل و تکیه بر شرع بررسی نماید. بررسی زوایای زندگی امام علی(ع) و سخنان ایشان، نشان می‌دهد اصول و مبنای رفتاری آن حضرت با غیرمسلمانان، بر اساس هدایت، صلح و دوستی، حفظ عزت مسلمین و بر پایه قوانین اسلامی است. بنابر مبنای امام(ع) اقلیت‌ها باید در حوزه تعاملات اجتماعی به قوانین جامعه اسلامی پایبند باشند و به فکر هیچ‌گونه تحرک و تسلطی بر مسلمانان نباشند تا بتوانند آزادانه در سرزمین‌های اسلامی زندگی کنند، مسلمانان نیز باید بنابر قوانین اسلامی با آنان معاشرت و دادوستد داشته باشند، همچنان که حکومت اسلامی نیز وظیفه دارد امنیت آنان را حفظ و به وظایف خود در قبال آنان عمل کند. سبک زندگی و نوع گفتار آن حضرت به‌خوبی نشانگر عزتمندی مسلمانان همراه با عدالت و عزت‌مداری در برابر غیرمسلمان است، چنانکه آن حضرت در نامه 53 می‌فرماید: «إمّا أخ لک فى الدّین أو نظیر لک فى الخلق»., فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; RNB; حکومت علوی; حقوق بشر; تعامل با اقلیت‌ها; حقوق اقلیت‌ها

مفهوم سازی دو گانه اعتدال در اندیشه امام علی (علیه السلام) - محمود شریعتی; عباسعلی رهبر (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
مبنای اندیشه امام علی7 بر پایه الگوی اعتدال بنیان نهاده شده است. حقیقت دوگانه اعتدال، یعنی اعتدال به مثابه «روش» و اعتدال به مثابه «بینش»، با ماهیت توازن بخش و تقارن آمیزش، گاه در میانه و گاه در طرف صورتبندی خواهد شد. با تکیه بر نظریه تشکیک، فهم دوگانه اعتدال در تناسب با مدرج سازی پدیدهها و امکان راهیابی به معنای اعتدال و چگونگی مفهوم سازی آن برای کاربست مفید و مؤثر در عرصه جامعه و سیاست فراهم خواهد شد. مدعای نوشتار حاضر بر آن است که اعتدال چارچوبی مشروعیت بخش در اندیشه امام علی7 است که بر محور، اجتناب از «افراط گرایی» و در مسیر «توحید» قرار گرفتن هدفگذاری شده است. عناصر سه گانه عقلانیت، دیانت و اخلاق، امکان صورتبندی اعتدال به مثابه بینش را فراهم خواهد نمود. با در نظر گرفتن این سه عنصر به صورت پیوسته و مدرج، اعتدال به مثابه بینش انتظام خواهد یافت. این سه عنصر، سه جزء و رکنِ وجودشناسانه، قوام بخش و تفکیک ناپذیر اعتدال در اندیشه امام علی7 به شمار می روند., فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; RNB

مبانی نظری وحدت امت اسلامی از منظر امیر المومنین علی علیه السلام - محمد رضا بهدار (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
دیربازی است مصلحان و اندیشمندان اسلامی، اتحاد و همبستگی ملل اسلامی را یکی از ضروری ترین نیازهای امت اسلامی می دانند و همواره جهت نائل شدن بدین هدف راهکارههایی را ارئه داده اند. بی‌تردید شناسایی و تحلیل واقع گرایانه، مولفه ها و عوامل وحدت آفرین جامعه مسلمین از نگاه تیزبین امیرالمؤمنین علی(ع)، بسیار حائز اهمیت و راه گشا خواهد بود؛ بدین منظور در این نوشتار با بهرمندی از سخنان حکیمانه آن حضرت، به توصیف و تحلیل مبانی نظری و اعتقادی، ایجاد وحدت امت اسلامی، پرداخته شده است. با تأملی در رهنمون های امام علی(ع)، می توان به این محورهای اساسی و تاثیر گذار اشاره داشت: توحید، اسلام، قرآن، سنت نبوی، امامت و رهبری عادل و بصیر. پس آن‌گاه که آحاد جامعه در نظام وحدت درآیند وهمه در مسلک وحدت به خرامند و به مبانی آن تمسک یابند، جامعه به ساحل مقصود نزدیک و از نزاع و جدال دور می‏ ماند., فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: قرآن; توحید; فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; RNB; امت اسلامی; امیر المومنین علی(ع); وحدت

پاسخگویی کارگزاران از دیدگاه امیرالمؤمنین علی علیه‌السلام در نهج‌البلاغه - حفیظ‌الله فولادی; عباس شفیعی (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
چکیده موضوع این پژوهش، پاسخگویی در جامعه با نگاهی به آموزه‌های علوی است و تلاش می‌کند به منظور دستیابی به تبیین پاسخگویی با روشی توصیفی – تحلیلی، به این پرسش پاسخ دهد که در رویکرد برگرفته از کلام حضرت امیر علیه‌السلام، چه مکانیزمی برای پاسخگویی کارگزاران و مدیران عالی در جامعه وجود دارد و اساساً توقع پاسخگویی از یکدیگر در تعامل‌های اجتماعی مبتنی بر چه خاستگاه‌هایی است؟ مقاله با بحثی در باره مفهوم نظارت و پاسخگویی آغاز می‌شود و در ادامه از هدف‌های پاسخگویی در بخش دولتی و گونه‌های متفاوت آن سخن به میان می‌آورد. هدف‌های پاسخگویی می‌تواند در برگیرنده مواردی همچون ابزار مؤثر برای نظارت بر قدرت، تضمینی بر کاربرد صحیح منابع ملی و ابزاری برای ارتقاء مدیریت خدمات عمومی باشد. در عین حال، بررسی‌ها نشان می‌دهد که پاسخگویی بر اساس کلام حضرت امیر علیه‌السلام مشتمل بر پاسخگویی در قبال مسؤلیت، پاسخگویی در قبال مردم، پاسخگویی در قبال بیت‌المال (اموال عمومی) و پاسخگویی در قبال عملکرد است., فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: نظارت; فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; RNB; عملکرد; پاسخگویی; قدرت; بیت‌المال; مسؤلیت

تناسب عدالت وقدرت با تداومِ نظامِ سیاسی درکلام نهج البلاغه - مهران رضائی; منصور میراحمدی (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
امتداد وحیات سیاسی، وابستگی ونسبت خاصی با کنشگران قدرت وعملکرد عادلانه ی  نظام سیاسی در زندگی اجتماعی دارد.هرگونه تسلط وتوزیع ناعادلانه ی قدرت در نظام سیاسی،می تواند مجالی برای لغزش در فضای خودکامگی وامکانی برای خشونت های سیاسی ایجاد کند. با توجه به این موضوع،چرخشِ یکجانبه ی قدرت، تمایل به فسادِسیاسی را تشدید کرده و قدرت سیاسی ناعادلانه می تواند بر زوال و عدمِ تداوم سیاسی عادلانه تأثیر بگذارد.اما از سوی دیگر، اگر قدرت سیاسی متمرکز،بصورت هوشمندانه به حالت تعدیل وبراساس عدالت میان ساختار وشبکه ی سیاسی جامعه تنظیم و بازپخش شود،با چنین توانمندسازی درحوزه ی قدرت،می توان هم برکارآمدی نظام سیاسی وهم برسلامتِ حیاتِ سیاسی جامعه افزود.براین اساس،تعدیل قوا وتنظیم قدرت در چرخه سیاسی، می تواند راهی برای کاهش خشونت های سیاسی و موضعگیری های افراد،علیه حاکمیت و بازیگران سیاسی در این حوزه باشد.دراین مقاله، با مطالعه ی گفتار ورفتارسیاسی امام علی علیه السلام درنهج البلاغه، درصدد فهم نسبت سه گانه مفاهیم: عدالت،قدرت ونظام سیاسی بوده و واین پژوهش تلاشی می‌کند تا با بررسی ارتباط این سه مفهوم،مسئله تداومِ نظامِ سیاسی را از طریق تنظیم رابطه ی عدالت وقدرت، موردبررسی قراردهد.ازدیدگاه نگارنده،امام علی علیه السلام ضمن تبیین نسبت عدالت وقدرت،تأثیرآنها را بر تداومِ نظامِ سیاسی توضیح داده،و از این طریق راهی برای برون رفت از خشونت واستبداد ِسیاسی و امکانی برای امتداد سیاسی عادلانه، دراندیشه ورفتارخود گشوده است., فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: عدالت محوری; فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; RNB; استبداد زدگی; تداوم سیاسی; خشونت گرایی; سلامت سیاسی; قدرت

صلح گرایی امام علی علیه السلام- نقد و بررسی (با تکیه بر نهج البلاغه) - عیسی ملاشاهی زارع; محمد هادی امین ناجی; سید محمد میردامادی (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
زندگی حضرت علی علیه السلام غالباً با جنگ و مبارزه سپری شده و ایشان از حدود 20 سالگی  پا به میدان جنگ گذاشته و در اکثر جنگهای صدر اسلام به عنوان قهرمانی بی نظیر حضور داشته و دهها قهرمان نام آور عرب بوسیله او کشته شدند و در دوران حاکمیّتشان نیز جنگهای خونینی اتفاق افتاد که افراد بسیاری بدست ایشان به هلاکت رسیدند. این در حالی است که در زمان خلفای قبل، جامعه در آرامش بود و خبری از جنگهای داخلی نبود. با این وضع صلح گرا بودن حضرت چگونه توجیه می شود؟ در این پژوهش، با اتکاء به نهج البلاغه، ضمن بررسی و نقد برخی انتقادات و بیان دلایل و شواهدی بر صلح جویی امام علی علیه السلام، مخصوصاً در جنگهای زمان خلافتشان، نگاه حضرت به جنگ و صلح، براساس آموزه های دین اسلام، به عنوان ابزاری برای رسیدن به اهداف متعالی الهی، برسی شده و رویکرد امام به صلح و نفی جنگ و خشونت و مبانی و مقررات حضرت در این زمینه، به مخاطبین عرضه شده است., فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: جنگ; فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; RNB; امام علی علیه السلام; خشونت; صلح گرایی; کرامت انسان

فعالیت جهادی زنان در سنت علوی(شاخص ها و اشخاص) - زهره منصوری; ناصر محمدی (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
چکیده زنان به مثابه نیمی از پیکره اجتماع انسانی، می توانند با عطف توجه به ظرفیت ها و ظرافت های وجودی ای که دارند، در جامعه انسانی تأثیرگذار باشند و به تناسب توانائی های خویش، همپای مردان در فعالیت های اجتماعی سهیم گردند. این رویکرد مبنی بر یک پیش فرض است و آن اینکه زن مانند مرد، موجود درجه اول، دارای کرامت خاص انسانی و مخاطب آموزه های ادیان است و با آنکه در کانون خانواده، تحت قیمومیت مردان است، از استقلال وجودی برخوردار بوده و به همین جهت، در برابر رفتارهای خویش شخصا مسئول و پاسخگوست. از زبان قرآن، زنان با مردان همتراز خوانده شدند و پیامبر هم به آنان حرمت نهاد. هر چند در عصر خلافت، وقفه ای در این منزلت بخشی به زنان پدید آمد، اما باتصدی امام علی(علیه السلام)، مجددا زنان منزلت خویش را إحیاء شده یافتند و به صلاحدید حضرت، در عرصه های اجتماعی، مشارکت و فعالیت داشتند. گزارش تاریخ از فعالیت ها نشان می دهد، نگاه حضرت به زنان همان نگاه قرآنی و انسانی و در امتداد سیره رسول الله بوده است و برجسته سازی این گزارش ها، می تواند خوانش ها را در پاره ای از روایات از زبان امام و درباره زنان، با درک و درنگ تازه ای همراه سازد. این مقاله به روش کتابخانه ای و به شکل توصیف و تحلیل می کوشد با برجسته کردن فعالیت جهادی زنان در سنت علوی، نشان دهد، حضرت پایگاه اجتماعی زنان را محترم شمرده و منزلت و موقعیت آنان را هیچگاه مخدوش نساخته است., فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; RNB; کلیدواژگان:

آسیب‌شناسی استحمار در کسب و حفظ قدرت سیاسی از منظر نهج البلاغه - علی محمد میرجلیلی; مریم عمویی (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
استحمار یکی از مهم‌ترین ابزارهای برخی از حاکمان ناصالح در جهت کسب و حفظ قدرت سیاسی با فریب مردم است ‌و یکی از آسیب‌های فرهنگی است‌که سبب کاهش خودآگاهی سیاسی و استضعاف مردم می‌ گردد. پژوهش‌ حاضر با روش توصیفی‌‌ـ تحلیلی و با بهره‌جویی از منابع کتابخانه‌‌ای، به بررسی استحمار سیاسی، عوامل، آثار و راهکارهای مقابله با آن از دیدگاه امام علی (ع) در نهج البلاغه پرداخته است. یافته-های پژوهش نشان می‌دهدکه از نگاه امیرالمومنین(ع)، عواملی چون سوءاستفاده از جهل و نادانی مردم، استکبار، فریب، روزمرگی، نژاد‌پرستی، فراموشی رهنمودهای هدایتی قرآن و اهل بیت، در شکل‌گیری استحمار نقش دارند و سرکوب انتقاد مردم و گمراهی مردم با شبهه‌افکنی‌ و استعمار، از آسیب‌های آن محسوب می‌شود. همچنین، این مقاله، به راهکارهایی اشاره می‌کندکه استحمار و آسیب‌‌ های ناشی از آن را از بین می‌برد‌، نظیر: پرهیز از اختلاط با منافقین، بصیرت و آگاهی سیاسی، خودآگاهی از طریق تاریخ و عقل ‌گرایی, فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: نهج البلاغه; آسیب‌شناسی; فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; RNB; قدرت سیاسی; استحمار

بررسی مبانی و الزامات آزادی سیاسی در اندیشه و سیره امام علی علیه السلام - علی محسنی; مهدی جاودانی مقدم (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
آزادی سیاسی، یکی از مهم‌ترین مفاهیم کلیدی علوم سیاسی و از نیازهای اساسی در حقوق مدنی و سیاسی به‌حساب می‌آید بااین‌وجود، تفاسیر متعددی از سوی اندیشمندان، فلاسفه و نخبگان سیاسی، سیاست‌گذاران و کنوانسیون‌ها و معاهدات بین‌المللی در مورد تعریف ابعاد و ماهیت آن ارائه‌شده که در مواردی نیز با تعارضات جدی همراه بوده است. در این میان، با توجه به مناقشات علمی و نظری که از ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی ایران در خصوص مقوله آزادی سیاسی در نظام جمهوری اسلامی ایران مطرح گردیده و اخیراً نیز تشدید شده است، ضرورت دستیابی به یک تعریف دقیق و جامع از آزادی سیاسی در چارچوب مبانی و اصول اسلامی با تمرکز بر اخلاق و سیره اهل‌بیت آشکارشده است. لذا این مقاله درصدد پاسخ به این سؤال است که مبانی و الزامات آزادی سیاسی در اندیشه و سیره امام علی علیه السلام کدامند؟ یافته‌های این مقاله نشان می‌دهد که اصالت آزادی سیاسی در دو ساحت درهم تنیده مردمی و الهی با تمرکز بر آزادی اندیشه و بیان، مشارکت مردمی، حکومت قانون، نظارت بر حکومت و آزادی انتقاد از عملکرد آن، رواداری سیاسی و کرامت انسان، از مقومات و الزامات آزادی سیاسی در اندیشه و سیره علوی است., فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: حکومت اسلامی; مردم سالاری دینی; فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; RNB; امام علی علیه السلام; حاکمیت قانون; آزادی سیاسی

تأثیر جنسیت بر تصدی حاکمیت در نهج البلاغه - معصومه عبدلی نشلجی; سید محمد مرتضوی; سید حسین سید موسوی (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
پس از جنگ جمل و تلاش طلحه و زبیر برای به حاکمیت رساندن یکی از همسران پیامبر a امام علی j از این جریان تعبیر به « تحکیم النساء » فرمودند و زنان را با صفت « النواقص العقول » خطاب فرموده و به  شهادت دو زن در برابر یک مرد استناد نمودند، در مورد این عبارات و تعابیر مذکور، این سؤال مطرح می گردد که ارتباط نقص عقل زن با حکم شهادت دو زن در برابر یک مرد چیست و این مطالب چه تأثیری برتصدی حاکمیت زن دارد؟ عده ای نقص عقل را به گونه ای تفسیر می کنند که زن نسبت به مرد از هوش و یا قدرت فهم کمتری برخوردار است ، این مقاله با بررسی واژه های عقل و نقصان در لغت و قرآن و روایات به این نتیجه رسیده است که، عقل در لغت ، به معنای حفاظت و امنیت است وبا بررسی آیه شهادت مشخص گردید ، نسیان یا نقص عقل در معنای اصطلاحی قوه فهم، نمی تواند فلسفه  شهادت دو زن در برابر یک مرد باشد و ازاین جهت که این آیه ،دلیلی برای نقص عقل قرار گرفته ، کاربرد نقص عقل در معنای ضعف امنیت را تقویت می کند ، از این روبه موجب  این ویژگی  و ویژگی های جنسیتی  که مغایر با شرایط مدیران است و در نهج البلاغه بیان گردیده، تصدی حاکمیت جامعه متناسب با شاخصه های جنسیتی زن نمی‌باشد., فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: نهج البلاغه; زنان; حاکمیت; فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; RNB; نقصان عقل; تفاوتهای جنسیتی

تبیین معنای «رجال مذهبی – سیاسی» درج شده در اصل 115 قانون اساسی با تأکید بر سیره علوی - صغری لک زایی; عبدالله موحدی محب; عباسعلی فراهتی (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
در اصل 115 قانون اساسی خصوصیاتی برای مقام ریاست جمهوری بیان گردیده که قید «رجال مذهبی- سیاسی» به عنوان پیش شرط آن عنوان شده است. با عنایت به ابتنای قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران بر مبانی اسلامی باید دید چه مبنای شرعی و دینی برای این خصوصیت وجود دارد؟ از آن جایی که حکومت اسلامی پس از رسول خدا صلی الله علیه و آله  یک بار دیگر در دوران حکومت پنج ساله امیرالمومنین علیه السلام جان تازه‌ای گرفت لذا الگوبرداری از سیره آن حضرت علیه السلام  می‌تواند مبنای دقیقی برای نظام مقدس جمهوری اسلامی قرار گیرد. این مقاله بر آن است تا با بررسی منش و سیره عملی امیرالمومنین علیه السلام در گزینش صاحبان مناصب حکومتی به این مهم دست یابد که آیا می‌توان ردپایی از خصوصیت رجل مذهبی- سیاسی در سیره آن حضرت علیه السلام یافت؟ در پاسخ به این سوال باید گفت که اگر چه واژه ریاست جمهوری در نهج البلاغه و متون مربوط به آن دوران نیامده است ولی با توجه به آن که این مقام نیز یک منصب حکومتی است، می‌توان معیارهای آن را در بیانات امام علیه السلام راجع به گزینش حاکمان واکاوی نمود. با بررسی و تحقیقی که در سیره علوی علیه السلام صورت گرفت این حقیقت به اثبات رسید که در متون دینی خصوصاً معارف علوی به طور روشن معیارهایی برای تصدی مقام‌های حکومتی مشخص شده است که «حُسن شهرت» از جمله آنان می‌باشد به طوری که رجال صاحب منصب در حکومت علوی همگی از «حُسن شهرت» در زمینه یا زمینه‌های متعدد برخوردار بوده‌اند. این تحقیق به روش کتابخانه‌ای (توصیفی- تحلیلی) و با بهره‌گیری از نهج‌البلاغه امیرالمؤمنین علیه السلام و کتب سیره و تراجم نگاشته شده است., فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: سیره علوی; فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; RNB; اصل 115 قانون اساسی; امام علی; رجل مذهبی- سیاسی; سرشناس

تحلیل مضمون زهد در آموزه‌های نهج ‌البلاغه - احمد ربانی خواه; محمد مصطفایی; معصومه امامی روشناوند (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
زهد و ساده‌زیستی همواره به عنوان یکی از فضایل مهم اخلاقی و دینی مورد تأکید اهل بیتb و به ویژه امام علی علیه السلام بوده است. بررسی محتوای نهج البلاغه درباره زهد موضوع این تحقیق است که با روش تحلیل مضمون و پس از تحلیل لغوی زهد انجام گرفت. رسیدن به الگوی زهد از سه منظرِ چیستیِ زهد، چرایی و چگونگی زهدورزی سؤالاتی هستند که ابعاد مختلف الگوی زهد در نهج البلاغه را روشن ساختند. در این مسیر، ابتدا همه متون مرتبط با زهد، از خطبهها، نامهها و حکمتهای نهج البلاغه گزینش و در جدولی مقابل هر متن، مضمون یا مضامین پایهای حاکی از ابعاد مختلف زهد استخراج گردید و در نهایت، این مضامین در قالب سه جدول چیستی، چگونگی و چرایی زهد سامان یافتند؛ بدین صورت که میان مضامین هر جدول دستهبندی شد و هر یک ذیل عناوین کلیتر به عنوان مضامین سازماندهنده قرار گرفتند. نتیجه آنکه در نهج البلاغه، ماهیت زهد، رغبت نداشتن به دنیا و در آرزوی دنیا نبودن است و دلیل آن، کوچکانگاری دنیا در برابر آخرت و اسباب زحمت بودنِ دنیاخواهی است. همچنین بیشتر مضامین درباره چگونگی زهدورزی است که به شکل قناعت به اندازه کفایت نمودار میشود., فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: نهج البلاغه; تحلیل مضمون; فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; RNB; زهد

بررسی منشاء تصوّر قدرت سیاسی در تفکر اسلامی با تاکید بر امامت علی علیه السلام - محمود فلاح (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
هدف پژوهش حاضر بررسی شیوه‌ی تفکر شیعی در تمایز با تفکر اهل‌سنت در خصوص مبانی، اصول، قواعد و پیش‌فرض‌های قدرت سیاسی بود. در این راستا، با روش توصیفی – تحلیلی، قدرت سیاسی در تفکر امامت شیعی با تاکید بر امامت علی علیه السلام و در تفکر امامت سنی با تاکید بر رویکرد خاص اهل‌سنت به مساله‌ی خلافت مورد بررسی قرار گرفت. در مجموع پیرامون تمایز معنای امامت در میدان معنایی شیعه و سنی می‌توان گفت که نزد اهل‌سنت، امامت به معنای خلافت در نظر گرفته شده است. شیوه‌ی استدلال اهلِ‌سنت بر حکومت و قدرت سیاسی، عموماً بیرون شریعت و مستند به عرف و ضرورت‌های عقلی است، هرچند که از شریعت بر نظریه‌ی قدرت، استشهاد و مؤید می‌آورند. در مقابل، در تفکر شیعی، امامت مجموعه‌ نقش‌هایی است که حول ولایت و مرجعیت دینی امام در نظر گرفته می‌شود و قدرت سیاسی یکی از آن نقش‌ها خواهد بود. زمانی که مرجعیت دینی به عنوان وجه جامع مناصب امام در نظر گرفته شود، ولایت و مرجعیت سیاسی نیز حقِ امام معصوم خواهد بود. در این صورت، تصویر جدایی شئون امامت ازجمله زعامت و رهبری سیاسی جامعه از جایگاه مرجعیت دینی امام، نادرست است., فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; RNB; قدرت سیاسی; امام علی علیه السلام; امامت اهل سنت; امامت شیعی; جانشینی پیامبرصلی الله علیه و آله; خلافت; صفات امام; مرجعیت دینی

تبیین مؤلفه‌های عدالت در حکومت حضرت علی علیه السلام (با تأکید بر سیره نظامی) - آرمان فروهی; سید هاشم موسوی (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
حقوق متقابل حکومت و مردم از جمله مواردی است که دغدغه ذهنی بسیاری از حاکمان و دولتمردان بوده است؛ اما با این وجود مشاهده آن در بُعد عملی بسیار ناچیز و محدود می‌باشد. با مراجعه به سیره و سخنان حضرت علی علیه السلام به خوبی می‌توان مصادیق عدالت را در بعد نظامی آن مورد بررسی و ارزیابی قرار داد و به نتایج قابل توجهی دست یافت. علی بن ابی طالب علیه السلام در دوره کوتاه مدت حکومت خود با خودداری از عوام فریبی به دنبال رعایت عدالت بوده است؛ زیرا آن حضرت با توجه به اصل اساسی حاکمیت اسلامی معتقد بودند که انسان‌ها برابر و مساوی آفریده شده‌اند و برتری عرب بر عجم را بر اساس کلام قرآن باطل دانستند. همچنین ایشان در تقابل با مخالفان سیاسی خود نیز هیچ گاه از عدالت سیاسی عدول نکردند و با توجه به عهدشکنی و خودداری آنان از بیعت آنان را وادار به بیعت نکردند. تبیین، ارزیابی و بازنگری سیره سیاسی-نظامی امام علی علیه السلام با تکیه بر نهج البلاغه از آن جهت می‌تواند قابل تأمل باشد که ضمن مقایسه سیره عملی ایشان با سایر زمامداران، از آن به عنوان معیار جهت جامعه امروز استفاده کنیم. نظر به اهمیت موضوع این پژوهش به شیوه توصیفی-تحلیلی و با تکیه بر منابع کتابخانه‌ای می‌باشد., فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: عدالت; حکومت; سیره علوی; فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; RNB; علی بن ابی طالب علیه السلام

تقسیمِ مساویِ بیت‌المال در سیره امام علی علیه السلام و واکاوی علل آن - یدالله حاجی زاده (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
اکاوی سیره امام علی علیه السلام در تقسیم بیت‌المال نشان می‌دهد آن حضرت بیت‌المال را به صورت مساوی در بین مسلمانان تقسیم می‌کرد و کسی را بر دیگری ترجیح نمی‌داد. سوالی که در این جا مطرح شده این است که چرا امام علی علیه السلام در این‌باره سوابق ایمانی افراد، از جمله زمان اسلام آوردن آنان و یا سوابق جهادی آنان را لحاظ نمی‌کرد؟ این پژوهش که با بررسی منابع متقدم و بهره‌گیری از روش تحلیل تاریخی سامان یافته، نشان می‌دهد اولاً: موارد مصرف بیت‌المال در دوره امام علی علیه السلام منحصر به تقسیم مساوی آن نبوده، بلکه بخش عمده‌ای از آن در امور دیگری چون رسیدگی به اقشار نیازمند و از کارافتادگان، مجاهدان مسلمان، هزینه‌های جنگ، پرداخت حقوق و دستمزد ماموران دولتی مصرف می‌شده است. ثانیاً: آن حضرت ضمن توجه به ارزش و جایگاه افراد، استنادش در این شیوه، به قرآن کریم و سیره رسول خداصلی الله علیه و آله بوده است., فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: قرآن; فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; RNB; امام علی علیه السلام; بیت‌المال; تقسیم مساوی; سیره پیامبر اکرم

حقوق بشر دوستانه در سیره امام علی علیه السلام - حمید رضا مطهری (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
یکی از نکات مهم در جنگ‌ها رعایت حقوق زنان، کودکان، سالخوردگان و افراد ناتوان است که از آن با عنوان حقوق بشر دوستانه(Humanitarian Law) یاد می‌شود. سازمان‌ها گروه‌ها و افرادی در نقاط مختلف جهان تحت این عنوان فعالیت می‌کنند. شناخت جایگاه این قانون در اسلام و تبیین مفاد آن در سیره علوی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. رعایت اصول جوانمردانه، خودداری از روش‌های غیرمتعارف در جنگ‌ها، حمایت از زنان و کودکان، حفاظت از افراد ناتوان و پیران و سالخوردگان و منع به‌کارگیری سلاح‌های مخرب از مهم‌ترین نکاتی هستند که در قوانین امروز بر آن تصریح شده و در سیره امیرالمؤمنین علی علیه السلام نیز مورد تأکید قرار گرفته و اجرایی شده‌اند.این نوشتار بر آن است تا با نگاهی به سیره امام علی علیه السلام به ویژه جنگ‌های عصر ایشان و بررسی توصیه‌های آن حضرت درباره گروه‌های ناتوان یا خارج از جنگ، راهکارهای امیرالمؤمنین علیه السلام برای حفاظت از آنان را تبیین کرده و به این پرسش پاسخ دهد که سیره امام علی علیه السلام درباره حقوق زنان، کودکان و افراد ناتوان دشمنان در جنگ‌ها که امروزه از آن با عنوان حقوق بشردوستانه یاد می‌شود چگونه بود؟, فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: زنان; فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; RNB; امیرالمؤمنین علیه السلام; حقوق بشردوستانه; سالخوردگان; کودکان

روش‌های مبارزه با فساد اقتصادی در حکومت علوی - رضا حاجیان حسین آبادی (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
پیشگیری و مبارزه با فساد از مولفه‌های اقتصاد سالم و روبه رشد است. تا زمانی که از وقوع فساد پیشگیری نشود و نظارت و کنترل بر اقتصاد وجود نداشته باشد، هر اقدام شایسته و اصلاحی سطحی و روبنایی نتیجه نخواهد داد. حضرت علی علیه السلام در نهج‌البلاغه برای مبارزه با فساد روش‌هایی را تبیین کرده و در حکومت از آن استفاده نموده است. این نوشتار به بررسی روش‌های علی‌بن‌ابیطالب علیه السلام در مبارزه با فساد اقتصادی در حکومت می‌پردازد. از اقدامات اساسی حضرت علیه السلام در نظام اقتصادی، کنترل و نظارت همه‌جانبه برای پیشگیری از وقوع فساد و روش‌های مقابله با آن بود. حضرت با برنامه‌ریزی، فرهنگ‌سازی، شایسته‌سالاری، شفافیت اطلاعات، نظارت و کنترل، جلوگیری از اختلاس، ممانعت از احتکار، رباخواری، رانت‌خواری، مبارزه با گران‌فروشی، کم‌فروشی، تثبیت  قیمت‌ها و تنبیه متخلفان با هرگونه فساد اقتصادی مقابله و مبارزه نمود. از آن‌جا که بدون داشتن الگوی مناسب و برنامه‌ریزی صحیح، امکان ریشه‌کنی فساد وجود ندارد، توجه به شایسته‌ترین حکومت می‌تواند الگوی مناسب و برنامه‌ای سازنده جهت یافتن روش‌های درست در راستای مبارزه با فساد باشد؛ لذا توجه به آموزه‌های علوی اهمیت و ضروت بیش از پیش می‌یابد. روش پژوهش در این نوشتار توصیفی تحلیلی است که با تکیه بر نهج‌البلاغه و منابع معتبر دیگر و استفاده از خانواده حدیث با استفاده از روش فقه‌الحدیثی و سنجش اعتبار روایات به دست آمده است., فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: عدالت; فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; RNB; حکومت علوی; مساوات; روش‌های مبارزه; فساد اقتصادی

مبانی حقوق شهروندی در سیره حکومت‌داری امام علی علیه السلام (با رویکرد آموزه‌های قرآن کریم) - محمد داود آبادی (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
امروزه حقوق شهروندی یکی از مسائل مهم جوامع علمی بالخصوص در میان حقوقدانان و پژوهشگران محسوب می‌گردد؛ زیرا نهادینه شدن یک جامعه بر مبانی فکری دمکراسی، مستلزم توجه به مبانی این نوع حقوق در حکومت می-باشد. کشور ایران نیز به عنوان یک کشور اسلامی، باید مبانی حقوق شهروندی از دیدگاه اسلام تدوین کند؛ تا با ایجاد یک الگوی صحیح و متناسب با زمان، حکومت علوی را در سراسر جهان برای تمام عدالت پیشگان معرفی نماید. سؤالی که مطرح می‌شود؛ این است که، «مبانی حقوق شهروندی» در سیره حکومتی امام علی علیه السلام چگونه بوده است؟ این نوشتار کتابخانه‌ای، با بررسی مبانی حقوق شهروندی در نهج البلاغه از دو بُعد علمی و کاربردی بر این واقعیت دلالت دارد؛ که: برخلاف حقوق شهروندی در نظام-های دموکراتیک جهان که مبتنی بر حق محوری و تکلیف محوری هستند؛ حقوق شهروندی در حکومت امیرمؤمنان علیه السلام با دو منبع معتبر اسلام؛ قرآن کریم و سنت پیامبر اکر صلی الله علیه و آله ارتباط مستقیمی دارد. لازم بذکر است؛ امام علیه السلام مشروعیت حکومت را الهی می‌‌داند؛ که با اقبال مردم در یک جامعه محقق می‌شود. دین و سیاست نیز در کلام علی علیه السلام رابطه‌ای تنگاتنگ و ناگسستنی با هم دارند. امام علیه السلام رابطه‌ی فرمانروایان و شهروندان، را چون حق و تکلیف، دوسویه و متقابل می‌داند. مردم در حکومت اسلامی دارای مسئولیتی سنگین در قبال اجتماع و نظام اجتماعی، از جهت مشارکت فعال در عرصه‌های اجتماع و تعیین نوع حاکمیت دارند و در مقابل، حکامان اسلامی باید برای رشد و تعالی انسانیت در جامعه چهار زمینه را ایجاد نمایند:1- اجرای عدالت در تمام سطوح کشور.2- تأمین امنیت در همه عرصه‌ها(اجتماعی- فرهنگی- اقتصادی).3- تأمین رفاه همه شهروندان بدون لحاظ کردن نوع گرایش‌های دینی و فکری.4- ایجاد زمینه مناسب حقوق اجتماعی در جامعه برای رشد و تعالی انسان‌ها., فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: حقّ; کرامت انسانی; فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; RNB; تکلیف; حقوق شهروندی

مدل زیست معنوی امام علی علیه السلام در نامه 31 نهج البلاغه - مریم خادمی; فاطمه حق جو اردکانی; سارا خدری (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
نهج البلاغه ارزشمند ترین کتابی است که پس از قرآن کریم می‌توان با تأمل و تفکر در آن، به ابعاد وجودی یک انسان کامل پی برد. این کتاب که منشور انسان‌سازی است، شیوه‌ی رشد و تحمل معنوی (زیست معنوی) انسان و جامعه را به خوبی آموزش می‌دهد. فقط کافی است اندکی در آن غوطه‌ور شده، تا از طریق آن مسیر معنویت و رسیدن به کمال، به بهترین وجه ممکن دریافت گردد. مقاله حاضر به بررسی نامه 31 حضرت علیه السلام در نهج‌البلاغه پرداخته و مدل زیست معنوی ایشان را در این نامه مورد بررسی و تحلیل قرار داده است. مطابق با الگوی حضرت علیه السلام در این نامه، انسان می‌تواند رشد و تحول معنوی را در سه گام کسب کند. گام اول آگاهی بخشی و بصیرت افزایی است که انسان با شناخت نسبت به خود، خدا، مرگ و ...به بصیرت و معرفت دست می‌یابد. گام دوم دنیاشناسی و شیوه‌ی برخورد صحیح با دنیا است، که به رشد و تحول معنوی انسان کمک می‌کند و ایشان را در برابر وسوسه‌های دنیوی مقاوم و پیروز می-گرداند و آن را در مسیر رستگاری یاری می‌بخشد. گام آخر نیز خودسازی معنوی است که می‌توان از طریق کسب فضائل و ترک رذائل، در دو بعد فردی و اجتماعی، نظیر کسب تقوا، یقین، زنده نگه داشتن قلب با یاد خدا، امر به معروف، آشتی با خلق، جهاد در راه خدا و ... و ترک رذائلی نظیر دوری و فاصله گرفتن از  کار زشت، پرهیز از شک و شبهه و تسلیم شدن در برابر گمراهی، سطح معنویت فرد و جامعه را ارتقا بخشید., فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: رشد معنوی; فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; RNB; خودسازی; بصیرت افزایی; زیست معنوی; شناخت دنیا

تبیین افتخارات حضرت علی علیه السلام در نهج‌البلاغه و واکاوی چرایی آنها - الهام آقادوستی; مهدی مطیع (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
در تاریخ عرب همواره عنوانی بنام مفاخر به چشم می‌خورد. از لابلای شعر که دیوان عرب است به خوبی این سنت مشهود است و می‌توان درخلال آن به نوع این تفاخر، علت آنها، اهداف و غایات گوینده آن پی برد. نزول قرآن تاحدی بار منفی این سنت را کاست و از تفاخر مذموم نهی فرمود. هرچند این رسم دیرین پس از اسلام کمرنگ شد اما در خلال اشعار و اقوال برخی، هنوز هم به چشم می‌خورد. یکی از مکتوبات منثور که در آن عبارات فخرآمیز مشاهده می‌شود، نهج البلاغه است، چه بسا علت آن، اقوال بلاغی موجود در آن است چه، همواره عبارات فخرآمیز در کلام بلیغ تجلی پیدا می‌کند. تبیین چرایی وجود این عبارات در نهج‌البلاغه هدف اصلی این پژوهش است. این مقاله مفاخرات را از اثنای کلام امیرالمومنین علیه السلام در نهج البلاغه استخراج کرده و به بررسی آنها می‌پردازد. پس از بررسی شرایط زمانی و مکانی اقوال، علت مباهات حضرت در همه آنها مشخص و تبیین گردید؛ اولین علت آن ارائه ملاک و معیاری صحیح برای تفاخر است که حضرت این ملاکها را در خلال کلام خود می‌آورند. امیرالمومنین علیه السلام درهمان بستر فرهنگی عصر نزول توانستند به منظور تغییر انگاره فرهنگی تفاخر، از طرفی ملاکهای تفاخر را از نظر معنایی متحول کنند و از طرفی آنها را وسعت بخشیده، به ارائه ملاکهایی بپردازند که پیش از آن مرسوم نبوده است. از سویی دیگرحضرت تحت شرایطی خاص تنها راه برای تحریک مردم به سوی اهداف مدنظر خود (که معمولا تحریک مردم بر جهاد و تلاش برای تاثیر موعظه در آنها بود) را دربرشمردن فضایل خود و مباهات بدان دانسته‌اند., فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: نهج‌البلاغه; افتخارات; حضرت علی علیه السلام; فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; ملاک تفاخر; RNB

تحلیل گفتمانی بیعت در نامه های حضرت علی علیه السلام و معاویه بر پایه نظریه مدیریت هماهنگ معنا - حسن بشیر (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
مطالعه تاریخ اسلام نیازمند تجدید نظر در نگاه به حوادث تاریخی و زمینه های خلق آنها می باشد. این تحول نیازمند بازنگری مفهومی، مصداقی و معنایی بر پایه نگاه تحلیلی و تفسیری برای کشف ناگفته های تاریخی است که فراتر از گفته های موجود و از متن موجود غایب اند و ناگفته هایی که می توان بر مبنای متن، قرائت نمود و کشف کرد. نامه های رد و بدل شده میان حضرت علی علیه السلام و معاویه، از متون مهم تاریخ اسلام است که نیازمند مطالعه تحلیلی با روش گفتمانی است. مطالعه تحلیلی این نامه ها چگونگی مدیریت معنای حاکم بر نامه های مزبور و شیوه گفتمان سازی درباره آنها را مشخص می سازد. در این مقاله تلاش شده است مفهوم «بیعت» که یکی از اساسی ترین مفاهیم مطرح در نامه های مزبور است با روش عملیاتی تحلیل گفتمان (پدام) و بر پایه نظریه مدیریت هماهنگ معنا مورد تحلیل قرار گیرد. نظریه مدیریت هماهنگ معنا یک نظریه تفسیری، انتقادی و کاربردی است. این نظریه با تحلیل گفتمان های زیسته شده، گفتمان های گفته شده، گفتمان های ناشناخته، گفتمان های نانشنیده و گفتمان های ناگفته در صدد است با توجه به شیوه گفتمان سازی، چگونگی مدیریت معنا در این فرایند گفتمانی را تبیین کند. نامه های مزبور، علاوه بر تبیین دو رویکرد متمایز در خلق گفتمان مرتبط، تعیین کننده اصول و ادبیات گفتمانی در بیان دیدگاههای اسلامی در مورد جامعه، حاکمیت، اخلاق و جنگ در گفتمان های علوی و اموی در شیوه و چگونگی تعارض و تخالف با گفتمان مزبور است., فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; RNB; بیعت; تحلیل گفتمان پدام; گفتمان اموی; گفتمان علوی; مدیریت هماهنگ معنا; نامه های حضرت علی علیه السلام و معاویه

جایگاه افضلیت در تعیین حاکم اسلامی از دیدگاه نهج البلاغه (استشهاد به فضائل توسط امام علی علیه السلام برای رسیدن به حکومت، چرا و چگونه؟!) - فاطمه محمدی; محمد اخوان; عباسعلی فراهتی (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
مهم ترین شیوه امام علی علیه السلام برای اثبات حق حاکمیت سیاسی خویش،استشهاد به فضائل خود می باشد.اگر چه ادله قرآنی و روایی فراوانی برای اثبات حقانیت امام علیه السلام در امر حکومت وجود داشت؛اما امام علیه السلام در کنار این دلایل،شیوه بیان فضایل را در پیش گرفت.با نگاهی گذرا به حوادث بعد از رحلت پیامبر صلی الله علیه و آله، به خوبی روشن است که چون مدعیان حکومت برای تصاحب این تصدی،به بیان مناقب فردی و گروهی استشهاد می نمودند؛امام علیه السلام نیز به این شیوه از استدلال استناد نموده و در حقیقت، از جدال احسن در برابر رقیبان، استفاده کرده است. از دیدگاه فلسفه سیاسی اسلام،دو عنصر اصلی برای این که فردی در رأس حکومت قرار گیرد،لازم است که عبارتند از:مشروعیت و مقبولیت.مشروعیت یعنی اجازه حکومت داشتن از طرف خدا،به عنوان عنصر اصلی و مقبولیت یعنی پذیرش مردمی،به عنوان عنصر فرعی تلقی می شود.بنابراین،در فلسفه سیاسی اسلام ملاک افضلیت در تعیین حاکم شیوه ای ابداعی بوده که توسط مدعیان حکومت بعد از پیامبر صلی الله علیه و آله ایجاد شده و امام علیه السلام نیز به ناچار به عنوان جدل از آن بهره گرفته است.امام علی علیه السلام برای اثبات حق حاکمیت سیاسی خویش – چنان که در نهج البلاغه آمده– ،علاوه بر استناد به فضائل،به دو عنصر مشروعیت و مقبولیت نیز بارها استناد کرده است., فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: مشروعیت; فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; RNB; افضلیت; حاکم اسلامی و نهج البلاغه; فضائل امام علی علیه السلام; مقبولیت

تحلیل نظام همبستگی اجتماعی در اندیشه های حکومتی امام علی علیه السلام و مقایسه آن با نظریه همبستگی امیل دورکیم - پیام صدریه (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
یکی از مباحث مهم در رابطه با نظام اجتماعی توجه به عوامل همبستگی اجتماعی است. در این مقاله تحلیل نظام همبستگی در اندیشه حکومتی امام علیj و مقایسه آن با نظریه همبستگی اجتماعی امیل دورکیم مدنظر است. امام علی علیه السلام در سال 36ق  با رجوع قاطبه مردم، زمام حکومت را در شرایطی عهده‌دار شد که نظام اجتماعی از هم گسیخته و چنددستگی در آن حکمفرما بود. ازاین‌رو از ضروری‌ترین امور، ایجاد همبستگی در سطوح مختلف جامعه به نظر می‌رسید. نحوۀ ایجاد همبستگی در سیره امام علیj و مطاوی نهج‌البلاغه مشهود است. امام علی علیه السلام کوشید با ایجاد و بازتعریف و سازمان‌دهی مفاهیمی چون: جامعه، حقوق، انسان، عدالت، سیاست، امت و امت واحده جهت‌بخشی نوینی در همبستگی ایجاد کند. در میان نظریه‌پردازان جامعه‌شناسی، امیل دورکیم نخستین کسی است که نظریه همبستگی و نقش آن در جامعه را مورد مطالعه قرارداد و چارچوبی نظری برای آن مطرح نمود. در این پژوهش که به شیوه تحلیلی – اسنادی صورت گرفته، مشخص شد، با توجه به مباحث مطروحه هرچند اختلافاتی از جنبه‌های نظری میان اندیشه‌های امام علیj و امیل دورکیم وجود دارد، اما در بعد همبستگی، شاخص‌های مشترک وجود دارد؛ شاخص اصلی تفاوت این است که امام علی علیه السلام در جایگاه حاکم کوشید جامعه عصر خود را به سمت همبستگی ارگانیک ارتقا بخشد. همچنین توجه به تقسیم کار اجتماعی نیز مد نظر است. در اندیشۀ امام علی علیه السلام ارزش‌های اسلامی به‌ویژه مفهوم عدالت همواره معنادار بوده و بر اساس آن نوعی همبستگی در جامعه شکل می‌گیرد. در منظر دورکیم وجدان جمعی است که می‌تواند منجر به همبستگی اجتماعی شود., فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: عدالت; جامعه; فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; RNB; همبستگی اجتماعی; امام علی علیه السلام; امت واحده; امیل دورکیم

تبیین ولایت، درون‌مایه‌ی نامه‌های امام علی علیه السلام به مردم براساس روش تحلیل محتوای کیفی - زینب نریمانی (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
ولایت جایگاه برجسته‌ای در کلام امام علیj دارد و ابعاد مختلف این مسأله، در کلام ایشان، تبیین شده است. ﻣﻘﺎﻟﻪ‌ی پیش‌رو با روش تحلیل‌محتوای کیفی و کاربست نرم افزارMAXQDA به ﺗﺒﻴﻴﻦ اﻫﻤﻴﺖ و ﺟﺎﻳﮕﺎه ولایت در نامه‌های امام علیj به مردم پرداخته است. بررسی جایگاه ولایت از دیدگاه و مبانی نظری آن حضرت از خلال کلام ایشان می‌تواند راه‌گشای فهم عمیق در این موضوع باشد. داده‌های این پژوهش نامه‌های امام علیj به مردم است. انتخاب نامه‌ها از میان کلام حضرت از این‌روست که نامه‌ها اسنادی ثبت شده‌اند و از قابلیت اعتماد بالایی در  تاریخ‌نگاری برخوردارند به ویژه اینکه بعد از انتخاب آن‌ها به عنوان جامعه‌ آماری بر اساس صحت سند، قدمت آن و.. اعتباریابی شده‌اند. این نامه‌ها در نرم‌افزارMAXQDA  کدگذاری شده و بر اساس اشتراکات موجود در بین آن‌ها تحت عنوان مقوله‌های مختلف تقسیم‌بندی شده‌اند. این مقوله‌ها همان روش‌های تربیتی اسلام در تحقق عدالت اجتماعی هستند. وجه اشتراک اکثر این مقوله‌ها تبیین ولایت است که این موضوع نشان از جایگاه و اهمیت مسئله ولایت از دیدگاه و مبانی نظری آن حضرت دارد. حضرت در تبیین ولایت، روش‌های تحکمی و برتری جویانه چون روش امر و نهی، تهدید و سرزنش را مناسب ندانسته‌اند و بیشتر از روش‌هایی که به ایجاد یا تقویت شناخت در مخاطب منجر شود  مانند روش آگاهی‌بخشی و استدلال بهره گرفته‌اند. واژگان کلیدی , فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: ولایت; نهج‌البلاغه; تحلیل محتوای کیفی; فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; RNB; نامه‌های امام علی (ع)

ویژگی‌های عوام‌فریبان برمبنای آموزه‌های امام علی علیه السلام - سید حسن حسینی الست; مصطفی دلشاد تهرانی (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
فریب عوام توسط عوام‌فریبان, پدیده‌ای است که از دیر باز در کنش بین حکومت‌ها و اربابان قدرت با مردم, به عنوان یک واحد اجتماعی, دیده شده‌است. علوم جامعه‌شناسی جدید نیز با بررسی این مهم از دو منظر؛ محرک‌های عوام‌فریبان در جهت‌دهی توده و نیز قرار‌گرفتن توده در مسیر اهداف گروهی خاص, توجه ویژه‌ای به این پدیده اجتماعی با عنوان عوام‌فریبی نموده است. پژوهش حاضر به تبیین و شناخت ویژگی‌های عوام‌فریبان در جهت‌دهی عوام, بر اساس تاریخ حکومت کوتاه امام علی علیه السلام و آموزه‌های ایشان, پرداخته‌است. بر طبق شواهد تاریخی, مخالفان امام علیه السلام, با فریب عوام, سعی در به‌دست گرفتن قدرت و حذف امام علیه السلام از حکومت بوده‌اند و وجود این پدیده, زمینه‌ساز حذف حکومت علوی و انتقال قدرت به عوام‌فریبان گشته‌است. نتایج حاصل از این پژوهش با روش تحلیل محتوا و جمع‌آوری اطلاعات به روش کتابخانه‌ای و از دو منظر بنیادی و کاربردی, نشان‌دهنده این است که حاکمان قدرت و ارباب رسانه, با داشتن ویژگیهایی نظیر نفاق,آراستگی ظاهر و فساد باطن، انسجام و اتحاد بر باطل، دنیاطلبی, همدستی با شیطان و رهبر قراردادن او, شبهه افکنی و هیاهوگری در جامعه به عنوان خواص باطل, حضور دارند و جامعه را به سمت اهداف خاص خود هدایت می‌کنند., فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; RNB; خواص; توده، جامعه، نهج البلاغه; عوام; عوام فریبی، فریب

آموزه‏‌های رفتاری کارگزاران از منظر امام علی علیه‏ السلام در نهج البلاغه بایسته ‏های مدیریت اسلامی - حسین تاج آبادی; علی بنایی; کوروش بروجی (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
جهان اسلام همواره پایبند به اصولی است که رعایت آن‏ها لازمۀ اقتدار و بقای جامعه اسلامی است. سیاستمدران و اندیشمندان، این اصول را همواره در مکتب اهل بیت علیهم السلام جستجو می‏کنند. در این میان اندیشه و آموزه‏های امام علی علیه السلام پیوسته راهگشای بشریت در همه دوران بوده است. بنابراین چنانچه ملّتی سیمای شخصیتی حضرت علیه السلام را آنگونه که شایسته است بشناسد و به تعالیم ایشان معرفت پیدا کند، سعادت دنیوی و اخروی خود را تضمین کرده است. در مکتب علوی، اصلاح جامعه و مردم منوط به اصلاح زمامداران است و میان این دو مؤلفه روابط متقابل وجود دارد. از این رو در نهج‏البلاغه که بعد از قرآن کریم، از مهم‏ترین اسناد اعتقادی عموم مسلمانان و خصوصاً شیعیان است، شاهد تعالیم راهبردی و ارزنده امام علی علیه السلام در زمینه وظایف رهبری زمامداران و جنبه‏های رفتاری ایشان هستیم. در این پژوهش با نگاهی توصیفی- تحلیلی به موضوع و با توجه به تعالیم حضرت علی علیه السلام در نهج ‏البلاغه، به شیوه کتابخانه‏ای در کنار سیمای مدیریت علوی به روش تحلیل محتوا به تجزیه و تحلیل آموزه‏های رفتاری ایشان در عرصه مسئولیت‏پذیری و مدیریت پرداخته‏شده است که شرح نتایج آن در قالب چکیده نمی‌گنجد., فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: نهج البلاغه; مدیریت اسلامی; کارگزاران; فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; RNB; آموزه‏‌های رفتاری; امام علی علیه السلام; جامعه‏ اسلامی; گزینش

بازتاب اندیشه ومنش سیاسی امام علی علیه السلام در آیینه - محمدحسین جمشیدی; الناز پروانه زاد (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
نسبت سنجی بین خطبه شقشقیه وکلیت میراث پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و امیرمؤمنان علیه السلام، سنت فرهنگی اسلام را در قالب معرفت سیاسی امامت و ولایت پدیدار میسازد. این داوری از آن رو اهمیت مییابد که "خطبه ناتمام شقشقیه" را از سویی میتوان آیینه تمام نمای مهمترین تحولات سیاسی و اجتماعی دانست که نه تنها در جامع نهجالبلاغه که در کلیت میراث خاندان عصمت بازتاب یافته است و از سویی دیگر، میتوان آن را به مثابه تصدیق کننده راستین مسائلی دانست که زوایایی از فکر و فلسفه راستین زندگانی را در علم و عمل دینی- حکومتی امام علی علیه السلام ترسیم میکند. بدین سان، درمسیر اولیه ارائه پاسخ به این پرسش که وجود تقارن معنایی وتناسب محتوایی در بین میراث فرهنگی امامj و خطبه سوم نهج البلاغه در خصوص آسیب شناسی حکومت پس از پیامبر صلی الله علیه و آله و تحولات جامعه عصر آن حضرت حامل چه پیامی است؟ امکان این فرضیه فراهم میشود که امیرمؤمنان علیه السلام در اندیشه سیاسی و کنشهای سیاسی و اجتماعی خود دارای ملاحظاتی اساسی و تعیین کننده بود که از جهان بینی توحیدی، عقلانیت مدنی و درایت سیاسی آن حضرت ناشی شده و براساس "آموزههای اسلام" مبتنی بر قرآن کریم و سنت پیامبر اکرمk قوام یافته و بیانگر نگاه متعالی و انسانی او به سیاست و رهبری جامعه و ارتباط صیانت ذات حضرتش با آن است. چنین فرضیهای رساننده این معناست که وحدت نظر و عمل در همه شئون اعتقادی و سیاسی امیرالمؤمنین جریان یافته و در قالب "سیاست متعالی" و"صیانت ذات"1 که بدون  تردید مهمترین ارکان رهبری و حکمرانی راستین در یک جامعه دینی محسوب میشود متجلی گردیده است. در مسیر اخذ این معنا روش تفسیری "هرمنوتیک عام" را به منزله چارچوب روشی این نوشتار برگزیدهایم تا به واسطه آموزههای شلایرماخر بتوانیم عمل تفسیر متن (خطبه شقشقیه) را در تبیین موقعیت زیست دینی- سیاسی گوینده آن، معطوف به شرایط زمینهای متن به کار گیریم., فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: نهج‌البلاغه; فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; RNB; امامت; امیر مؤمنان امام علی علیه السلام; خطبه شقشقیه; سیاست متعالی; صیانت ذات

تعالی عقلانی زنان؛ جستاری در خوانش اندیشه و سیره علوی در باب فعالیت فرهنگی زنان - زهره منصوری; ناصر محمدی; مهدی عبادی (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
از ظاهر اقوال امام علی علیه السلام، نگرشی منفی نسبت به زنان در برخی اذهان شکل گرفته که با بررسی سیره در کنار اقوال، به دست می‏آید، زن در اندیشه امام علیه السلام برگرفته از نگاه قرآنی بوده و از کرامت انسانی برخوردار است. امام علیه السلام با تصدی حکومت، در پی انقلابی دیگر با همان مبانی و اصول پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله برآمد. آنچه برای حضرت در فرصت چندساله حکومت مهم بود، حضور عالمانه و جدی در صحنه فرهنگی بود. امام علیه السلام، برای نیل به اهداف عالی در زمینه فرهنگی، دست به اقدامات زیربنائی زد که زنان در آن جایگاه ویژه و نقش مهّمی ایفا نمودند. مبارزه با جهل عمومی و ارتقای سطح علمی افراد جامعه به خصوص بانوان، مبارزه با سنت های جاهلی احیا شده درباره زنان و در نهایت فعالیت های ایشان به منظور اعتباربخشی به جایگاه انسانی زنان، از جمله فعالیت های فرهنگی علوی در خصوص احیاء مقام و حفظ جایگاه زن قلمداد می گردد. این پژوهش با روش توصیفی، تحلیلی و مبتنی بر داده‏های تاریخ، خاصه متون مکتوب و صادره از امامj، غبارزدائی از چهره زن و فهمی صحیح از اندیشه‏‌ها و آموزه‏های علوی را رسالت خود می‏داند و می‏کوشد، اندیشه‏‌های حضرت در باب زنان را بازخوانی کند. مهمترین رهاورد این پژوهش، آن است که نگاه امام علیه السلام به زنان، فاقد هر نوع تبعیض‏ نگری جنسیتی بوده و حضرت در سطحی در خور و سزاوار زنان، آنان را در فعالیت های اجتماعی مشارکت داده و نقش آفرین ساخته است و برای مشارکت اجتماعی زنان همواره بسترهای مناسب را در جامعه فراهم نمود تا آنان بتوانند بدون دغدغه‏‌ای به فعالیت بپردازند., فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: فرهنگ; زنان; سیره علوی; فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; RNB; اندیشه; فعالیت اجتماعی

بازتاب هوش هیجانی و مدیریت تضاد در آیینه نهج البلاغه‌ - نوذر عباسی; مرتضی قائمی; حیدر زهراب (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
هوش هیجانی یا (EQ) مبحثی بسیار مهم در روان شناسی است که سعی در تفسیر جایگاه هیجان‌ها و احساسات در توانمندی انسان دارد. یکی از شایستگی‌های مهم هوش هیجانی بحث مدیریت تضاد و تعارض است. مدیریت تضاد را بهره‌گیری از هوشمندانه‌‌ترین روش برای مقابله با تعارض و یا تغییر مسیر آن در جهت اثربخشی و اهداف سازمان یا جامعه تعریف کردها‌ند.  سه شیوه اصلی مدیریت تعارض عبارت است از مدیریت ذهنی و مدیریت نرم و مدیریت سخت تعارض. در پژوهش حاضر؛ پس از تحلیل گوشه‌های مهمی از زندگی امام علی علیه السلام مانند جریان خلافت پیامبر، جنگ جمل، ماجرای صفّین، ماجرای حکمیت، و آشوب خوارج نتیجه این شد که: امام علی علیه السلام ضمن به کار گیری شیوه‌های مدیریتی متناسب با انواع تعارض‌ها، اغلب تضادها و تعارضات پیش آمده نزد گروهی از مسلمانان را با درایت و تکیه بر منطق و استدلال و تلاش در جهت اقناع و اصلاح ایشان به شیوه مدیریت نرم حل نموده است. سبک مدیریتی علی علیه السلام در مواجهه با تعارضهایی که در قالب فتنه‌ها و کارشکنی‌ها ظهور یافتند، نشان از هوش هیجانی و توان مدیریتی بالای ایشان در رویارویی با تعارض‌های زمان خویش دارد., فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: هوش هیجانی; امام علی; مدیریت تضاد; فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; RNB; مذاکره; عوامل تعارض

بررسی کنش گفتاری امام علی علیه السلام در معرفی اصحاب جمل بر اساس روش تحلیل محتوای کیفی - نازی قنبری پریخانی; علی باقر طاهری نیا (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
دشمن شناسی از محورىترین مسایل در تقابل‌های خصمانه به شمار می‌رود. در سیره پیامبر اکرم و ائمه اطهار نیز به این امر توجه بسیار شده است. در میان معصومان، حضرت على با توجه به شرایط حکومتی پنج ساله خویش با دشمنان بیشتری روبرو بود که گروهی از آنها سابقه درخشانی در زمان پیامبر داشتند. از جمله آنها اصحاب جمل بود که با توجه به وجهه آنان نزد مسلمانان، آمادهسازی سپاه برای مقابله با آنها دشوار بود. در این پژوهش با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی و با رویکرد تلخیصی، مضامین خطبه‌های امام در بازه زمانی قبل از جنگ جمل در رابطه با معرفی این گروه مورد کدگذاری و مقوله‌بندی قرار گرفته است. این مضامین در سه مقوله اصلی«پیشبینی شکست دشمن»، «نکوهش کنش ناپسند دشمن» و «افشاگری سیاسی در مورد دشمن» دسته بندی شده که در آنها امام برای اقناع مخاطبین از ادات تأکیدی بیشترین بهره را برده است. فراوانی مقوله افشاگری، بیشترین سهم را از سخنان امام داراست. بیشترین بسامد مضامین این مقوله نیز به بیعت شکنی طلحه و زبیر اختصاص دارد که میزان اهمیت این موضوع از دیدگاه حضرت علی را نشان می‌دهد., فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: تحلیل محتوای کیفی; فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; RNB; امام علی(ع); اصحاب جمل; دشمن شناسی

تحلیلی بر مستندات قرآنی عدالت اقتصادی در نهج البلاغه - احمد امینی کهریزسنگی; محسن احتشامی نیا; سید محمد رضوی (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
عدالت از جمله مفاهیمی است که دانشمندان، همواره به تعریف و بیان آن در اعصار گذشته و حال پرداخته‌اند. این مفهوم یک تکلیف الهی است که باعث تعالی و رشد بشر در حوزه‌های مختلف زندگی شده است. ریشه اصلی این مفهوم در درجه‌ی اول در قرآن کریم، آنگاه در بیانات معصومین علیهم السلام به‌خصوص بیانات گهربار حضرت علی علیه السلام یافت می‌شود. مقاله حاضر سعی دارد تا با تفکر و تدبر در سخنان امیرمؤمنان علیه السلام از طریق مستندات قرآنی بر عدالت اقتصادی از زبان آن بزرگوار به روش توصیفی- تحلیلی مورد بررسی قرار دهد. یافته‌های این مقاله نشان می‌دهد که یکی از مهم‌ترین ابعاد مهم عدالت، عدالت اقتصادی است. با بررسی واژه عدالت در نهج البلاغه می‌توان به معانی همچون قرار گرفتن هرچیز در جای خودش، انصاف، مساوات و اعتدال (میانه‌روی) دست یافت. در آیات قرآن کریم و سخنان حضرت علی علیه السلام برای عدالت اقتصادی شاخصه‌های مختلفی بیان شده است که برخی از این شاخصه‌ها عبارتند از: عدالت در توزیع، عدالت در بهره‌گیری و مصرف،  عدالت در قیمت‌گذاری، عدالت در اوزان، پرهیز از رباخواری در معاملات اقتصادی، راستی و صداقت در معاملات اقتصادی است. از منظر آیات قرآن کریم و سخنان گهربار حضرت علی در نهج‌البلاغه راهکارهای ایجاد عدالت اقتصادی در جامعه اسلامی شامل انفاق، صدقه، زکات و خمس می‌باشد., فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: قرآن; نهج البلاغه; عدالت; عدالت اقتصادی; فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; RNB; امام علی (علیه‌السلام)

خُرده استراتژی وحدت در نهج‌‌البلاغه - مرتضی خرمی; عباسعلی نظر نوکنده (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
رویکرد فرآیندی و سیستمی به مدیریت علوی می‌‌تواند زمینه را برای تقویت دانش و مهارت‌‌های مناسب به منظور رویارویی با چالش‌‌های دنیای معاصر فراهم آورد. بر اساس این رویکرد، استراتژی کلان دستیابی به اهداف کلی حکومت اسلامی و در کنار آن، خرده استراتژی‌‌هایی برای دست یافتن به اهداف میانی را می‌‌توان در برخی خطبه‌‌ها و نامه‌‌های امیرالمؤمنین (ع) در نهج‌‌البلاغه سراغ گرفت. این خرده استراتژی‌‌ها و اهداف فرعی، با نوعی همگرایی، راه رسیدن به آن اهداف کلّی را هموار می‌‌سازند.مقاله حاضر می‌‌کوشد به روش تحلیل و توصیفی، یکی از این خرده‌‌ استراتژی‌‌ها یعنی استراتژی حصول وحدت اسلامی را از منظر نهج‌‌البلاغه مورد بررسی قرار دهد. یافته‌‌های تحقیق نشان می‌‌دهد وحدت اسلامی صرفًا یک تاکتیک موقت برای دستیابی به برخی اهداف سیاسی یا یک توصیه اخلاقی و اجتماعی نیست، بلکه در بیان امیرالمؤمنین (ع) ، ارکان سه‌‌گانه استراتژی یعنی چشم‌‌انداز، بررسی و ارزیابی محیط داخلی و خارجی و راهبردها مورد اشاره قرار گرفته است., فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: نهج‌البلاغه; فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; RNB; امیرالمؤمنین(ع); خرده استراتژی; وحدت اسلامی

رهبری کارکنان سازمان بر اساس آموزه‌های علوی و اعتبار سنجی آن - علی آقا پیروز; محمداسمعیل رستمی نیا (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
رهبری به عنوان یکی از وظایف مدیریت و در زمره مهمترین مهارت ها یعنی مهارت انسانی، نقشی حیاتی در پویایی و بالندگی سازمان ها دارد. برای شیوه رهبری نظریه‌های فراوانی مطرح شده است. هدف این نوشتار پاسخ به این پرسش است که رهبری بر اساس آموزه‌های علوی چگونه است؟ با مراجعه به منابع اسلامی، دو دسته گزاره، مشخص می‌شود. دسته اول به صورت مطلق توصیه به نرمش و رفق می‌کند و دسته دوم علاوه بر نرمش، به شدت عمل نیز توصیه می‌نماید. مقتضای جمع بین دو دسته آن است که برای مدیران، اِعمال هر یک از نرمش و شدّت عمل ضروری است و بر اساس اصلی‌ترین گزاره دسته دوم، نرمش اصل است و اِعمال شدت، وابسته به موقعیّت است و تا مادامی که بتوان با نرمش و رفق، امور را به سامان رساند، نوبت به شدت عمل نمی‌رسد. استخراج شاخص های نرمش و مراتب شدت عمل برای پژوهش های بعدی پیشنهاد میشود. روش این پژوهش، آمیخته از اجتهاد حوزوی و میدانی است., فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: رهبری; رهبر; نفوذ; فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; RNB; شدت عمل; نرمش و رفق

مشارکت به مثابه سرمایه اجتماعی در نهج البلاغه - سارا زارع; طهماسب علیپوریانی (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
مشارکت یکی از جلوههای مهم انسانی- اخلاقی است که با خود عنصری از مسئولیت پذیری و عمل آگاهانه و آزادانه را به نمایش میگذارد و مشارکت اجتماعی چیزی جزء منابع موجود در تعاملات اجتماعی یعنی گسترش کنشها و تحصیل اهداف کنشگران برای رسیدن به خیر جمعی نمی باشد. با این نگاه باید اذعان داشت که مشارکت اجتماعی همان ایجاد سرمایه اجتماعی در جامعه میباشد و سرمایه اجتماعی تحقق نمییابد مگر با تجلی شاخصهایی همچون اعتماد و پیوند نهادی میان افراد که حاصل تعاملات و هنجارهای گروهی و اجتماعی است. امام علیj اصل مشارکت را امری واجب به شمار میآورد که نمیتوان از آن شانه خالی کرد. لذا در این مقاله، با بهرهگیری از روش توصیفی- تحلیلی، اهمیت مشارکت اجتماعی به مثابه سرمایه اجتماعی را از منظر نهجالبلاغه و تفسیر و تحلیل آن از دیدگاه امام علی (ع) را مورد بررسی خواهیم نمود. , فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: نهج البلاغه; مشارکت; سرمایه اجتماعی; فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; RNB; امام علی(ع)

بررسی اصول مدیریت کیفیت جامع در بخش دولتی از منظر نهج‌البلاغه و جایگاه آن در قانون مدیریت خدمات کشوری - علی اکبر محمدی; احمد خسروی (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
مدیریت کیفیت جامع یکی از نظریات جدید در باب کیفیت ارائه خدمات در بخش خصوصی است که به عنوان الگو در بخش دولتی مورد توجه قرار گرفته است و هدف آن ارتقای کیفیت خدمات و جلب رضایت ارباب رجوع است. اما با توجه به تفاوت ماهیت ارائه خدمات در بخش دولتی و خصوصی، برخی از اصول مطرح در بخش خصوصی، در بخش دولتی کارساز نیست و به گفته نظریه پردازان مربوطه می‌بایست بدنبال اصول و قواعدی متناسب با بخش دولتی باشد. با توجه به نبود منبعی جامع برای استخراج این اصول، یکی از مهمترین منابع برای استخراج که متناسب با نظام اسلام است نهج‌البلاغه است. گرچه نظریه مذکور در نهج‌البلاغه وجود ندارد ولی بسیاری از اصول را می‌توان یافت که در ارتقای کیفیت ارائه خدمات در بخش دولتی کارساز است. این اصول در سه بخش اصول کلان، اصول کیفی انتصاب کارکنان و اصول کیفی عملکرد کارکنان دسته بندی می‌شود. در این مقاله سعی شده با استفاده از روش توصیفی و کتابخانه‌ای، ضمن تبیین مدیریت کیفیت جامع اصول و قواعدی متناسب با آن را از نهج‌البلاغه استخراج نموده و ضمن مقایسه آن با قانون عام استخدامی کشور (قانون مدیریت خدمات کشوری) اصول و قواعد ارتقای کیفیت خدمات کشوری را بیابد., فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: نهج‌البلاغه; بخش دولتی; فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; RNB; خدمات; قانون مدیریت خدمات کشوری; مدیریت کیفیت جامع

جامعه شناسی عدالت در نهج البلاغه و شاهنامه - پرویز شیبانی; نجف جوکار; سید محمد مهدی جعفری (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
یکی از ارزش‌ها و مفاهیم اجتماعی که در طول تاریخ بسیاری از صاحب نظران و منتقدان به آن توجّه نشان داده‌اند، مفهوم عدل‌پروری و عدل‌گستری است. با مشاهده پژوهش‌های پیشین به نظر می‌رسد با گسترش عدالت در جوامع گونا‌گون بسیاری از مشکلات فردی و جمعی کاسته شده و انسان به آرمان‌شهر خود نزدیک‌تر می‌شود. در بسیاری از متون به این مساله، چه از دیدگاه فردی و چه از جهان بینی جمعی، توجه نشان داده شده و زوایا و ابعاد مختلف آن از جمله عدالت الهی، عدالت اقتصادی، اجتماعی، قضایی و ... مورد اشاره و بررسی قرار گرفته است. از جمله این آثار می توان به نهج‌البلاغه و شاهنامه فردوسی اشاره کرد. با توجه به پژوهش‌های پژوهشگران این مقاله تحلیلی و توصیفی در نهج البلاغه و شاهنامه فردوسی به اصل قدرت اشاره بیشتری شده که امکان سودخواهی و بی‌عدالتی حاکم را فراهم می‌سازد که یکی از اصول مهم توجه به عدالت است. تعاریفی که در هر دو اثر بیان گردیده، مبین این مساله می‌تواند باشد که بینش حاکم بر نهج البلاغه و شاهنامه درمورد جامعه شناسی عدالت و چهارچوب مفهومی آن یکسان است. در این پژوهش سعی بر این گردیده با توجه به شواهد و مصادیق یافت شده مقوله عدالت و ابعاد آن مورد بررسی و تحلیل قرار گیرد., فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: نهج البلاغه; عدالت; فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; RNB; جامعه‌شناسی; شاهنامه

رفتار مطلوب سیاسی در سیره علوی - رشید رکابیان (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
رفتارمطلوب سیاسی یکی ازشاخصه‌های حاکمیت است که می‌تواند تاثیر زیادی دراستحکام حکومت داشته باشد. درمورد نگاه به رفتار سیاسی، دو دیدگاه مثبت (مشروع) و منفی(نامشروع) وجود دارد که درنگاه مثبت، رفتار سیاسی را مطلوب و تعالی بخش برای جامعه می‌داند و درمقابل درنگاه منفی، سیاست به معنای دروغگویی و دغل بازی تفسیرمی‌شود. درسیره علوی علیه السلام رفتار سیاسی به معنای نیکو دیدن سیاست برای کمال و سعادت جامعه است. بر این اساس، تحقیق به سؤال زیر جواب می‌دهد که مؤلفه‌های رفتارمطلوب سیاسی درسیره علوی کدامند؟ فرضیه تحقیق براساس نظریه آدلر که ازچهار شاخصه‌ی نحوه تعامل، خود خلاق، سبک زندگی و آینده نگری تشکیل شده‌ است، بدست می‌آید که در شاخصه اول نحوه تعامل رفتاری حضرت علی علیه السلام در چهار حوزه‌ی تعامل با خلفا، با مذاهب اسلامی و ادیان، حمایت از محرومان، تعامل امام علیه السام با مردم، در شاخصه دوم رفتاری آن حضرت، خود خلاقیت در سه حوزه‌ی جهاد و دعوت، ائتلاف با مخالفان و خود خلاق در برخورد با مخالفان، در شاخصه سوم رفتاری، سبک زندگی در چهار حوزه‌ی عدالت محوری، بی‌توجهی به تعلقات، ساده زیستی، عمل به تکالیف و وظایف محوله ؛ و در شاخص‌ چهارم آینده نگری در سه حوزه‌ی فهم و تحلیل درست از شرایط تاریخی، ارائه طرح تأسیس نظام جدید و تدابیر عملی و کارساز در ادره امور جامعه و اولویت‌بندی مسائل را در رفتار مطلوب سیاسی علوی بازتولید، تعریف و تفسیر می‌شود., فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: سیره علوی; فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; RNB; آدلر; رفتارمطلوب سیاسی

رفتارشناسی تحلیلی از رهبری اخلاق مدارانه امام علی (ع) مبتنی بر آموزه های نهج البلاغه؛ مطالعه موردی فتنه خوارج - محسن رفعت; حمیدرضا سروریان (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
شناخت رفتار اخلاق‌مدارانه زمامدار پیش از به دست گرفتن حکومت و مدیریت و تطبیق آن با پس از رهبری‌اش می‌تواند سیاست‌های اخلاقی و میزان صداقت وی در عملکردهای بعدی‌اش را تبیین و برجسته‌تر بنمایاند. امام علی علیه السلام در قامت یک زمامدار می‌کوشد با تأکید بر تقدّم اخلاق بر هر مقوله‌ای نشان دهد آموزه‌های اسلامی مورد تأکید در خلافتش، همانی است که در دوره پیش از حکومتش قابل رفتارشناسی است. جنگ با خوارج، گرچه پیامدهای ناگواری ایجاد کرد، اما رهبری اخلاق‌مدار می‌کوشد ابتدا با اصول اخلاقی مناسب، از بروز جنگ پیش گیرد و پس از جنگ نیز با رفتار اخلاقمدار با دشمنان خویش، نشان دهد که انسانیت برمحور اخلاق بر دیندار بی اخلاق ترجیح و برتری دارد. مقاله پیش‌رو به تبیین تئوری نوین در حوزه تئوری‌های رهبری پرداخته است. یافته‌های این پژوهش که با رویکردی توصیفی و تحلیلی و بیشتر بنابر منابع اهل سنت صورت پذیرفته است، چنین تبیین می‌کند که گزارهه‌ای این اخلاق‌مداری و نیز کارکرد سلبی و ایجابی این رفتار می‌تواند جامعه تحت امر زمامدار را اخلاق‌محور سامان دهد، گفت و گو بر پایه گزاره‌های خاصِ اخلاق‌مدار، تن دادن به خواسته‌های اصلاح گرایانه بنابر بر اقتضائات موجود، استفاده از راهکارهای مناسب برای اسکات خصم جهت ممانعت از تشنّج بیشتر جامعه، حفظ حرمت کرامت انسانی و پاسداشت حقوق افراد مخالف و شبه مخالف نه بر پایه خویشاوندی و سابقه حضور در عرصه‌های مختلف سیاسی، می‌تواند کشمکش به وجود آمده در جامعه را با رفتار اخلاق‌مدار زمامدار دفع کند., فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; RNB; امام علی(ع); رفتارشناسی; اخلاق مداری; خوارج; نهج البلاغة

موانع و راهکارهای فرهنگی انضباط اجتماعی بر مبنای آموزه های تربیتی امام علی (ع) در نهج البلاغه - اسماعیل خارستانی; ایراندخت فیاض; علی خورسندی (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
هدف اصلی تحقیق حاضر بررسی موانع و راهکارهای فرهنگی  انضباط اجتماعی بر مبنای آموزه‌های تربیتی امام علی علیه السام در نهج البلاغه می‌باشد که با روش تحلیلی و استنتاجی انجام شده است. همچنین در این تحقیق از روش کتابخانه‌ای نیز استفاده شده است. یافته های تحقیق نشان می‌دهد که اهمیت انضباط اجتماعی از دو منظر قابل بررسی و تحلیل است؛ اهمیت در جهان امروز و اهمیت  از منظر دین. از طرف دیگر شاخصه‌های (الهی بودن، وحیانی بودن، فطری بودن، حقانی بودن) با بهره‌گیری از آموزه‌های تربیتی امام علی علیه  السلام استنتاج و تحلیل شده است. شتاب زدگی در امور، تنبلی و سستی در امور، ترک امر به معروف و نهی از منکر، چاپلوسی، گفتار بی اندیشه، عدم رشد فرهنگی، جهل و تقلید کورکورانه و تعصب در این تحقیق بعنوان موانع فرهنگی تحقق انضباط اجتماعی استنتاج شده و در پایان نیز راهکارهایی نظیر؛ اعتماد دینی، داشتن هدف واقعی در زندگی، اندیشه و فکر، آینده نگری و دوراندیشی، اصلاح بین مردم، پاسخگویی و حق اظهار نظر، مبارزه با هوای نفس و تعالی روح و پرهیز از بی تکلیفی در زندگی بر مبنای آموزه‌های تربیتی امام علی علیه السلام شناسایی و استنتاج شده است. نتیجه تحقیق نشان می‌دهد که؛ در صورتی که موانعی که در این تحقیق احصاء گردیده با استفاده از راهکارهای شناسایی شده، مرتفع شود، انضباط اجتماعی در جامعه تحقق یافته و رشد و توسعه فرهنگی را به همراه خواهد داشت., فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: امام علی (ع); فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; RNB; موانع; آموزه‌های تربیتی; انضباط اجتماعی; راه کارها

ارائه الگوی سازمان سالم در مبارزه با فساد اداری از منظر نهج البلاغه - رضا کارگر; رحمان غفاری; مسعود احمدی (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
آموزه‌های دین اسلام سرشار از راهکارها و راه‌حل‌های در جهت ایجاد سازمان سالم و پیشگیری از بروز فساد و مبارزه با آن در جامعه می‌باشد، چنان‌که پیامبر و پیشوایان دین در عمل نیز اهتمام جدی به این امر داشته‌اند. در فقه شیعه، نهج ‏البلاغه بعد از قرآن کریم در زمره‌ی برجسته‌ترین منابع تاریخ اسلام و مهمترین کتاب دینی شیعیان بوده و اصول حکومت و زمامداری با رویکردی اسلامی به تفصیل شرح داده شده است، که یکی از جذاب‌ترین فرازهای آن نیز دلالت‌هایی است که بر نحوه اداره صحیح سیستم‌های اجتماعی وجود دارد. از طرفی راه‌حل‌هایی که برای اصلاح جوامع ارائه می‌گردد، باید براساس ارزش‌های پذیرفته شده همان جامعه باشد. بر این اساس در جامعه اسلامی نیز می‌بایست راه حل‌های اصلاحی، متناسب با الگوها و آموزه‌های اسلامی ارائه گردد، زیرا راهبردهای غربی در بسیاری از موارد لزوماً از سوی ایده‌های اسلامی مورد حمایت واقع نمی‌شوند. از این‌رو، هدف این پژوهش آن است تا با استعانت از نهج البلاغه، به الگویی اسلامی در جهت ایجاد سلامت سازمانی و کاهش فساد اداری دست یابد. به همین منظور با استفاده از استراتژی پژوهشی نظریه داده‌بنیاد، مضامین کتاب ارزشمند نهج‏البلاغه بررسی، و پس از سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی، در مجموع 87 گزاره مفهومی در مرحله کدگذاری باز شناسایی و در مرحله کدگذاری محوری به 27 مقوله تبدیل گردید. در نهایت در مرحله کدگذاری انتخابی الگوی سازمان سالم در مبارزه با فساد اداری از منظر نهج البلاغه، طراحی گردید., فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: نهج‌البلاغه; فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; RNB; فساد اداری; سازمان سالم

بُعد سیاسی شخصیت سید رضی - سید علی میرشرف الدین(میرشریفی) (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
بیشترین دلیل اشتهار سید رضی (ره) در وهله نخست به خاطر گردآوری سخنان امیرالمؤمنین در کتاب شریف نهج‌البلاغه و سپس به جهت آثار ادبی و علمی مختلف اوست. اما بعد سیاسی حیات سید رضی(ره)  مغفول مانده و اغلب حتی نزد شیعیان ناشناخته است. در این نوشتار کوتاه می‌خواهیم ضمن بیان شرح حال مختصری از سیدرضی(ره)  و اشاراتی به آثار و تألیفات وی، به بعد سیاسی شخصیت او در دو حیطه زندگی و تفکر سیاسی بپردازیم و حیات و اندیشه سیاسی وی را در حدودی که منابع قابل اعتماد در این‌باره وجود دارد بیان کنیم. در این مقاله در بعد زندگی سیاسی به مناصب، مسئولیت‌ها و اشتغالات سیاسی و اجتماعی وی، مشخصاً نقش وی در مقام ناظر بر دیوان مظالم و امیرالحاج بودن و نیز تلاش‌هایش برای کسب مقام خلافت پرداخته می‌شود. و در بعد حیات فکری به نگرش سید به حق خلافت و حقانیت امیرالمؤمنین و اولاد او در جانشینی رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم و اعتراض‌های سیاسی وی به خلفا و حاکمان زمانه که عمدتا در قصائد وی تبلور یافته است اشاراتی می‌رود. بر اساس وجوه علمی و عملی سید رضی(ره)  در عرصه سیاسی و اجتماعی می‌توان به تصور درستی از شخصیت ذی وجوه وی رسید و از این طریق در فهم و بازخوانی آثار و اندیشه‌های وی منظرِ نظری دیگر را فراهم کرد., فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; RNB; ، امور سیاسی، حق خلافت، مسئولیت‌های اجرائی، اعتراض سیاسی; سیدرضی

رهیافت عدالت مالیاتی در نهج‌البلاغه؛ مقایسه با اصول مالیاتی علم اقتصاد - زینب السادات حسینی; مبینا صیادی (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
تحقق جامعه عادلانه  افراد را به استنباط روش‌های رسیدن به آن سوق می‌دهد. بسط عدالت اقتصادی در جامعه نیازمند رعایت همه‌ی جوانب عدالت در اجتماع می‌باشد. بنابراین دولت اسلامی برای  تامین مالی خود نیازمند مالیاتی است که درجمع‌آوری آن، عدالت رعایت شده باشد. با روش توصیفی-تحلیلی و با رویکردی جامع مطابق با روش شهید صدر، رهیافت مالیات عادلانه از نظر حضرت علی علیه السلام در نهج‌البلاغه منوط به اجرای اصولی نظیر: توجه به عمران و آبادانی در اخذ مالیات، عدم ایجاد محرومیت ازحقوق مشروع، توجه به دولت مرکزی در مالیات‌ها، خوداظهاری اولیه توسط مؤدیان و... دانسته شد. با مقایسه رهیافت عدالت مالیاتی از منظر امیرالمومنین علیه السلام با اصول مالیاتی علم اقتصاد، بدست آمدکه: اولا، با تعریف عدالت به معنای قرار گرفتن هر چیز در جای خود، سایر اصول مالیاتی منتزع از اصل عدالت مالیاتی بوده، لذا سرلوحه‌ اصول مالیاتی در دریافت مالیات‌ها در دولت علوی، رعایت عدالت درتمامی جوانب آن است. ثانیا، در نظام اقتصاد اسلامی علوی، اصول مالیاتی دقیق و کاربردی وجود دارد که بسیار کامل‌تر از اصول مدون در علم اقتصاد است. ثالثا، وقتی رهیافت عدالت مالیاتی، با به‌کارگیری تمام جوانب آن، مبنای دولت اسلامی قرار گیرد، علاوه بر رعایت اصول مالیاتی کلاسیک در علم اقتصاد، نواقص آن نیز پوشش داده خواهد شد., فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: عدالت; عدالت اقتصادی; فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; RNB; اصول مالیاتی; عدالت مالیاتی

تبیین مولفه های تربیت معنوی از دیدگاه امام علی(ع) - مریم برهمن; احمد سلحشوری (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
هدف این پژوهش تبیین مؤلفه های تربیت معنوی از دیدگاه امام علی علیه السلام است. روش از حیث هدف، کاربردی و از لحاظ رویکرد، کیفی می باشد. در جمع آوری داده ها از روش تحلیل محتوای کیفی (قیاسی_استقرایی) استفاده گردید. جامعه آماری این پژوهش، کتب نهج البلاغه و غررالحکم که به صورت هدفمند نمونه گیری شد. روش گردآوری داده ها روش اسنادی و ابزار آن فیش برداری بود. در روش تحلیل داده ها پس از مطالعه روایات، مقوله های اصلی مرتبط با تربیت معنوی دسته بندی وبراساس کدگذاری اولیه، کدهای مشابه زیر هر مقوله ، ایجاد و در مراحل بعد، این مقوله ها با هم مقایسه و براساس مقوله های کلی یک مقوله اصلی تکمیل گردید. براساس یافته های پژوهش مؤلفه های تربیت معنوی از دیدگاه امام علیه السلام برچهار مؤلفه صبر، یقین، عدل و جهاد و هرکدام بر چهار خرده مؤلفه استوار است. صبر حالتی فعال دارد که در محورهای ملاک، نوع، هدف، ابزارو راهبرد دسته بندی گردید. یقین، از بین برنده شک ،فعالیتی تلاش گرایانه ، نور و روشنایی، تکیه گاه معنویت و اساس بردباری می‌باشد. عدل شامل احقاق حقوق، اصلاح امور، اجرای حدود، انصاف، تقوا، رسیدگی به مردم، مبارزه با ستم و مساوات می شود. جهاد به معناى قلبی، زبانی، عملی ، درمیدان نبرد و در عرصه های مختلف، فرهنگی، اقتصادی و سیاسی بیان شده است. از منظر امام مؤلفه‌ها  و خرده مؤلفه‌های تربیت معنوی در پرتو نگاه توحیدی تبیین می‌شوند., فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: امام علی (ع); فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; RNB; تربیت معنوی; مولفه‌ها

سنجش باورها و اقدامات خواجه شمس الدین علی چشمی در حکومت سربداران از منظر آموزه‌های علوی در عهدنامه مالک اشتر نخعی - احمد ربانی خواه (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
حکومت سربداران نخستین تجربه تاریخی در استقرار حکومت شیعی در دوران غیبت است. آثار فرهنگی و تمدنی این نهضت، زمینه مناسبی برای نهادینه سازی اندیشه شیعی در تشکیل حکومت دینی بر محور آموزه‌های علوی فراهم آورد.این نوشتار در پی بررسی میزان نزدیکی و انطباق اندیشهها و اقدامات خواجه شمس الدین علی چشمی، ششمین فرمانروای سربداری را با آموزه‌های امام علی در عهدنامه مالک اشتر نخعی است. اقدامات مهم شمس الدین علی چشمی در سه زمینه: اقتصادی،  فرهنگی و نظامی، نمونه‌ای کامل و جامع از وظایف یک کارگزار و حاکم اسلامی که امام علی علیه السلام در عهدنامه مالک اشتر برشمرده است: «گردآوردن مالیات‏‌ها، پیکار کردن با دشمنان، به سامان رسانیدن مردمان، و آباد کردن شهرهاى آن».اندیشه‌ها و اقدامات پرنُمود خواجه چشمی در حوزه اقتصادی مانند اصلاح ساختار اقتصادی، توجه به کشاورزی، بازرگانی و صنعت، در کارهای فرهنگی و عمرانی همچون ساده زیستی، همنشینی با مردم، بنای مسجد جامع بیهق و مبارزه جدی با مفاسد اجتماعی و امور نظامی همانند اهتمام جدی به امور معیشت و رفاه جماعت سربدار، اقتدار نظامی و به رسمیت شناخته شدن تمامیت ارضی حکومت سربدار از سوی طغاتیمور و پیروزی بر مخالفان خارجی، نزدیکی و پیوند محکمی با آموزه‌های علوی در عهدنامه دارد. هرچند بخش کوچکی از رفتارهای ناشی از شدت قانونی وی چندان با هندسه اندیشه علوی سازواری و تناسب ندارد., فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; RNB; حکومت سربداران; خواجه شمس الدین علی چشمی; نهج البلاغه. عهدنامه مالک اشتر

مذاکره سیاسی در سیره امیرالمؤمنین علی(ع)؛ اصول و اهداف - محمدرضا شاهرودی; محمد قاسمی شوب (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
مذاکره‌ی سیاسی، روشی خردورزانه برای حل مسالمت‌آمیز اخـتلافات است که از طریق گـفت‌وگوی شفاهی یا کتبی میان طرفینِ درگیر در مسئله‌ای خاص، صورت می‌پذیرد. بررسی سیره‌ی امیرالمؤمنین علیه السلام در نوع مواجهه‌ی ایشان با مخالفان خود، نشان می‌دهد که یکی از مهم‌ترین راه‌حل‌های ایشان برای رفع منازعات فیمابین، مذاکره‌ی سیاسی بوده است. اختلاف میان جریان های سیاسی و فکری معاصر در اصل موضوع مذاکره و حدود و ثغور آن، ریشه در تفاوت برداشت‌های این جریانات از متون و منابع تاریخی-‌رواییِ مرتبط با سیره‌ی سیاسی معصومانb دارد. از جمله مذاکرات قابل تأمل در سیره‌ی امام علی علیه السلام، مکاتبات سیاسیِ آغاز خلافت ایشان با معاویه و مذاکرات مرتبط با جریان صفین و حکمیت است. دراین پژوهش با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی، منابع تاریخی-روایی مرتبط با سیرهی سیاسی امیرالمؤمنینj مورد بررسی قرار گرفته و با مروری بر جریان مذاکرات سیاسی ایشان، مهم ترین اصول مذاکرات سیاسی که آن حضرت بدان اهتمام داشته، به سه گونه: «روانی-پنداری»، «رفتاری-کرداری» و «گفتاری-بیانی» نامبردار و تبیین گردیده؛ همچنین مهم‌ترین اهداف امام علیه السلام از انجام این مذاکرات، «اعلام التزام به اصول در جبهه ی حق»، «روشنگری در مورد اتهامات»، «جلوگیری از وقوع جنگ»، «بصیرت افزاییِ یارانِ مخالف» و «رسیدن به توافق برای ضوابط حکمیّت» شناسایی و معرفی شده است., فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: اصول; اهداف; فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; RNB; امام علی علیه السلام; مذاکره سیاسی

مقایسه ویژگی‌های پیشوا و حاکم در هفت بزمِ انوشیروان با بوذرجمهر و نهج‌البلاغه - ابوالفضل مظهری; حسنعلی عباسپور اسفدن; محمد علی خالدیان (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
فردوسی در بخش تاریخی شاهنامه از مجالس «بزم» انوشیروان، پادشاهِ ساسانی یاد می‌کند. در پندها و حکمت‌های مختلف و بسیار متنوع در این هفت بزم، شرایط پیشوا از زبان بوذرجمهرِ حکیم را نیز به صورت گسترده بیان می‌کند. به‌نظر می‌رسد توصیه‌های کلّی بوذرجمهر، پندهایی است که دوست دارد انوشیروان آن‌ها را بشنود و به آن‌ها عمل نماید. از دیدگاهِ او پیشوا و حاکم باید جامعِ صفات نیکو و دور از خصلت‌های بد باشد. اهمّیّت این پژوهش با دقّت به اینکه فردی حکیم مانند فردوسی از زبانِ حکیمی دیگر مانند بوذرجمهر ویژگی‌های حاکم را بیان می‌کند، بیشتر بروز خواهد کرد. این توصیه‌ها شباهت‌های زیادی به سخنان امیر مؤمنان حضرت علی علیه السلام در نهج البلاغه دارد. به‌نظر می‌رسد فردوسی حکیم با بهره‌گیری از نهج البلاغه آن حضرت، -‌علاوه بر پایبندی به اصل داستان‌هایی که جمع‌آوری کرده است‌ـ به غنا بخشی حکمت‌ها و دغدغه‌های مذهبیش با بهره‌گیری از این سخنان نظر داشته است. تاریخ تاکنون بارها تکرار شده و خواهد شد. تجربه گذشتگان می‌تواند چراغِ راهِ آینده باشد. به‌نظر می‌رسد با عمل به این پندها و حکمت‌ها، حاکم نزد خاص و عام و برای زمان‌های طولانی محبوب و سربلند خواهد شد. این پژوهش از نوع نظری و به روش کتابخانه‌ای به صورت مقایسه بین هفت بزم انوشیروان و حکمت‌های موجود و مشابه آن‌ها با نهج‌البلاغه انجام شده است., فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: نهج‌البلاغه; فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; RNB; شاهنامه; بوذرجمهر; فردوسی; هفت‌بزم

نقش شبهه در حرکتهای متعارض تاریخی از دیدگاه نهج‌البلاغه - اعظم حسین پور اصل; سید ضیاءالدین علیا نسب; محمود کریمی (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
زندگی انسان‌ها با حرکت تاریخی خود، تحت تأثیر عوامل مختلف، همواره دو مسیر متناقض را پیموده، به گونه‌ای که تنازع، پیوسته جز لاینفک آن بوده است. مسیر هماهنگ با حرکت پیامبران الهی و مسیری که عامل انحراف از آن می‌شود. با بررسی در نهج‌البلاغه دیده میشود، علی علیه السلام برای تحلیل تعارضات تاریخی، «شبهه» را که در منظومه فکری ایشان، (شباهت باطل به حق) است، عامل مشترک شکل‌دهی به تضادهای صورت گرفته، ذکر می‌کنند. نوشته حاضر با مبنا قرار دادن موضوع مورد نظر و با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی، ابتدا دیدگاه امام علیه السلام دربارۀ حرکت تاریخ را جستجو و سپس این مسیر را بر پایه شبهه مورد تحلیل قرار داده آمده مؤید آن است که: حضرت، تاریخ را دارای حرکت فراز و فرود علت مدار که در ارتباط با اختیار انسان است، ذکر می‌کنند و برای آن مسیرهایی خاص بر اساس تمایلات و خواسته‌های نفسانی، وساوس شیطانی، تسلط زورمداران، فتنه‌انگیزی عالم نمایان و...  به تصویر می‌کشند که به علت پوشاندن حقایق و وارونه‌سازی واقعیت‌ها برای جامعه انسانی، در موارد متعددی حرکت متضاد تاریخی طی می‌شود., فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; RNB; تاریخ; حرکت تاریخ; شبهه; محرک تاریخ; نهج‌البلاغه

آسیب شناسی اخلاق سیاسی مدیران در اندیشه و سیره امام علی علیه السلام با تأکید بر نهج البلاغه - صابر صفی لو; محمد حسین صائینی; حسین مرادی زنجانی (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
شرایط و مقتضیّات سیاسی در هر عصری ایجاب می‌نماید که محققان در پی پاسخگوئی به مسائل و مشکلات زمانه خود برآیند و این پژوهش نیز، با ارائۀ تصویری از اندیشه سیاسی بلند امام علی علیه السلام و عملکرد ایشان در ارتباط با مردم، در صدد پی بردن به سیرۀ علوی در عرصه سیاست عصر امروز میباشد. از آن جا که سیاست، عرصهای آفت‌خیز است که اگر با حراست نفس و حاکمیّت اخلاق همراه نباشد، مدیران و کارگزاران جامعه را در دام آسیب‌های اخلاقی گرفتار می‌نماید؛ لذا سعی بر این شده تا با الهام از کلام امام علی علیه السلام در نهج‌البلاغه، دریچه‌ای نو به سوی مدیران جامعه، جهت شناخت آسیب‌های اخلاقی در عرصۀ سیاست و اجتماع، و تلاش در رفع این آسیب‌ها، گشوده شود. روش مطالعه در این پژوهش، توصیفی ـ تحلیلی بر اساس رویکرد کتابخانه‌ای بوده است. در این پژوهش تنها سه متغیّر تأثیرگذار در جامعه؛ یعنی ظلم و بی‌عدالتی، خشونت ورزی، دروغ‌گویی و فریب‌کاری، از منظر نهج البلاغه مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار گرفته است که محصول این آسیب‌ها در جامعه، به وجود آمدن شرایط نامساعد اجتماعی و اقتصادی بوده که نه تنها سرمایه اجتماعی یعنی بی‌اعتمادی مردم را نسبت به حکومت دینی فراهم می‌کند، بلکه مشروعیّت نظام سیاسی را نیز، خدشه‌دار می‌نماید., فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: نهج البلاغه; آسیب شناسی; اخلاق; اخلاق سیاسی; فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; RNB; مدیر و مدیریت

سیره امیرالمؤمنین علیه السلام درباره اقلیت‌ها - علی اکبر ذاکری (بنیاد بین المللی نهج البلاغه)
یکی از مظاهر عدالت که در جوامع بشری مورد سنجش قرار می‌گیرد رعایت حقوق اقلیت‌ها است. و این نشانه‌ای از عدالت اجتماعی در آن جامعه دارد. در این مقاله بر آنیم سیره امیرمؤمنان علیه السلام را درباره اقلیت‌ها واکاوی کرده و به روش توصیفی تحلیلی و با استناد به کتاب‌های معتبر به عملکرد ایشان دراین‌باره به پردازیم. آنچه از گفتار و رفتار و توصیه‌های امام استفاده می‌شود این‌که به همه افراد به‌عنوان یک انسان قابل احترام نگریسته و دستور رعایت حقوق اقشار مختلف را با هر دین و آئین و نژادی توصیه می‌کرد و دستوراتی بسیار شگفت‌انگیز و عالی و متفاوت با دیگران دراین‌باره دارد. عملاً خود نیز به آن پایبند بود. برای همه انسان‌ها با هر تفکری حق حیات قائل بوده و عدالت اجتماعی، قضائی و امنیت اجتماعی و توجه به رفاه و مهربانی در دریافت مالیات را برای همه مردم در نظر داشت. حق آزادی ابراز عقیده به مخالفان خود داده و آنان را از بیت‌المال محروم نمی‌کرد. درباره حقوق اقلیت ها در حکومت علوی مقالات متعددی نوشته‌شده که بر محور فقه است و امتیاز این مقاله در این است که با بیان نکاتی بدیع از سیره حضرت با آنچه دیگران دراین‌باره گفته و نوشته‌اند، متفاوت است., فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه (RNB)
Keywords: عدالت اجتماعی; فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های نهج البلاغه; RNB; اقلیت‌ها; امیرالمؤمنین علیه السلام; اهل ذمه; حقوق انسانی; عدالت قضائی

تأثیر نظارت همگانی بر انگیزش کارکنان کلانتری‌ها‌ی تهران بزرگ - سیدحمید خدادادحسینی; داود دعاگویان; عباس بربریان (دانشگاه علوم انتظامی امین)
هدف پیمایش بررسی تأثیر نظارت همگانی بر انگیزش کارکنان کلانتری‌های تهران بزرگ انجام گرفته است. داده‌های پژوهش از طریق پرسشنامه در میان 353 نفر از کارکنان کلانتری‌های تهران بزرگ به روش نمونه گیری تصادفی طبقه‌ای در آبانماه1386گردآوری شد. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها و آزمون فرضیه‌ها از آزمون خی دو یک متغیره استفاده گردید. نتایج تحقیق نشان می‌‌دهد که نحوه فرایند بررسی خواسته‌های مردم در دفتر نظارت همگانی ناجا (197)، نحوه احضار کارکنان متشاکی توسط مرکز نظارت همگانی، تشویق سیستماتیک 197 از کارکنانی که توسط مردم مورد تقدیر قرار گرفته اند، بر انگیزش کارکنان کلانتری‌های تهران بزرگ تأثیر مثبت دارد. نتایج نیز نشان می‌دهد که میزان تبلیغات 197 در انگیزه‌های شغلی کارکنان تأثیر منفی دارد. سایر نتایج عبارتند از: بین درجه کارکنان و بررسی رابطه درجه پاسخگویان و نگرش آنها در خصوص تأثیر احضار کارکنان متشاکی به 197 در ایجاد انگیزه مثبت شغلی رابطه معنی داری وجود دارد؛ بین درجه پاسخگویان و نگرش آنها در خصوص تأثیر نحوه و فرایند بررسی خواسته‌های مردم در دفتر نظارت همگانی، تشویق سیستماتیک کارکنانی که توسط مردم مورد تقدیر قرارگرفته‌اند و میزان تبلیغات دفتر نظارت همگانی برایجاد انگیزش مثبت شغلی در کارکنان کلانتری‌های تهران بزرگ رابطه معناداری وجود دارد. بر اساس نتایج، می‌‌توان پیشنهاد کرد که باید از تبلیغات زیاد و اضافی در جهت افزایش نظارت مردم بر عملکرد پلیس پرهیز نمود، زیرا افزایش تبلیغات می‌تواند تأثیر معکوسی داشته باشد و ضمن کاهش اعتماد مردم به پلیس، انگیزه شغلی کارکنان ناجا را به ویژه کارکنان کلانتری‌های تهران بزرگ را کاهش می‌‌دهد. به طور کلی، اگر چه کارکنان کلانتری ها، مرکز نظارت همگانی را در کنترل و نظارت عملکرد پلیس باور دارند، ولی در برخی از مواد مرکز نظارت به دلیل عدم رعایت برخی امور و توجه بیش از حد و یک طرفه به گزارش‌های مردمی موجب کاهش انگیزه شغلی کارکنان شده است.,
Keywords: انگیزش; تشویق سیستماتیک; فرایند رسیدگی به شکایات مردمی; کارکنان کلانتری‌های تهران بزرگ; میزان تبلیغات; نحوه احضار کارکنان; نظارت همگانی بر پلیس

مدیریت انتظامی از دیدگاه امام خمینی‌(ره) و مقایسه آن با دیدگاه‌های حضرت علی‌(ع) - علی اصغر افتخاری; سیدرضا حسینی; حسین خزلی (دانشگاه علوم انتظامی امین)
مدیریتی انتظامی باید متناسب با شئونات مذهبی و دین مبین اسلام و برگرفته از تعالیم اسلامی، قرآن کریم و ائمه معصومین باشد تا ضمن برقراری نظم وامنیت و آرامش شهروندان، بر اساس اصول ارزشی اسلامی، مدیریتی مطلوب بر این حوزه اعمال شود. نوع پژوهش کاربردی و روش آن تاریخی(اسنادی) است. داده‌های پژوهش از طریق فیش برداری از کتب، مقالات و پایان‌‌نامه‌ها. جمع‌آوری شده است. شاخص‌های بررسی پژوهش بر اساس اصول پنجگانه مدیریتی(برنامه ریزی، سازماندهی، بسیج منابع و امکانات، هدایت و رهبری، نظارت و کنترل) است. سؤال اصلی تحقیق «وجوه اشتراک و افتراق (در سطح تاکتیک‌ها) الگوی مدیریت انتظامی از دیدگاه حضرت امام خمینی‌(ره) و حضرت علی‌(ع) کدامند؟»می باشد و نتیجه حاکی از این است که دیدگاه‌های حضرت امام خمینی‌(ره) برگرفته از دیدگاه‌های حضرت علی‌(ع) بوده و بر اساس اصول علمی مدیریت کاملا منطبق بوده و درعمل با اصول مورد نظر حضرت علی‌(ع) هم‌ترکیب شده است. حضرت علی‌(ع) نیز اصول علمی مدیریت انتظامی را رعایت می‌نموده‌اند اما به صورت مدون امروزی نبوده است و در عمل این اصول را با اصول اخلاقی دین مبین اسلام و اصول مدیریت انسانی توام اجرا می‌نموده‌اند. متغیرهای زمانی و مکانی بر اصول مورد اشاره تأثیری نداشته و در هر زمان و هر مکان قابلیت اجرا داشته و در سطح تاکتیکی به وجوه افتراقی چون عدم کاربرد ظاهری اصول مدیریت، تاکید بر جنبه‌های خاص توسط حضرت علی‌(ع) برخورد می‌نماییم که افتراق درتاکتیک به حساب می‌آید. فقط مقتضیات فرهنگی، پیچیدگی‌ها و پیشرفت‌های علمی، فرهنگی، سیاسی اقتصادی و ابزار مدیریت جوامع امروزی با جوامع دوران صدر اسلام بر تاکتیک‌های اجرای این اصول تأثیر گذاشته و موجب افتراق تاکتیکی اصول مورد اشاره متناسب با شرایط و مقتضیات شده است. در پایان الگویی از اصول مشترک مدیریت انتظامی منطبق بر دیدگاه‌های امام خمینی‌(ره) و حضرت علی‌(ع) ارائه گردیده است.,
Keywords: امنیت; مدیریت انتظامی اسلامی; مدیریت انتظامی امام خمینی‌(ره); مدیریت انتظامی حضرت علی‌(ع)

طراحی الگوی توانمندسازی فرماندهان و مدیران ناجا - علی محمد احمدوند; اسماعیل احمدی مقدم; حسن بختیاری (دانشگاه علوم انتظامی امین)
هدف اصلی پژوهش حاضر دستیابی به الگوی توانمند‌سازی‌ فرماندهان و مدیران ناجا است. روش تحقیق، اکتشافی و جامعه آماری شامل3800 نفر از فرماندهان و مدیران عالی، میانی و عملیاتی ناجا می‌باشند. تعداد 1100 نفر از آنان با روش نمونه گیری طبقه‌ای به‌عنوان نمونه‌های تحقیق تعیین شدند. با استفاده از آزمون‌های کولموگروف- اسمیرنوف، فریدمن و کروسکال والیس داده‌های گرد‌آوری‌ شده مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج تحقیق نشان داد که 27 عامل با میانگینی حدود 60 تا 87 در مقیاس 100 درجه‌ای بر توانمند‌سازی‌ فرماندهان و مدیران ناجا تأثیر دارند. این عوامل در قالب 3 بعد و 8 گروه عبارتند از: بُعد فردی شامل: گروه عوامل روان‌شناختی، اسلامی، انقلابی و حرفه‌ای؛ بُعد سازمانی شامل: راهبردهای مدیریتی، ساختاری و ماهیت سازمانی؛ بُعد محیطی شامل: محیط حقوقی، اقتصادی، فرهنگی و سیاسی، اجتماعی. در بین 72 عامل،3 عامل ایمان، ظلم‌ستیزی و مردم‌داری بیشترین تأثیر را داشته‌اند و 3 عامل ساختار، محیط اجتماعی، سیاسی و سبک رهبری کمترین تأثیر را داشته‌اند.,
Keywords: الگوی توانمندسازی; توانمندسازی پلیس; فرماندهان پلیس; مدیران پلیس; مدیریت منابع انسانی پلیس

آن سوی دانش و تجربه مدیریتی: تحلیلی بر ارکان شکل‌دهندهحکمت مدیریتی از نگاه مدیران ناجا - دکتر حسن دانایی فرد; علی رجب زاده; علی محمد سالاری (دانشگاه علوم انتظامی امین)
زمینه و هدف: در عصر بی‌اعتمادی و تلاطم شدید ‌محیطی اتکای صرف به دانش و تجربه مدیریتی راهی به مقصود نخواهد برد. مدیریت رویدادهای غیرمنتظره به چیزی بیش از علم و تجربه نیاز دارد. مطالعه مدیریت در عصر کنونی نوعی رجعت به یکی از اندیشه‌های فیلسوف بزرگ یونانی (ارسطو) به نام حکمت عملی یا دوراندیشی را نشان می‌دهد. این مقاله بر آن است تا بنا به ماهیت ذاتی کارویژه‌های ناجا، عوامل کلیدی شکل‌دهنده حکمت عملی در مدیریت (حکمت مدیریتی) را واکاوی کند و نوعی اولویت‌بندی‌ از آن را ارائه دهد. حکمت مدیریتی اشاره به اتخاذ تصمیمی دارد که در آن پیوند عقلانیت و اخلاق، صلاح عامه یا خیر همگانی را رقم می‌زند. روش: پژوهش حاضر از نظر هدف «توسعه‌ای»، از نظر طرح پژوهش «توصیفی» و از نظر روش پژوهش از نوع «همبستگی» به حساب می‌آید. در این پژوهش از ابزار پرسشنامه برای بررسی نگرش 100 نفر نمونه از مدیران و فرماندهان ناجا استفاده‌شده است. برای تجزیه و تحلیل آماری از آزمون‌های دوجمله‌ای و فریدمن استفاده گردید. یافته‌ها: در بین مدیران و فرماندهان برداشت مشترکی از حکمت مدیریتی وجود دارد؛ کلیه عناصر شناسایی‌شده در تشکیل حکمت مدیریتی نقش دارند و در نهایت اینکه میزان اهمیت عناصر شناسایی‌شده در رابطه با حکمت مدیریتی با یکدیگر متفاوت می‌باشد. نتیجه‌گیری‌: بر مبنای نتایج حاصله می‌توان حکمت مدیریتی را یک مفهوم چندبعدی دانست که با تکیه بر عناصر تشکیل‌دهنده آن پاسخگوی مسائل سازمانی و امور انسانی می‌باشد.,
Keywords: حکمت مدیریتی Managerial wisdom; سازه چندبعدی construct Multidimensional; ماهیت متنی یا وابسته به قرائن Contextual nature; مدیران ناجا Police manugers

کاربست تفکر سازمانى در تصویرپردازى از مختصات سازمان ایثارگر مبتنى بر رویکرد اسلامى - علی اصغر پورعزت; علی‌اصغر سعدآبادی; مهدی عبدالحمید (دانشگاه علوم انتظامی امین)
زمینه و هدف: تاکید بر عقلانیت ابزاری و مغفول ماندن عقلانیت جوهری در سازمان‌ها، موجب شده است که در عصر کنونی، بقاء به مهمترین دغدغه و هدف سازمان‌ها تبدیل گردد و آن‌ها را به سیستم‌های اجتماعی منفعلی مبدّل سازد که خود را با محیط تطبیق می‌دهند تا باقی بمانند. در این نوشتار، با امعان نظر به این آگزیوم مشکل‌آفرین (میل بقاء ماده)، تلاش شده است با گذر از روش صرفا تجربی و استقرایی و با رجوع به منابع دیگر شناخت، نظیر وحی و بهره‌گیری از عقلانیت جوهری، به تبیین مفهوم ایثار پرداخته و تصویری بصیرت‌بخش از سازمان‌های مبتنی بر آن ترسیم گردد. روش: این پژوهش از حیث جهت‌گیری، بنیادی، و بر مبنای اهداف، اکتشافی است. روش پژوهش حاضر، توصیفی- تحلیلی از نوع تحلیل محتواست. در نهایت، جهت آزمون نتایج، ویژگی‌های ضروری مستخرج برای اتصاف به صفت ایثارگری، به خبرگان ارائه شد و در چارچوب روش دلفی فازی، از آن‌ها کسب نظر گردید. یافته‌: آن‏چیزی که وجه تمایز سازمان‌های ایثارگر از سازمان‏های دیگر است، نوع هستی‏شناسی و جهان‏بینی حاکم بر آن‌هاست. سازمان‌ها بسیاری از صفات و ویژگی‌های خود را وام‌دار صفات و ویژگی‌های انسانی هستند؛ در این میان، انگاره سازمان‌ ایثارگر، با بهره‌گیری از مبانی اعتقادی متفاوت از سازمان‌های روزمره‌ کنونی، می‌تواند در جامعه‌ نقش برجسته‌ای ایفا کرده و جامعه انسانی را در دستیابی به اهداف اصیل خود یاری رساند. نتیجه‌گیری: با امعان نظر به ویژگی‌های تصویرشده‌ی سازمان‌های ایثارگر و پیامدهای مطلوب مادی و معنوی آن؛ به نظر می‌آید که می‌توان این انگاره را به عنوان سازمان‌های مطلوب در فرهنگ‌های توحیدی پذیرفت و با توجه به پست‌مدرنیسم حاکم بر فضای علمی، آن را به عنوان نظریه‌ای فرازمانی و فرامکانی ترویج کرد چرا که این تحقیق با اعتقاد بر این گزاره صورت گرفته است که بیان و ترویج انگاره سازمان ایثارگر، به توسعه معنویت و اخلاق در فضای بین سازمانی جامعه کمک می‌کند.,
Keywords: سازمان; دلفی فازی; ایثار; رفتار‌های فرانقش; عقلانیت ابزاری; عقلانیت جوهر

معیارهای عزل و نصب مدیران و فرماندهان نظامی و انتظامی بر مبنای گفتمان علوی - مهدی جراحی دربان; حمیدرضا شیرزاد نشلی (دانشگاه علوم انتظامی امین)
زمینه و هدف: پژوهش حاضر به‌منظور ارائه الگویی مناسب و استخراج معیارهای عزل و نصب مدیران و فرماندهان نظامی با رویکرد شایسته سالاری در نهج البلاغه انجام شده است. این مقاله ضمن ارائه تعاریف مفهوم شایسته سالاری، به آرای امام علی(ع) درباره مدیران و فرماندهان نظامی و انتظامی پرداخته است. هدف اصلی از تحقیق حاضر استخراج معیارهای شایسته سالاری در عزل و نصب مدیران و فرماندهان نظامی برای دستگاه‌های کشور بوده است. چنانچه از طریق این مدل بتوان به‌منظور اثر بخش کردن فعالیت دستگاه‌ها و  افزایش قابلیت شایسه سالاری آنها فاصله‌ای را که ناشی از تفاوت بین وضعیت موجود و مطلوب است شناسایی و تعدیل نمود. روش:  روش انجام این پژوهش در استخراج این معیارها توصیفی ـ تحلیلی است، که ضمن استفاده از روش کمی از روش تحلیل محتوا نیز استفاده شده است. ابتدا ضمن مطالعه دقیق نهج البلاغه و استخراج معیارهای شایسته سالاری در دو بخش مدیران (قاضیان، وزیران و معاونان) و فرماندهان نظامی و انتظامی، برای قوام بخشی به کار و اطمینان از فهم مطالب به برخی از منابع اسلامی نیز رجوع شده است. بعد از تأیید معیارهای شایسته گزینی در نهج البلاغه توسط متخصصان مدیریتی و دینی؛ آن معیارها در قالب چهارچوب نظری نگرش سنجی لیکرت (مقیاس لیکرت) در سه بخش معیارهای تخصصی، زمینه ساز و معیارهای درونی و اخلاقی تطبیق داده شده است. درنهایت پایایی الگوی شایسته سالاری تنها بر اساس میزان تکرار معیارها در نهج البلاغه و با استفاده از نرم افزار spss"" مورد تحلیل قرار گرفت که نتایج حاصله تا حد زیادی معیارهای مطروحه در پژوهش را اثبات می‌نماید. یافته‌: میزانفراوانی و پایایی معیارهای عزل و نصب مدیران و فرماندهان نظامی و انتظامی در نهج البلاغه با رویکرد شایسته سالاری در بخش خطبه‌ها و از میان معیارهای تخصصی تعقل و به‌کارگیری دلیل با 13 مورد تکرار دارای بیشترین اهمیت، بعد از آن تجربه پذیری با 8 مورد تکرار در جایگاه دوم قرار دارد. سپس معیار عمل‌گرایی می‌باشد که در دو خطبه تکرار شده است و در نهایت تجربه کاری قرار دارد که در یک خطبه آمده است. بحث و نتیجه گیری: به‌طور کلی در این پژوهش تعیین معیارهای درونی و اخلاقی برای گروه مدیران از مواردی چون تقوا و گرایش به حق، ژرف نگری، عدم طمع به دنیا، و شکیبایی در برخورد با مراجعین استفاده شد که معیارهای مورد نظر کاملاً با توافق جامعه آماری متخصصان مذهبی روبرو شد. چراکه معیارهای مورد فوق بر عملکرد قاضیان و کارگزاران بسیار مؤثر می‌نماید. سپس از مواردی چون تحمل شداید، شجاعت و جوانمردی، دفاع از مظلوم و مقابله با ظالم به‌عنوان معیارهای درونی، اخلاقی برای گروه فرماندهان نظامی و انتظامی استفاده شد که طبق نظر متخصصین موارد دقیقی در تعیین ویژگی‌ها و ارزیابی اخلاقی نظامیان می‌باشند.,
Keywords: شایسته سالاری; مدیران; فرماند‌هان نظامی و انتظامی; قاضیان; معیار عزل و نصب

تشخیص عوامل سازنده رهبری و مدیریت فرماندهان نیروی انتظامی در افق 1404 - عباس خورشیدی (دانشگاه علوم انتظامی امین)
چکیده: زمینه و هدف: مقاله حاضر به بررسی عوامل و شاخص‌های مؤثر در رهبری و فرماندهی، فرماندهان نیروی انتظامی در افق 1404، و ترتیب اولویت‌ عوامل و شاخص‌های مذکور و در نهایت ارائه الگوی مطلوب رهبری و مدیریت از دیدگاه فرماندهان و مدیران عالی این نیرو پرداخته است. روش: پژوهش حاضر از نظر اهداف کاربردی، از نظر داده‌ها کمی و از نظر ماهیت و نوع مطالعه از نوع پیمایشی مقطعی است. جامعه آماری مورد پژوهش حاضر را همه فرماندهان و مدیران عالی نیروی انتظامی تشکیل می‌دهد. برای انتخاب گروه نمونه معرف با استفاده از روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای و فرمول تعیین حجم نمونه تعداد 80 نفر مشتمل بر 40 فرمانده و 40 مدیر انتخاب شدند. ابزار سنجش این پژوهش یک پرسشنامه 163 سؤالی پژوهشگر ساخته بود که به مدد تئوری‌های رهبری و مدیریت و بررسی یافته‌های پیشین گردآوری و سپس براساس فن دلفی در سه مرحله برای متخصصان ارسال شد و در نهایت 121 سوال نهایی که به وسیله آزمون تحلیل عاملی از نوع تجزیه به مؤلفه‌های اصلی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. اعتبار ابزار سنجش به وسیله آلفای کرونباخ محاسبه و مقدار اعتبار کل تست برابر 99/0 بود. یافته‌ها: برون داد اولیه نشان می‌دهد که دترمینان ماتریس همبستگی عددی غیر از صفر و نتیجه آزمون کرویت بارتلت از لحاظ آماری در سطح کمتر از 0001/0 معنادار است. برونداد عامل‌های هفت‌گانه استخراج شده با روش PC با استفاده از شیوه واریماکس دوران داده شده و مجموعه ماده‌هایی که مشترکاً با یک عامل همبسته بودند تشکیل یک پاره تست داده‌اند. نتیجه‌گیری: نتایج تحلیل عاملی بیانگر آن است که عوامل مؤثر در رهبری و مدیریت، فرماندهان نیروی انتظامی مشتمل بر شش عامل؛ عامل اول؛ سلامت معنوی (51%( با 23 شاخص،عامل دوم،توانایی های ویژه با 23 شاخص(8 %) عامل سوم؛ سلامت روانی (9/7%) با 23 شاخص، عامل چهارم؛ توانایی تخصصی (2/3%) با 12 شاخص، عامل پنجم؛ توانایی رهبری (2/2%) با 21 شاخص، عامل ششم؛ توانایی بلوغی (8/1%) با 11شاخص و عامل هفتم؛ توانایی عمومی (6/1%) با 8 شاخص مشخص شد. در نهایت این شش عامل 76 درصد واریانس کل رهبری و مدیریت، فرماندهان نیروی انتظامی را تبیین کرد.,
Keywords: رهبری; مدیریت; سلامت معنوی; فرماندهی; سلامت روانی; توانایی بلوغی و توانایی عمومی; توانایی تخصصی; توانایی رهبری; توانایی ویژه

عوامل مؤثر در مدیریت و فرماندهی از منظر اسلام در نیروهای مسلح ایران - حمید محمد حسین (دانشگاه علوم انتظامی امین)
زمینه و هدف: ملاک انتخاب و انتصاب فرماندهان و مدیران بایستی بر اساس یک روند و فرایند چندین ساله در محیط کاری کارکنان، احصاء و بر اساس معیارهای اسلامی و شایستگی‌های فردی صورت پذیرد که قطعاً نتایج متفاوتی را نسبت به گذشته در پی خواهد داشت، در این تحقیق به تعیین این عوامل پرداخته می‌شود. بنابراین تحقیق حاضر درصدد تعیین عوامل مؤثر در مدیریت و فرماندهی از منظر اسلامی در نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران است و محقق سعی دارد این عوامل را با رویکرد اسلامی احصاء کند. روش: روش اجرای این تحقیق، آمیخته و نوع آن، کاربردی و توسعه‌ای است. جامعه‌ی آماری در این تحقیق شامل تعدادی از کارکنان نیروهای مسلح بوده است که حداقل دارای بیست و پنج سال سابقه و همچنین در سطوح فرماندهی خدمت کرده‌اند، براین اساس تعداد آنها در حدود 200 نفر برآورد می‌شود. در این تحقیق با بهره‌گیری از آماره‌های توصیفی و استنباطی و بهره‌گیری از تحلیل کمی و کیفی با ابزار گردآوری اطلاعات کتابخانه‌ای و میدانی، عوامل مؤثر در مدیریت و فرماندهی از منظر اسلامی تعیین ‌شد.هدف اصلی این تحقیق؛ تعیین عوامل مؤثر در مدیریت و فرماندهی از منظر اسلام در نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران و سؤال اصلی تحقیق این گونه مطرح شده است که؛ عوامل مؤثر در مدیریت و فرماندهی از منظر اسلام در نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران کدامند؟ یافته‌ها: یافته‌ها نشانگر این مسئله است که سه مؤلفه‌؛‌ ارزش‌های دینی، توانمندی‌های علمی و عملی و ارزش‌های اخلاقی و رفتاری و همچنین 55 عامل مربوط به این مؤلفه‌ها به‌ترتیب در مدیریت و فرماندهی اسلامی تأثیر ‌گذار هستند. در ادامه، مهم‌ترین عوامل مؤثر در مدیریت و فرماندهی اسلامی از طریق آماره آزمون کای مربع و ضریب توافقی بین متغیرهای مستقل و متغیر وابسته و همچنین اولویت‌‌بندی مؤلفه‌ها و روابط آن‌ها مشخص شد. مقدار آلفای کرونباخ برای پرسش‌نامه مربوطه برابر 807/0 محاسبه شد که نشان‌دهنده پایایی مناسب آن است. نتیجه‌گیری: نتایج حاصله بیانگر این مسئله می‌باشد که؛ مؤلفه‌های ارزش‌های دینی، توانمندی‌های علمی و عملی و ارزش‌های اخلاقی و رفتاری و عوامل مرتبط با آن، می‌تواند ملاک و معیاری مناسب و ارزشمند برای انتخاب و انتصاب فرماندهان و مدیران باشد. به‌عبارتی فرماندهان و مدیرانی که برای نیروهای نظامی و انتظامی برگزیده می‌شوند باید دارای این ویژگی‌ها بوده و از لیاقت و شایستگی‌های منحصربه‌فردی برخوردار باشند تا در زمان صلح، بحران و جنگ، کارآیی بالایی را از خود نشان دهند و این توان را دارا ‌باشند که نیروهای خود را در صحنه‌های عملیاتی به‌خوبی راهبری کنند.,
Keywords: اسلام; مدیریت; فرماندهی; نیروهای مسلح

آسیب شناسی مدیریت از منظر اسلام - روح اله کریمی (دانشگاه علوم انتظامی امین)
زمینه و هدف: هر مدیریتی اگر بخواهد تداوم پیدا کند باید مقتضیات آن موجود و موانعش مفقود باشد. شناسایی موانعی که از منظر اسلام، به عنوان آفات وآسیب‏ها، از تداوم حرکت‏ بالنده مدیریت و فرماندهی اسلامی جلوگیری می‏کنند می‌تواند ما را در نحوۀ مدیریت مبتنی بر موازین اسلامی و جلوگیری از سقوط و انحطاط بر اثر جهل و نادانی و عدم پایبندی به دستورهای شرع مقدس یاری نماید. روش ها: در این مطالعه کیفی، با جست وجو و تحقیق در کتب اصیل اسلامی و مدیریتی و با استفاده از کلمات کلیدی مرتبط و بررسی منابع الکترونیکی از بانک اطلاعاتی گنجینه نور، سیره نبوی و منهج النور حاوی مجموعه‌ای کامل از احادیث و روایات اسلامی با قابلیت دسترسی به موضوعات مورد نیاز، مطالب مربوط به آسیب‌ها و راه‌های مقابله با آن از منظر قرآن و نهج البلاغه و روایات، استخراج و تحلیل گردید. یافته ها: سپردن کارها به دست افراد نامناسب، تملق پذیری و تملق گویی، استبداد رأی، رعایت نکردن مساوات و تبعیض بی دلیل ، عدم پایبندی به عهد و پیمان، قاطعیت بیش ازحد و بدون نرمش، تقدم رابطه برضابطه، عدم استفادة صحیح از ابزار تشویق و تنبیه، ضعف مدیریت، از جمله مواردی هستندکه در آسیب شناسی مدیریت از منظر اسلام مورد توجه قرار می‌گیرند. نتیجه گیری: موفقیت و مصونیت مدیران در حکومت اسلامی منوط به توجه به مؤلفه هایی مانند انتخاب مدیران عادی، استفاده درست از ابزار تشویق و تنبیه، تبعیت از مافوق، مشارکت دادن دیگران، پایبندی به عهد و پیمان، مقابله با پیمان شکنی و قاطعیت است که دین مبین اسلام بر رعایت آنها تأکید جدی دارد. قطعاًپرداختن به این مؤلفه‌ها و اهتمام به آموزش و توجیه مدیران و به کارگیری آنها در این خصوص،کار آیی و اثر بخشی و وصول به اهداف را افزایش می‌دهد و به مدیران توانایی می‌بخشد که جامعه را به سوی اهدف متعالی رهنمون شوند.,
Keywords: اسلام; مدیریت; آسیب شناسی; فرماندهی

اهداف انضباط انتظامی در آموزه‌های مدیریتی نهج البلاغه - سعید بهشتی; علی محبی; روح اله کریمی خویگانی (دانشگاه علوم انتظامی امین)
زمینه و هدف: بررسی و تبیین اجزا و مؤلفه‌های انضباط انتظامی و مشخص ساختن ارتباط آنها در آموزه‌های مدیریتی نهج البلاغه، هدف مقالۀ حاضر است. روش تحقیق: این نوشتار کیفی در صدد است با روش استنادی و تحلیلی، اهداف انضباط انتظامی را مبتنی بر تعریف دقیق مفاهیم و تجزیه و تحلیل اطلاعات استخراج شده از نهج البلاغه و شرح‌ها و تفاسیر مرتبط با آن احصا کند. یافته‌ها: یافته‌های تحقیق بر این مبناست که اهداف انضباط انتظامی در آموزه‌های مدیریتی نهج‌البلاغه در دو بُعد غایی و واسطه‌ای قابل پوشش است. اهداف غایی عبارت است از: قرب الهی، تقوا، عدالت، رشد و کمال و اهداف واسطه‌ای در بردارندۀ دو وجه معنوی و ظاهری است. در وجه معنوی، ایمان و اعتقاد به خدا و مبانی دین مبین اسلام، انجام فرائض دینی، پایبند بودن به احکام و ارزشهای اخلاق اسلامی، احساس مسئولیت معنوی در قبال نظام حکومت اسلامی، قانون و وظایف محوله، اعتقاد به منطقی و عادلانه بودن مقررات و اعتقاد به فرماندهان؛ و در وجه ظاهری، حفظ احترامات، آراستگی ظاهری و دقت در اجرای قوانین، مقررات و دستورها استخراج شده است. نتیجه‌گیری: نهج‌البلاغه کتابی است جامع که می‌توان با رویکردهای مختلف، از جمله رویکرد مدیریتی و حوزۀ مطالعات انتظامی متناسب با مفاهیم و بایسته‌های سازمانی مانند انضباط انتظامی از آن بهره گرفت. نتایج تحقیق نشان داد اهداف غایی انضباط انتظامی در نهج البلاغه، در قرب الهی، تقوا، عدالت، رشد و کمال خلاصه می‌شود و مؤلفه‌های اهداف واسطه‌ای انضباط انتظامی در نهج البلاغه از جنبۀ معنوی انضباط انتظامی مبتنی بر «ایمان و اعتقاد مأمور نیروی انتظامی به خدا و مبانی دین مبین اسلام»، «انجام فرائض دینی»، «پایبند بودن به احکام و ارزشهای اخلاق اسلامی»، «احساس مسئولیت معنوی در قبال نظام حکومت اسلامی»، «قانون و وظایف محوله، اعتقاد به منطقی و عادلانه بودن مقررات»، «اعتقاد به فرماندهان ، روسا و مدیران و همکاران در کارکنان» است و همچنین از جنبۀ ظاهری انضباط انتظامی مبتنی بر «حفظ احترامات»، «آراستگی ظاهری» و «دقت در اجرای قوانین، مقررات و دستورها» است,
Keywords: نهج البلاغه; انضباط; انضباط انتظامی

معرفی معیارها و ارزشهای محوری تعالی در سازمانهای دولتی (مطالعه موردی: سازمانهای دولتی ایران) - مهدی علی زاده (دانشگاه علوم انتظامی امین)
زمینه و هدف: امروزه سازمانها با چالشهای بی‌سابقه‌ای مواجه هستند. رهبران سازمانها با افزایش رقابت، جهانی شدن، رشد مسئولیتهای اجتماعی، تغییرات فناوری و تفکرات جدید راهبردی مواجه هستند و آنها نیاز به این دارند که سازمانی با سطح عملکرد بالا ایجاد و حفظ کنند. یکی از ابزارهایی که سازمانهایی با سطح عملکرد بالا از آن بهره‌مند می‌شوند مدل تعالی سازمانی است. این مدل به عنوان ابزاری برای شناسایی وضعیت سازمان و ارائة نقشه بهبود و تعالی سازمانی کاربرد دارد. با توجه به اینکه طراحی مدل تعالی سازمانی در هر کشوری با توجه به شرایط زمینه‌ای حاکم در آن صورت می‌گیرد، طراحی مدل تعالی سازمانی در بخش دولتی ایران هدف اصلی این تحقیق است. روش: در این تحقیق، مؤلف با استفاده از رویکرد کمّی ( توصیفی – پیمایشی) به بررسی مدلهای مختلف تعالی سازمانی و اسناد داخلی کشور در حوزة بخش دولتی پرداخته است. داده‌های تحقیق به وسیله پرسشنامه و با استفاده از روش نمونه‌گیری قضاوتی هدفمند جمع‌آوری و با استفاده از تکنیک تحلیل عاملی اکتشافی معیارها و ارزشهای محوری مدل، تحلیل و شناسایی شده است. یافته‌ها: یافته‌های استنباطی تحقیق نشان می‌دهد که مدل تعالی بخش دولتی ایران دارای دوازده معیار (رهبری، برنامه‌ریزی راهبردی، فرایند، مدیریت منابع انسانی، مدیریت بودجه و امکانات دولتی، مدیریت دانش و اطلاعات، الکترونیکی بودن خدمات، تحقق اهداف و برنامه‌های دولتی، توسعة شهروندی، پایبندی به اصول اخلاقی و ارزشی، تحقق مسئولیتهای اجتماعی،رضایتمندی ارباب رجوع) و ده ارزش محوری (ارباب رجوع محوری، عدالت محوری، قانون مداری، پاسخگویی اجتماعی، دانش محوری، چابکی سازمانی، مشارکت پذیری، نوآوری و خلاقیت، رهبری و ثبات هدف و نتیجه محوری) است. نتیجه‌گیری: نتایج تحقیق نشان می‌دهد معیارهای اصلی مدل تعالی سازمانی بخش دولتی در دو حوزة مدیریت منابع سازمانی و مدیریت ارتباط با شهروندان قرار گرفته و ارزشهای محوری مدل تعالی سازمانی در سه حوزة کرامت انسانی، دانایی محوری و چشم انداز محوری قرار گرفته است.,
Keywords: تعالی سازمانی; سازمانهای دولتی و روش تحلیل محتوا

نظام شایسته گزینی از دیدگاه امام علی (علیه السلام) - مسعود شریعتی; حبیب اله ابوالحسن شیرازی (دانشگاه علوم انتظامی امین)
زمینه وهدف: شایسته سالاری نه یک پروژه بلکه یک فرآیند هوشمند، مستمر، پیچیده، دقیق و ظریف درحوزۀ مدیریت منابع انسانی سازمان است که غفلت از آن، ضایعه بزرگی به سازمان و جامعه وارد می‌کند. شایسته سالاری به عنوان یک پدیده اجتماعی، متأثر از عوامل محیطی بیرونی و درونی سازمان است. از آنجایی که گزینش و انتخاب افراد شایسته متاثر از ساختارهای ذهنی، فرهنگی وتاریخی هر جامعه است لذا فهم رفتار و گفتار اسطوره‌ها و درک متون و آموزه‌های مقدس و وحیانی بسیار مهم وحیاتی است. هدف اصلی این مقاله فهم و کشف الگو و نظام شایسته‌گزینی از دیدگاه امام علی(ع) است. روش: از لحاظ ماهیت، کیفی و براساس روش نظریه داده بنیاد وتحلیل محتواست. متن مورد بررسی متون اسلامی نهج البلاغه وغرر الحکم امام علی (ع) است. البته برای تشریح دقیق مقولات به احادیث وروایات دیگر نیز استناد شده است که بیشتر به عنوان شاهد مثال وتوضیح بهتر جنبه‌های هر مقوله است. نتیجه‌گیری: با توجه به روش تحقیق، از طریق کدگذاری باز، کدگذاری محوری و کدگذاری انتخاب؛ به تشریح کامل الگوی نظام شایسته گزینی بر اساس دیدگاه امام علی (ع) نموده‌اند. در این مدل دو بُعد اخلاقیات فردی و اصول حاکم بر گزینش، در تعامل هم افزا ومتاثر از بافت خدامحور، بر نظام گزینش توحیدمحور، تأثیر می‌گذارند؛ خروجی این نظام با بهره‌گیری از اقدامات راهبردی مدیران، گزینش افراد صالح، توانمند و مناسب برای سازمانهاست,
Keywords: فرهنگ; نظریه داده بنیاد; دین; : امام علی(ع); انگاره; نظام شایسته‌سالاری; نظام گزینش و جذب

چالشهای فرماندهان و مدیران در مدیریت انتظامی پدیده بد حجابی (مورد مطالعه استان کرمانشاه 1393) - نوذر امین صارمی; امیر همتی (دانشگاه علوم انتظامی امین)
زمینه و هدف: بد حجابی از پدیده‌های اجتماعی است که نیروی انتظامی مسئولیت اصلی کنترل آن را بر عهده دارد.این موضوع با توجه به ماهیت و ابعاد آن، مشکلات و چالشهایی را به ویژه در سطح فرماندهان و مدیران انتظامی استانها ایجاد می‌کند که این تحقیق با هدف شناسایی و بررسی این چالشها (در فرماندهی انتظامی استان کرمانشاه) شکل گرفته است. روش: نوع تحقیق، کاربردی و روش توصیفی، پیمایشی است. جامعۀ آماری شامل فرماندهان و جانشینان انتظامی، رؤسای پاوا و امنیت اخلاقی استان و شهرستانهای تابعۀ استان کرمانشاه است. روش نمونه گیری به صورت نمونه گیری طبقه ای از بین گروه ها صورت گرفته است.ابزار گردآوری اطلاعات پرسشنامۀ محقق ساخته است. برای تحلیل داده ها آزمونهای آمار توصیفی، مانند جدول فراوانی و استنباطی مانند کای اسکوئر وآزمون فریدمن استفاده شده است. یافته‌ها: یافته‌های حاصل از تحلیل داده ها نشان می‌دهد اهمیت چالشهای فرماندهان و مدیران در استان کرمانشاه در مدیریت انتظامی پدیدۀ بدحجابی به ترتیب: چالش اجتماعی، چالش بین سازمانی، چالش حقوقی و قانونی و چالش سازمانی است. نتیجه گیری: بر اساس یافته‌های تحقیق لازم است مدیریت انتظامی پدیدۀ بد حجابی در استان کرمانشاه عمدتاً باید معطوف به برطرف کردن چالشهای اجتماعی مانند تعامل ضعیف نهادهای آموزشی، مدارس و خانواده ها با نیروی انتظامی این استان باشد.,
Keywords: کنترل اجتماعی; آسیب شناسی اجتماعی; بدحجابی; چالش‌های فرماندهان; مدیریت انتظامی

الگوی پیاده سازی مدیریت منابع انسانی در پرتو تعالیم اسلامی با محوریت نهج‌البلاغه - مهدی محمدی; مهدی عبدالحمید (دانشگاه علوم انتظامی امین)
زمینه و هدف: این پژوهش با سؤال از قابلیت تعالیم اسلامی در ارائۀ راهکارهای اجرایی مرتبط به حوزۀ‌ مسائل منابع انسانی آغاز شده و با سؤالاتی از چیستی مفاهیم اسلامی منابع انسانی و چگونگی ارتباط آنها با یکدیگر راهبری شده است. هدف این پژوهش، طراحی الگوی راهکارهای مدیریت منابع انسانی در پرتو تعالیم اسلامی با محوریت نهج‌البلاغه است. روش: پژوهش حاضر توسعه‌ای - کاربردی بوده و در مسیر استنباط مفاهیم از روش تحلیل محتوا و در استخراج روابط میان مفاهیم و طراحی الگو، از روش مدل‌سازی ساختاری تفسیری استفاده شده است. در قالب روش مذکور از پانزده نفر خبرگان صاحب نظر در حوزۀ مدیریت اسلامی منابع انسانی که از طریق روش نمونه‌گیری نظری انتخاب شده بودند، بهره‌گرفته شده است. یافته‌ها: نتیجۀ این پژوهش که در قامت الگویی متشکل از 9 معیار، در پنج سطحِ شایستگی‌های درونی؛ شایستگی‌های تعاملی؛ شایستگی‌های رفتاری، و تنظیم رابطۀ شغل و شاغل؛ ارزیابی عملکرد، و مردم‌داری و مشورت؛ الزامات تنظیم مقررات، گزینش و انتخاب، و جبران خدمات به همراه روابط معیارها ارائه شده است، بینشی منحصر به فرد نسبت به ماهیت دستورالعمل‌ها و خط‌مشی‌های منابع انسانی ارائه می‌کند. نتایج: بر اساس یافته‌ها، مهم‌ترین رهنمود پژوهش حاضر، درونی سازی تعالیم اسلامی در حوزۀ‌ منابع انسانی است که بر مبنای آن، باید راهکارهای منابع انسانی بر اساس تعالیم اسلامی و شایستگی‌هایی که متوجه فرد و شایستگی‌های درونی او است، تنظیم و تدوین شود. در این راهکارها باید پیش از هر چیز، بر خودسازی و تقوای فردی تاکید شود که در نتیجۀ‌ آن، کژکارکردهایی که کشورهای مسلمان بدان مبتلا هستند، برطرف خواهد شد.,
Keywords: نهج‌البلاغه; اسلام; مدیریت منابع انسانی; مدل‌سازی ساختاری- تفسیری

طراحی و تبیین الگوی فرماند‌هی(رهبری) سرد‌ار شهید‌ حسن باقری - مجید‌ ضماهنی; سعید‌ حجرگشت (دانشگاه علوم انتظامی امین)
زمینه و هد‌ف: شهید‌ حسن باقری به‌عنوان یکی از رهبران و فرماند‌هان اصلی د‌فاع مقد‌س و از طلایه‌د‌اران مکتب د‌فاعی امام خمینی(ره) د‌ارای ویژگی‌هایی بود‌ه است که به عقید‌ه‌ی هم‌رزمان او و نیز کسانی که از این شهید‌ والامقام شناخت خوبی د‌ارند‌، د‌ر هیچ‌یک از فرماند‌هان سنتی جنگ مشاهد‌ه نشد‌ه و یا به ثبت نرسید‌ه است. هد‌ف اصلی این تحقیق، شناسایی ویژگی‌های رهبری(فرماند‌هی) شهید‌ حسن باقری و ارائه‌ی یک الگوی فرماند‌هی از سبک رهبری وی است. روش: با توجه به اینکه تحقیق حاضر مسئله‌ای را مورد‌ توجه قرار می‌د‌هد‌ که پیش‌تر به این صورت و د‌ر این سطح به آن پرد‌اخته نشد‌ه‌ است، پژوهشگران ضمن مرور کامل مبانی نظری پژوهش و نیز انجام مصاحبه‌های اکتشافی با جامعه‌‌ی آماری که بیشتر هم‌رزمان شهید‌ باقری بود‌ه‌اند‌، با استفاد‌ه از روش تحقیق اکتشافی و راهبرد‌ی پژوهشی تحلیل مضمون عوامل کلید‌ی مؤثر بر الگو رهبری سرد‌ار شهید‌ حسن باقری را شناسایی و الگو مفهومی آن را طراحی کرد‌ه‌اند‌. یافته‌ها: بر اساس یافته‌های تحقیق، عناصر اصلی الگوی فرماند‌هی شهید‌ حسن باقری استخراج، و الگو رهبری آن شهید‌ والامقام طراحی شد‌. این الگو د‌ارای پنج مؤلفه‌ی اصلی: «خد‌امحوری»، «حکمت‌ورزی»، «مهرورزی»، «صلابت» و «د‌شمن‌شناسی» است. نتیجه‌گیری: روابط میان پنج مؤلفه‏ی الگوی فرماند‌هی شهید‌ حسن باقری نشان می‏د‌هد‌ که مؤلفه‌ی ‏مهرورزی با مؤلفه‌ی ‏صلابت د‌ارای ارتباط «د‌وسویه» و «تأثیرگذاری متقابل»، ولی ارتباط سایر مؤلفه‏ها «یک‏سویه» است. با توجه به الگو به‌ د‌ست ‏آمد‌ه باید‌ گفت که مؤلفه‌ی‏ «خد‌امحوری» که د‌ر سطح چهارم قرار د‌ارد‌ د‌ارای بیشترین تأثیرگذاری بر سایر مؤلفه‏ها است و همچنین مؤلفه‌های «مهرورزی» و «صلابت» که د‌ر سطح اوّل قرار د‌ارند‌، بیشترین تأثیر را از سایر مؤلفه‏ها می‏پذیرند‌.,
Keywords: رهبری; تحلیل مضمون; شهید‌ حسن باقری; صفات مشخصه‌ی رهبری; فرماند‌هی

الگوی رهبری خدمتگزار، در دانشگاه علوم انتظامی - ابوالقاسم دلخوش کسمایی; فتاح شریف‌زاده; میرعلی سید نقوی; وجه‌الله قربانی‌زاده (دانشگاه علوم انتظامی امین)
چکیده: زمینه و هدف اقتدار تخصصی که طی سال های اخیر، روابط مدیریت و کارکنان را به لحاظ تاثیر بر تمرکز تصمیم گیری متاثر ساخت، نقش رهبری را که با توزیع قدرت تصمیم گیری همراه است، برجسته نمود. الگوی رهبری خدمتگزار با تمرکز بر منابع انسانی با هدف رشد، توسعه و نیل به خود رهبری کارکنان، تحقیقات بسیاری را به خود اختصاص داده است. از آنجا که دانشگاه ها منبع تولید دانش اند، دانشگاه علوم انتظامی تولید و عرضه دانش پلیسی را در یک نظام آموزش کیفی بر عهده دارد. از همین رو ضرورتی برای رهبری دانشگاه است تا با ایجاد تغییرات لازم در کیفیت ها از منابع ارزشمند انسانی برای افزایش توان ملی برای تربیت دانشجویان (افسران آینده پلیس) در پاسخگویی به نیاز های امنیت اجتماعی به صورتی بهینه استفاده نماید. روش الگوی رهبری خدمتگزار، تجانس ظریف فرهنگی با رسالت و ماموریت دانشگاه علوم انتظامی دارد، لذا با مطالعه ادبیات و مبانی نظری تحقیق، ابعاد و مولفه های الگو مشخص شد و سپس با طراحی پرسشنامه دلفی که پایایی آن با استفاده از روش آلفای کرونباخ ۸۸/۰ به دست آمد. برای روایی پرسشنامه نیز از دیدگاه های اساتید صاحب نظر دانشگاهی استفاده شد و نیز با توزیع تعدادی پرسشنامه در جامعه آماری ابهامات آن رفع شد. پرسشنامه بر اساس طیف ۷ درجه ای لیکرت تنظیم گردید و در یک گروه نمونه ۴۰ نفره از خبرگان عضو هیئت علمی دانشگاه علوم انتظامی که به روش تصادفی انتخاب شدند طی دو مرحله شاخص یابی شد، شاخص هایی که بر حسب محاسبات آماری دارای میانگین وزنی بالاتر از ۵ بودند، به عنوان شاخص های رهبری خدمتگزار در دانشگاه علوم انتظامی معرفی شدند. یافته ها از ۵۴ شاخص که در مرحله اول سنجش دلفی در طیف ۷ درجه لیکرت آزمون شدند، تعداد ۳۶ شاخص در محدوده ۵ -۷ طیف قرار گرفتند انتخاب شدند. بنابراین ۱۸ شاخص حذف و ۲ شاخص دیگر حسب نظر خبرگان اضافه شد، لذا پرسشنامه دلفی مرحله دوم با ۳۸ شاخص اجرا شد که فقط در ۳ شاخص اصلاحیه پذیرفت. نتیجه گیری نتایج به دست آمده، نشان می دهد که الگوی رهبری خدمتگزار در دانشگاه علوم انتظامی از پذیرش و مقبولیت چشم گیری برخوردار می باشد.,
Keywords: ابعاد; رهبری خدمتگزار; دانشگاه علوم انتظامی; روش دلفی; سازه; شاخص; مقیاس لیکرت

‌شناسایی عوامل سازنده شایستگی‌های مدیران - عباس خورشیدی; محمود اکرامی (دانشگاه علوم انتظامی امین)
زمینه وهدف: پژوهش حاضر با هدف‌شناسایی عوامل سازنده شایستگی‌های مدیران دانشگاه پیام نور استان تهران و همچنین تعیین تعداد سوال‌های هر یک از عوامل، ترتیب اولویت عوامل و شاخص‌های مذکور و در نهایت ارائه مدل مطلوب شایستگی مدیران صورت گرفته است. روش: تحقیق حاضر از نوع توصیفی و روش آن تحلیل عاملی اکتشافی است. جامعه آماری، کلیه کارکنان دانشگاه پیام نور استان تهران است که بر اساس روش نمونه‌گیری‌ در دسترس و فرمول تعیین حجم نمونه پژوهش حاضر، 86 نفر محاسبه شد. ابزار سنجش پژوهش حاضر را پرسشنامه تشکیل می‌دهد که از طریق آن شایستگی‌های مدیران به وسیله کارکنان آنان مورد سنجش قرار گرفت و در نهایت به وسیله آزمون تحلیل عاملی از نوع تجزیه مولفه‌های اصلی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته‌ها: برونداد اولیه نشان می‌دهدکه دترمینان ماتریس همبستگی00007/0 عددی غیرصفر، ومقدارKMO برابر897/0، ونتیجه آزمون کرویت بارتلت به مقدار 971/27272 نیزهمچنان ازلحاظ آماری درسطح کمتراز 00001/0 معناداراست. در برونداد نهایی عامل‌های 16گانه استخراج شده باروش PC بااستفاده ازشیوه واریماکس دوران داده شده، ومجموعه ماده‌هایی که مشترکا بایک عامل همبسته بوده وتشکیل یک پاره تست داده‌اند نتیجه‌گیری‌: در مجموع بر اساس اجرای تحلیل عاملی شانزده عامل زیر احصاء شد: 1- درک تفاوت‌های فردی، 2- مدیریت تغییر، 3- مدیریت مالی، 4- تیم سازی، 5- مدیریت بحران، 6- درک ماموریت سازمان، 7- شناخت واقعیت‌های سازمانی، 8- یادگیری مستمر، 9- مدیریت منابع انسانی، 10- برنامه‌ریزی‌، 11- مشارکت جویی، 12- مشتری محوری، 13 مهارت فنی، 14- ثابت قدمی، 15- توجه به منافع سازمانی و 16- تعیین هدف‌های چالشی برای شایستگی‌های مدیران.,
Keywords: شایستگی; مدیریت بحران; تیم سازی; درک تفاوت‌های فردی; درک ماموریت سازمان; مدیریت تغییر; مدیریت مالی

طراحی الگوی مدیر شایسته مبتنی بر نهج‌البلاغه براساس روش داده‌بنیاد - یوسف ترابی; مسعود شریعتی; کیومرث درخشان (دانشگاه علوم انتظامی امین)
چکیده: زمینه و هدف: هر تمدن بالنده‌ای برای تداوم حیات سعادتمند خود نیازمند حکمرانی شایسته است تا تعالی فردی و اجتماعی جامعه خود را سرعت بخشد. مدیران و دیوان‌سالاران به‌عنوان سرمایه‌های اصلی نظام، مجرای تجلی اراده حکومت و تضمین‌کننده تحقق آرمان‌های یک تمدن هستند. بنابراین طراحی یک الگوی کارآمد پرورش مدیران و کارگزاران صالح و شایسته، مسئله اصلی هر حکومتی است که بدون شناخت باورهای اساسی بنیان‌گذاران و اسطور‌ه‌های آن حکومت قابل تحقق نیست. با‌توجه به شخصیت والای امیرالمؤمنین علی (علیه‌السلام) در شکل‌دهی به‌اندیشه‌های حکومت و مدیریت در نظام مقدس ایران اسلامی، این جستار، به‌دنبال استخراج و فهم الگوی مدیر شایسته از کتاب نهج‌البلاغه است. روش: این تحقیق ازنظر هدف کاربردی و ازنظر ماهیت کیفی است و رویکرد آن براساس نظریه داده‌بنیاد است. یافته‌ها: با مطالعه نهج‌البلاغه و با انجام فرایند‌های رویکرد داده‌بنیاد، 149 مفهوم مرتبط با مدیر شایسته به‌دست آمد. سپس این مفاهیم با موضوع و معانی مشترک با هم ادغام و دسته‌بندی و منجر به ظهور 39 مقوله فرعی شد. این مقوله‌ها نیز ادغام و در دسته‌های کلی‌تر قرار گرفت که حاصل کار، ظهور ابعاد شش‌گانه مدیر شایسته بود که عبارت‌اند از: بعد اعتقادی (خداباوری)، بعد مکتب علوی، نظام پایش اخلاق‌محور، بعد تربیتی، مقوله راهبردهای مدیریت و رهبری و درنهایت تحقق مدیر شایسته. نتیجه‌گیری: این ابعاد در الگوی «استراوس کربین » (1391) گنجانده شد. بدین‌ترتیب که بعد خداباوری به‌عنوان عامل علی، بعد مکتب علوی به‌عنوان عامل محوری، بعد تربیتی و نظام پایش اخلاق‌محور به‌ترتیب به‌عنوان عوامل زمینه‌ای و مداخله‌گر و منش مدیریت و رهبری زیر مقوله راهبردها جای گرفت که نتیجه و پیامد آن شکل‌گیری الگوی مدیر شایسته (حکمران صالح) است.,
Keywords: نهج‌البلاغه; مدیریت و رهبری; امام علی (علیه‌السلام); حکمران صالح; کلید واژه ها:الگوی مدیر شایسته

مفهوم‌پردازی مدیریت جهادی در پرتو آموزه‌های نهج‌البلاغه - بهنام عبدی; میثم توکلی (دانشگاه علوم انتظامی امین)
زمینه و هدف: مفهوم مدیریت جهادی به‌طور خاص، پس از مطرح‌شدن شعار سال 1393 به‌عنوان سال «فرهنگ و اقتصاد با عزم ملی و مدیریت جهادی» توسط مقام معظم رهبری و فرماندهی کل قوا (مدظله‌العالی) مورد توجه قرار گرفت. باتوجه به نقش و اهمیت مدیریت جهادی در شرایط حساس کنونی کشور و دهة پیشرفت و عدالت، درک مفهومی و تبیین ابعاد و مؤلفه‌های مدیریت جهادی ضروری به‌نظر می‌رسد. روش: این مقاله به مفهوم‌پردازی مدیریت جهادی در پرتو نهج‌البلاغه امام علی (علیه‌السلام) با رویکرد استقرایی پرداخته است. باتوجه به خلأ مبانی نظری در رابطه با مفهوم مدیریت جهادی، این مطالعه ازنظر هدف، اکتشافی و به‌دنبال ایجاد دانش و درک بهتر از پدیده مورد بررسی است؛ بنابراین نحوة انجام پژوهش حاضر، کیفی بوده و براساس راهبرد نظریة داده‌بنیاد، مضامین و ابعاد مدیریت جهادی‌ استخراج شدند. یافته‌ها: یافته‌ها نشان می‌دهند که قرب الهی، توکل، آینده‌نگری و دوراندیشی، واقع‌گرایی، عقلانیت و خردورزی، اشاعة وحدت، مدیریت راهبردی سرمایة انسانی، مدیریت راهبردی علم و فناوری، خودارزیابی و بهبود مستمر و درنظرگرفتن مدیریت به‌عنوان «آزمایش» ازجملة مهم‌ترین موارد قابل توجه در رابطه با مدیریت جهادی هستند. نتیجه‌گیری: مفهوم مدیریت جهادی، مفهومی جامع است که دربرگیرندة مبانی و اصول اولیه و اساسی مدیریت در مکتب اسلام است و مسیر و روند حرکت مدیران در جامعه اسلامی را مشخص کرده و می‌تواند راهگشای مشکلات جامعه در دهه پیشرفت و عدالت و در راستای تحقق چشم‌انداز جمهوری اسلامی ایران باشد. باتوجه به یافته‌های پژوهش، فرهنگ‌سازی و تبدیل مدیریت جهادی به گفتمان جامعه در سطوح مختلف مدیریتی و اجرایی می‌تواند نقش بسزایی در حل مشکلات کشور داشته باشد، ضمن این‌که خطوط راهنمای کلیدی برای سیاست‌گذاران و تصمیم‌گیران کلان کشور خواهد بود.,
Keywords: مدیریت جهادی; آینده‌پژوهی; مدیریت راهبردی سرمایه انسانی; مدیریت راهبردی علم و فناوری; نهج‌البلاغه امام علی (علیه‌السلام)

تبیین سازه‌های اساسی مدیریت دانش بر اساس نهج‌البلاغه - محسن منطقی (دانشگاه علوم انتظامی امین)
زمینه و هدف: در عصر نوین، دانش منبع اصلی توسعه سازمان‌هاست؛ مدیران سازمان‌ها در دنیای پرچالش رقابتی به‌دنبال استفاده از مدیریت دانش برای افزایش موفقیت خود هستند. کتاب شریف نهج‌البلاغه، در سه بخش خطبه‌ها، نامه‌ها و حکمت‌ها، در بردارندۀ آموزه‌های فراوانی است که می‌تواند در بهبود مدیریت دانش برای سازمان‌های اسلامی مفید باشد. روش: روش تحقیق مورد استفاده در این پژوهش از نظر هدف، کاربردی است. همچنین از نظر روش، از شیوۀ آمیخته اکتشافی (کیفی - کمی) استفاده شده است. در این روش ابتدا با استفاده از روش کمی، روایات مربوط به موضوع جمع‌آوری شد. سپس سه سازۀ اصلی ساخته شد و با بررسی تحلیلی و کیفی این روایات برای این سه سازۀ اصلی هشت بُعد شناسایی شد. بر این اساس، با ترکیب کردن دو دسته تحقیق کمی و کیفی به درک بهتری از پدیده پرداخته شد. یافته‌ها: با بررسی به عمل آمده در این پژوهش مشخص شد که مفهوم مدیریت دانش، در کتاب شریف نهج‌البلاغه تاییدکنندۀ سازه‌های اساسی مدیریت دانش است. نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش، نشان داد که آموزه‌های کتاب شریف نهج‌البلاغه درخصوص مدیریت دانش را می‌توان در سه سازۀ اساسی مدیریت، منابع انسانی و محیط تبیین کرد. هر کدام از اینها نیز دارای ابعاد و اجزاء متعددی هستند که با استناد به آموزه‌های نهج‌البلاغه قابل اثبات و به‌کارگیری هستند.,
Keywords: نهج‌البلاغه; مدیریت دانش; مدیریت; منابع انسانی; محیط

ابعاد فرهنگ و مدیریت جهادی در تحقق اقتصاد مقاومتی در نیروی انتظامی - داود دعاگویان; لطفعلی بختیاری (دانشگاه علوم انتظامی امین)
زمینه و هدف: این پژوهش همگام با پیام تاریخی رهبر معظم انقلاب انجام گرفت. حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، سیاست‌های اقتصاد مقاومتی را به‌عنوان ریشه و بنیان تحقق حماسه اقتصادی برای کلیه سازمان‌ها برشمردند و تأکید کردند که سیاست‌گذاری و اجرای برنامه‌های اقتصادی، معطوف به پایداری در همه سطوح با فرض فشار همه‌جانبه نظام سلطه باید مورد توجه فرماندهان و مدیران قرار گیرد. روش: روش این پژوهش اکتشافی و جامعه آماری آن کلیه کارشناسان اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی و مدیریتی نیروی انتظامی (214 نفر) هستند که بااستفاده از معادله کوکران، تعداد 111 نفر انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها، مصاحبه عمیق و پرسش‌نامه است که قبل از اجرا، اعتبار و پایایی آن مورد تأیید قرار گرفت. داده‌های استخراج شده بر پایه آزمون‌های آماری متناسب با سطح سنجه متغیر‌ها، مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته‌ها: بر پایه محاسبه تحلیل چند متغیره رگرسیون، کلیه متغیر‌های پژوهش در تحقق اقتصاد مقاومتی در نیروی انتظامی تأثیر دارند. براساس ضرایب بتا، مؤلفه‌ها و ابعاد مدیریت جهادی (381/0=β)، عزم سازمانی (366/0=β) و اقتصادی (241/0=β) ازنظر تأثیرگذاری در رتبه‌های اول تا سوم قرار دارند. نتایج: نتایج پژوهش تأیید می‌کند که فعالیت‌های اقتصادی مبتنی بر اقتصاد مقاومتی نیروی انتظامی باید دارای اقتصاد ترمیمی دارای مبانی «مقاوم‌سازی»، «آسیب‌زدایی»، «خلل‌گیری» و «ترمیم» ساختارها و نهادهای فرسوده و ناکارآمد موجود و اقتصاد دفاعی مبتنی بر «هجمه‌شناسی»،‌ «آفندشناسی» و «پدافندشناسی» در برابر دشمن و تحریم‌های اقتصادی باشد.,
Keywords: مدیریت جهادی; اقتصاد مقاومتی; ارزش‌های فرهنگی; عزم و همبستگی ملی; کلیدواژه‌ها: نیروی انتظامی

شناسایی و تبیین فرهنگ ‌سازمانی جهاد‌ی - ناصر پورصاد‌ق (دانشگاه علوم انتظامی امین)
زمینه و هد‌ف: فرهنگ جهاد‌ی همان فرهنگ تحول، آیند‌ه‌ساز و انتظار است که به‌د‌نبال تحول د‌ر وضع موجود‌ برای رسید‌ن به وضع مطلوب، د‌ر مقابله با حافظان وضع موجود‌ که به یک معنا ضد‌تحول هستند‌، قرار می‌گیرد‌. هد‌ف این پژوهش شناسایی و تبیین ابعاد‌، مؤلفه‌ها و شاخص‌های فرهنگ ‌سازمانی یکی از مراکز تحقیقاتی وزارت د‌فاع با رویکرد‌ جهاد‌ی است. روش: پژوهش حاضر از نظر هد‌ف، کاربرد‌ی و از نظر روش، پیمایشی است. شیوه جمع‌آوری اطلاعات، آمیزه‌ای از روش‌های کتابخانه‌ای، مید‌انی و پیمایشی است. ابزار جمع‌آوری اطلاعات پرسشنامه است. جامعه آماری پژوهش کارکنان یکی از مراکز تحقیقاتی وزارت د‌فاع هستند‌. یافته‌ها: پنج بعد‌ فرهنگی- اسلامی، انطباق‌پذیری با محیط، ساختاری، معنایی و انسانی د‌ر 27 مؤلفه و 133 شاخص شناسایی شد‌ که پس از تأیید‌ روایی و پایایی توسط خبرگان، د‌ر طراحی پرسش‌نامه با طیف پنج گزینه‌ای لیکرت به‌کار گرفته شد‌ و د‌ر اختیار جامعه آزمون قرار گرفت. نتایج: با توجه به تجزیه‌و‌تحلیل د‌اد‌ه‌ها می‌توان نتیجه گرفت که د‌ر مرتکز تحقیقاتی مورد‌ مطالعه، بعد‌ «معنایی» د‌ارای کم‌ترین و بعد‌ «انطباق‌پذیری محیطی» د‌ارای بیشترین امتیاز است. د‌ر پایان، برای بهبود‌ وضعیت، سه نوع رویکرد‌ و پیشنهاد‌‌های مبسوطی ارائه شد‌.,
Keywords: صنایع د‌فاعی; فرهنگ‌ سازمانی جهاد‌ی; کلید‌واژه‌ها: فرهنگ‌ سازمانی; نیمرخ فرهنگی

رابطه رهبری اخلاقی فرماندهان با اثربخشی سازمانی در فرماندهی انتظامی استان کردستان - جلال امینی; حسن رضا رفیعی; علی افشار (دانشگاه علوم انتظامی امین)
هدف:اثربخشی سازمانی موضوعی اصلی در نظریه‌های سازمان است ویکی ازملاک‌ها یارزیابی عملکرد سازمانی به‌‌ شمارمی‌رود. باتوجه به اهمیت و نقش‌آفرینی عملکرد سازمان نیروی انتظامی در جامعه، پژوهش حاضر باهدف بررسی رابطه بین رهبری اخلاقی فرماندهان با اثربخشی سازمانی نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران در فرماندهی انتظامی استان کردستان انجام شد. روش:پژوهش حاضر ازلحاظ هدف، کاربردی و از منظر شیوه اجرا از نوع توصیفی-پیمایشی است. جامعه آماری شامل فرماندهان استان کردستان به‌ تعداد 88 نفراست که به‌ صورت تمام ‌شمار موردپرسش قرارگرفتند. ابزارگردآوری داده‌ها، پرسش‌نامه محقق‌ساخته است که روایی آن توسط خبرگان وپایایی آن توسط ضریب آلفای کرونباخ تأیید شد. یافته‌ها:یافته‌های پژوهش مؤید این مطلب است که رهبری اخلاقی فرماندهان بااثربخشی سازمانی نیروی انتظامی در فرماندهی انتظامی استان کردستان رابطه معناداری دارد. نتیجه‌گیری:نتایج پژوهش نشان می‌دهدکه متغیرها یرهبری اخلاقی فرماندهان شامل«صداقت، جامعه‌محوری، تشویق برای توانمندسازی و مدیریت پاسخ‌گویی»بااثربخشی سازمانی رابطه معناداری دارد. همچنین متغیرتشویق برای توانمندسازی فرماندهان بالاترین تأثیر ورابطه را با اثربخشی سازمانی دارد.,
Keywords: رهبری اخلاقی; اثربخشی; صداقت; تشویق برای توانمندسازی; جامعه‌محوری; مدیریت پاسخ‌گویی

تبیین ویژگی‌های شخصیتی-تربیتی شهید‌ مصطفی چمران با تأکید‌ بر مأموریت‌های سازمانی نیروی انتظامی جمهوری اسلامی - نظام هاشمی (دانشگاه علوم انتظامی امین)
زمینه و هد‌ف: ویژگی‌های شخصیتی و تربیتی همواره د‌ر هستۀ نظریه‌های اخلاقی رفتار بود‌ه و از د‌یرباز برای توصیف شخصیت‌ افراد‌ به کار رفته است. تحقیق حاضر به تد‌وین ویژگی‌های الگوی شخصیتی-تربیتی شهید‌ چمران با تأکید‌ بر شاخص‌های مرتبط با مأموریت‌های نیروی انتظامی جمهوری اسلامی می‌پرد‌ازد‌. روش: پژوهش حاضر به‌لحاظ هد‌ف کاربرد‌ی است و از نوع پژوهش‌های آمیخته (کیفی- کمّی) است. د‌ر مرحله نخست با استفاد‌ه از روش تحلیل محتوای کیفی منابع و متون گرد‌آوری شد‌ه د‌رخصوص ویژگی‌های شخصیتی و تربیتی شهید‌ مصطفی چمران استخراج و خلاصه‌سازی و د‌سته‌بند‌ی شد‌، سپس نتایج به‌د‌ست آمد‌ه شامل 95 ویژگی، مبنای طراحی پرسش‌نامه محقق‌ساخته د‌ر مرحله د‌وم قرار گرفت تا میزان اهمیت این ویژگی‌ها برای کارکنان نیروی انتظامی مورد‌ سنجش کمّی قرار گیرد‌. جامعه آماری شامل خبرگان و متخصصان تربیت د‌ر سازمان نیروی انتظامی تعیین شد‌ و با روش نمونه‌گیری د‌ر د‌سترس 155 مورد‌ پرسش‌نامه گرد‌آوری شد‌. ضریب پایایایی پرسش‌نامه برابر با 9/0 به‌د‌ست آمد‌. یافته‌ها: براساس روش تحلیل محتوای کیفی، ویژگی‌های شخصیتی-تربیتی شهید‌ چمران شناسایی (95 ویژگی) و به شش د‌سته شامل د‌ین‌د‌اری، هوشی، اجتماعی، اخلاق حرفه‌ای، هنری و ورزشی و حرفه‌ای طبقه‌بند‌ی شد‌. تحلیل د‌اد‌ه‌های حاصل از پرسش‌نامه نشان می‌د‌هد‌ که از د‌ید‌گاه پاسخگویان قابلیت کاربرد‌ی اغلب ویژگی‌های یاد‌شد‌ه بالاتر از سطح متوسط معناد‌ار هستند‌. نتایج: اگرچه همه‌ ویژگی‌های شخصیتی-تربیتی شهید‌ چمران د‌ر ابعاد‌ شش‌گانه بالاتر از سطح میانگین معناد‌ار نشان می‌د‌هند‌، اما میزان اهمیت آن‌ها یکسان نیست به‌طوری‌که د‌ر بعد‌ د‌ین‌د‌اری ایمان قوی، خلوص نیت، ولایت‌مد‌اری؛ د‌ر بعد‌ هوشی، هوش‌مند‌ی، تشخیص آگاهانه و شناخت د‌رست؛ د‌ر بعد‌ اجتماعی، احقاق حقوق مظلوم، توجه به مرد‌م، قد‌رت نفوذ د‌ر د‌یگران، ارتباط مؤثر با د‌یگران؛ د‌ر بعد‌ اخلاق‌کاری، وظیفه‌شناسی، وقت‌شناسی، خطرپذیری، پشتکار، جرأت‌ورزی، صلابت؛ د‌ر بعد‌ هنری و ورزشی، ورزید‌گی جسمانی، سلامت جسمانی، روحیه هنرمند‌ی؛ د‌ر بعد‌ حرفه‌ای، سرباز سخت‌کوش، مهارت‌های نظامی، روحیه‌ی نظامی‌گری و پرسش‌گری از میانگین بالاتری برخورد‌ار‌ هستند‌.,
Keywords: تحلیل محتوای کیفی; شهید‌ مصطفی چمران; کلید‌واژه‌ها: ویژگی‌های شخصیتی- تربیتی; نیروی انتظامی جمهوری اسلامی

تبیین ابعاد و مؤلفه‌های الگوی مدیریت جهادی مبتنی بر رویکرد نظریه داده‌بنیاد - حسین اصلی پور (دانشگاه علوم انتظامی امین)
زمینه و هدف: علوم مدیریتی را باید به‌لحاظ محتوا و ماهیت، علومی هنجاری دانست. نسبت الگوهای غربی مدیریت با ارزش‌های بومی کشورهای دیگر، از جملة موضوعاتی است که برای مدّت زیادی ذهن اندیشمندان و مصلحان اجتماعی را به خود مشغول کرده است. در این میان کاربست برخی تجربیات مدیریتی همزمان با شکل‌گیری انقلاب اسلامی و مشاهده دستاوردهای ملموس و چشم‌گیر این تجربیات، مؤید وجود الگوهای بومی مدیریت در کشور بوده است. پژوهش حاضر با هدف پاسخ به این پرسش که الگوی مدیریت جهادی دارای چه ابعاد و مؤلفه‌هایی است؟ انجام شد. روش: این پژوهش، به‌لحاظ هدف از نوع اکتشافی و مبتنی بر روش نظریه‌پردازی داده‌بنیاد (مدل اشتراوس و کوربین) صورت گرفت. در این پژوهش در مجموع 23 رویداد مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نمونه‌برداری نظری شامل 13 مصاحبه با صاحب‌نظران و مدیران اجرایی، 4 مورد سبک مدیریت فرماندهان دفاع مقدّس، 3 مورد سبک مدیریت فرماندهان جهادی حزب‌الله لبنان و افغانستان و 3 مورد بررسی تجربه جهاد سازندگی و کمیته انقلاب اسلامی تا مرز کفایت نظری صورت گرفت. یافته‌ها: نتایج پژوهش مبتنی بر داده‌های بدست آمده از خبرگان و برخی داده‌های مکتوب در قالب 856 نکته کلیدی، 77 «مفهوم» و 33 «مقوله» انتزاعی، دسته‌بندی شده و هرکدام از مقولات با استناد به اظهارات مصاحبه‌شوندگان تشریح شد. نتیجه‌گیری: یافته‌های پژوهش حاکی از شکل‌گیری الگوی مفهومی مدیریت جهادی تحت عنوان نظریه مدیریت اسلامی و برخوردار از شش بعد «شرایط علّی» (3 مقوله نظیر عمل صالح مشارکتی)، «مقوله محوری» (7 مقوله نظیر ماهیت نهادی سازمان)، «راهبردهای کنش متقابل» (12 مقوله نظیر ایستادگی به پای رهبر)، «خروجی‌ها و پیامدها» (5 مقوله نظیر تعهّد و پاسخگویی نهادی)، «شرایط زمینه‌ای» (4 مقوله نظیر حاکمیت قطعی سنن الهی)، «شرایط مداخله‌گر» (2 مقوله نظیر اعتماد به نفس نهادی) و 6 قضیه نظری بوده است.,
Keywords: مدیریت جهادی; مدیریت اسلامی; ابعاد مدیریت جهادی; مؤلفه‌های مدیریت جهادی

شناسایی معیارهای شایسته‌گزینی مدیران از دیدگاه اسلام با تاکید بر آیات قرآن کریم - سیداحمد خلیلی‌جولرستانی; صادق رضایی (دانشگاه علوم انتظامی امین)
زمینه و هدف: امروزه شایسته‌گزینی به‌عنوان عامل موفقیت سازمان‌ها و توسعه پایدار در استمرار نظام‌های سیاسی و اداری مطرح است. در این پژوهش براساس آیات قرآن، اصول شایسته‌گزینی مدیران مطالعه شد. روش: روش پژوهش در تعیین معیارهای شایسته‌سالاری، روش تدبر در قرآن کریم است که بر این اساس، معیارها و اصول شایسته‌سالاری استخراج شد. در پژوهش حاضر سعی شد تا ضمن روشن ساختن مفهوم شایستگی و فرایند شایسته‌گزینی، با استفاده از روش تحلیل محتوا به بررسی معیارهای ارزشی و اصول شایسته‌گزینی مدیران از دیدگاه قرآن کریم و جهان‌بینی اسلامی پرداخته شود. به‌دلیل اهمیت موضوع، کلیدواژه‌های شایسته‌گزینی، مدیریت و نکات هر آیه به فراخور مسئله پژوهش، فیش‌برداری شد. همچنین از کتاب‌های تفسیری متقن و نزدیک به موضوع پژوهش، مبانی نظری و منابع ادبیات شایسته‌سالاری نیز استفاده شد. در ادامه با دسته‌بندی فیش‌های مربوط به هر آیه و دسته‌بندی موضوعی آنها، به تجزیه و تحلیل یافته‌ها و درنهایت جمع‌بندی و نتیجه‌گیری پرداخته شد. یافته‌‌ها: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که در قرآن کریم معیار شایسته‌گزینی بر دو اصل تعهد و تخصص به‌عنوان مکمل یکدیگر استوار است. برخی از شاخصه‌های تعهد، تقوا و ایمان به‌عنوان مهم‌ترین عامل در شایستگی افراد محسوب می‌شود و شایسته‌گزینی، بدون در نظر گرفتن این دو مؤلفه، ناقص خواهد بود. نتایج: شایسته‌گزینی علاوه بر کارکردهای مدیریت منابع انسانی به‌ویژه در موضوعاتی چون انتخاب و انتصاب کارکنان در مشاغل مدیریتی، در فرایندهای انتخاب و انتصاب و حتی نگهداری مدیران، نمود ظاهری دارد.,
Keywords: شایستگی; قرآن کریم; دیدگاه اسلام; شایستهگزینی مدیران; شناسایی معیارها

ابعاد فرهنگ و مدیریت جهادی در تحقق اقتصاد مقاومتی در نیروی انتظامی - داود دعاگویان; لطفعلی بختیاری (دانشگاه علوم انتظامی امین)
زمینه و هدف: این پژوهش همگام با پیام تاریخی رهبر معظم انقلاب انجام گرفت. حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، سیاست‌های اقتصاد مقاومتی را به‌عنوان ریشه و بنیان تحقق حماسه اقتصادی برای کلیه سازمان‌ها برشمردند و تأکید کردند که سیاست‌گذاری و اجرای برنامه‌های اقتصادی، معطوف به پایداری در همه سطوح با فرض فشار همه‌جانبه نظام سلطه باید مورد توجه فرماندهان و مدیران قرار گیرد. روش: روش این پژوهش اکتشافی و جامعه آماری آن کلیه کارشناسان اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی و مدیریتی نیروی انتظامی (214 نفر) هستند که بااستفاده از معادله کوکران، تعداد 111 نفر انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها، مصاحبه عمیق و پرسش‌نامه است که قبل از اجرا، اعتبار و پایایی آن مورد تأیید قرار گرفت. داده‌های استخراج شده بر پایه آزمون‌های آماری متناسب با سطح سنجه متغیر‌ها، مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته‌ها: بر پایه محاسبه تحلیل چند متغیره رگرسیون، کلیه متغیر‌های پژوهش در تحقق اقتصاد مقاومتی در نیروی انتظامی تأثیر دارند. براساس ضرایب بتا، مؤلفه‌ها و ابعاد مدیریت جهادی (381/0=β)، عزم سازمانی (366/0=β) و اقتصادی (241/0=β) ازنظر تأثیرگذاری در رتبه‌های اول تا سوم قرار دارند. نتایج: نتایج پژوهش تأیید می‌کند که فعالیت‌های اقتصادی مبتنی بر اقتصاد مقاومتی نیروی انتظامی باید دارای اقتصاد ترمیمی دارای مبانی «مقاوم‌سازی»، «آسیب‌زدایی»، «خلل‌گیری» و «ترمیم» ساختارها و نهادهای فرسوده و ناکارآمد موجود و اقتصاد دفاعی مبتنی بر «هجمه‌شناسی»،‌ «آفندشناسی» و «پدافندشناسی» در برابر دشمن و تحریم‌های اقتصادی باشد.,
Keywords: مدیریت جهادی; اقتصاد مقاومتی; ارزش‌های فرهنگی; عزم و همبستگی ملی; کلیدواژه‌ها: نیروی انتظامی

الگوی مدیریت منابع انسانی بخش دولتی در پرتو نهج‎البلاغه - صدیقه‌سادات هاشمی; سیدمهدی الوانی (دانشگاه علوم انتظامی امین)
زمینه و هدف: به نظر می‌رسد که در واکنش به چالش‎های جدی مدیران برای رویارویی با تحول‌های دنیای کنونی، هیچ چیز به‌اندازه سرمایه‎گذاری روی ارزشمندترین دارایی سازمان‎ها یعنی «منابع انسانی» سودمند نیست؛ اداره اثربخش منابع انسانی در سازمان‎ها نیز مستلزم همراستایی سیاست‌های این بخش با ارزش‌های فرهنگی است. این پژوهش، الگوی مدیریت کارگزاران بخش دولتی را از دیدگاه امام علی (علیه‌السلام)، تدوین کرده است. روش: پژوهش از نظر ماهیت، کاربردی و از نظر شیوه اجرا، کیفی است و از بین روش‎های پژوهش کیفی، روش تحلیل مضمون مورد استفاده قرار گرفته است. در این راستا 165 گزاره از متن نهج‌البلاغه استخراج و پس از کدگذاری و دسته‌بندی، الگوی پژوهش ارائه شد. پایایی پژوهش با روش توافق درون موضوعی (توافق 94 درصدی بین دو کدگذار) تایید شد و اعتبار پژوهش در همه مراحل اجرای پژوهش قابل دفاع است. یافته‌ها: پژوهش نشان داد که براساس متن نهج‎البلاغه می‎توان شش کارکرد برای مدیریت کارگزاران تا رسیدن به «پایان کارگزاری» تعریف کرد که عبارت‌اند از «انتخاب و انتصاب»، «تامین مالی»، «آموزش و تربیت»، «مدیریت عملکرد»، «انگیزش» و «تنظیم روابط». این کارکردها به‌عنوان تم‌های اصلی پژوهش، 17 تم فرعی را درون خود جای داده و الگوی جامعی برای اداره امور کارگزاران به دست می‌دهند. نتایج: این پژوهش، تناسب و همراستایی واضح الگوی مدیریت منابع انسانی برگرفته از متن نهج‌البلاغه را با نظام ارزشی و فرهنگی جامعه‌ایران آشکار می‌سازد و بکارگیری آن را در بخش دولتی، بسیار سودمند دانسته و پیشنهاد می‌کند.,
Keywords: نهج‌البلاغه; الگو; مدیریت منابع انسانی; بخش دولتی; ارزش‌ها

تدوین الگوی ارزشیابی سازمان‌های انتظامی بر پایه نظام سلامت اداری مبتنی بر ارزش عمومی - محمد دوستار; یوسف محمدکریمی (دانشگاه علوم انتظامی امین)
زمینه و هدف: سلامت اداری از موضوعات کلیدی مدیریت ارزش‌آفرینی عمومی به معنی تأثیر سرمایه انسانی بر خلق ارزش عمومی در نظام‌های اداری اسلامی است. هدف این پژوهش، تدوین الگوی ارزیابی سازمان‌های انتظامی بر پایه ابعاد نظام سلامت اداری مبتنی بر خلق ارزش عمومی است. روش‌شناسی: این پژوهش، به لحاظ هدف کاربردی، به لحاظ روش توصیفی-پیمایشی و به لحاظ رویکرد کمی است. جامعه آماری شامل مراجعه‌کنندگان به ادارات انتظامی استان گیلان هستند که 100 نفر به شیوه نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. ابزار مورد استفاده پرسشنامه محقق ساخته است. داده‌های گردآوری شده با بهره‌گیری از آزمون تحلیل سلسله مراتبی فازی و تحلیلی رابطه‌ای خاکستری تحلیل شدند. یافته‌ها: پس از بررسی روایی اولیه، 6 عامل موجود در قالب پرسشنامه‌ای مبتنی بر طیف لیکرت به‌منظور سنجش روایی سازه و پایایی بررسی شد و درنهایت، روایی (79/0) و پایایی سازه (821/0) تأیید شد. سپس اهمیت فازی هر بعد با استفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی فازی اندازه‌گیری شد. در نهایت، با استفاده از روش تحلیل رابطه خاکستری ادارات بر پایه ابعاد سلامت اداری مبتنی بر خلق ارزش عمومی، رتبه‌بندی شدند. نتایج: نتایج حاصل از پژوهش نشان داد که، آن دسته از ادارات انتظامی مورد مطالعه که کارکنان آنها از نظر سطح دانش و تحصیلات دانشگاهی و دوره‌های آموزشی و تربیتی ضمن خدمت گذرانده شده از سطح میانگین بالاتری برخوردار بودند، از نظر سلامت اداری در رتبه بهتری قرار گرفتندو همچنین،آن دسته از شاخص‌هایی که در ارتباط مستقیم با مراجعه‌کنندگان و برای آنها ملموس‌تر بودند، از نظر اهمیت در رتبه‌های بالاتری قرار گرفتند.,
Keywords: ارزش عمومی; تحلیل رابطه‌ای خاکستری; تحلیل سلسله مراتبی فازی; سازمان انتظامی; سلامت اداری

ارائه الگوی تعالی سازمانی بر پایه قرآن کریم - معصوم هاشم زاده; حمید رضا آراسته; حسین عباسیان; حسن رضا زین آبادی (دانشگاه علوم انتظامی امین)
زمینه و هدف: در جوامع مختلف برای دستیابی به تعالی در سازمان‌ها، براساس نوع جهان‌بینی طراحان، الگوهای تعالی سازمانی مختلفی ارائه ‌شده است. قرآن کریم کتاب مدیریت عالم هستی و هدایت انسان از طرف خالق هستی بوده و غنی‌ترین منبع برای ترسیم الگوی تعالی سازمانی است. بر این اساس هدف پژوهش حاضر، شناسایی ابعاد و مؤلفه‌های تعالی سازمانی و ارائه الگوی مربوطه با رویکرد قرآنی است. روش: این پژوهش به‌لحاظ هدف کاربردی و با رویکرد کیفی انجام شد. شیوه جمع‌آوری داده‌ها، بررسی اسناد و تجزیه‌ و تحلیل داده‌ها براساس راهبرد تحلیل مضمون است. کل محتوای تفسیر نور، نمونه پژوهش است. یافته‌ها: در مرحله اول بیش از 18000 شناسه مرتبط دریافت و طی فرایند کدگذاری براساس راهبرد تحلیل مضمون، 913 مضمون پایه شناسایی و با ترکیب و تلخیص آن‌ها، 91 مضمون سازمان دهنده و درنهایت طی فرایند ترکیب و تلخیص، 11 مضمون فراگیر باعنوان مؤلفه‌های الگوی تعالی سازمانی از منظر قرآن کریم استخراج شدند. این مؤلفه‌ها عبارت‌اند از: اسلام و ایمان به تمام ابعاد و ارزش‌های آن، سنت‌های الهی، عوامل تسهیل‌کننده، عوامل بازدارنده، رهبری، منابع انسانی، نعمت‌های سازمانی (منابع)، عمل صالح (فرایندها)، حسابرسی و معاد سازمانی، نتایج، اصلاح و بهبود مستمر. درنهایت با توجه به این مؤلفه‌ها و با استفاده از رویکرد سیستمی، الگوی تعالی سازمانی از منظر قرآن کریم ارائه شد. نتایج: رکن اساسی الگوی تعالی سازمانی از منظر قرآن، مؤلفه اسلام و ایمان به تمام ابعاد آن است و خداشناسی محوری‌ترین موضوع در اسلام بوده و خداوند متعال، مالک و مدیر عالم هستی است. خداوند براساس قوانین ثابت، باعنوان سنت‌های الهی بر عالم هستی مدیریت می‌کند. مدیران سازمان‌ها، اگر بخواهند در مسیر تعالی قدم بردارند باید در طول مدیریت خداوند، قدم بردارند و تمام مؤلفه‌های مؤثر در تعالی را براساس رضایت خداوند مدیریت کنند.,
Keywords: الگوی تعالی سازمانی; تعالی سازمانی در اسلام; تعالی سازمانی در قرآن; تفسیر نور; مؤلفه‌های تعالی سازمانی

مدل سنجش شجاعت اخلاقی مدیران ارشد در سازمان‌های دولتی ایران - محمد محمدظاهری; حجت وحدتی; رضا سپهوند; امیر هوشنگ نظرپوری (دانشگاه علوم انتظامی امین)
زمینه و هدف: سازمان‌های دولتی با توجه به ماهیت و هدف خود نیازمند مدیرانی هستند که با وجود تهدید‌های گوناگون حتی از دست دادن برخی امتیازها باز هم به هنگام تصمیم‌گیری، شجاعت و اخلاق‌مداری خود را حفظ کنند. این پژوهش با هدف مدلسازی سنجش شجاعت اخلاقی مدیران ارشد در سازمان‌های دولتی ایران انجام شده است.  روش: در پژوهش توسعه‌ای - کاربردی حاضر، با رویکردی کیفی - کمی، ابتدا از طریق دانش موجود، شجاعت اخلاقی و مصاحبه با خبرگان، ابعاد و شاخص‌های اثرگذار احصاء شدند سپس با غربال آنها با روش دلفی فازی، مهم‌ترین شاخص‌ها و ابعاد انتخاب شدند و با روش ساختاری تفسیری مدلسازی انجام شد. به‌منظور سنجش شجاعت اخلاقی، با اقتباس از مدل سبک‌های رهبری بلیک و موتون و تأیید 15 تن از خبرگان به شیوه دلفی فازی مدل نهایی ارائه شد. یافته‌ها: در این پژوهش مدل ساختاری تفسیری از عوامل مؤثر بر شجاعت اخلاقی مدیران ارشد، همین‌طور مدل دو بعدی و پنج بخشی طبقه‌بندی مدیران بر مبنای شجاعت اخلاقی با احتساب امتیاز‌های کسب شده در پرسشنامه استاندارد طراحی شده در پژوهش، ارائه شد. نتایج: در سطح اول مدل ارائه شده عوامل محیطی، در سطح دوم عوامل سازمانی (اثرگذار‌ترین)، مدیریتی، فردی و در سطح سوم عوامل شغلی (اثرپذیرترین) قرار می‌گیرند. همچنین مدل نهایی طبقه‌بندی که بر مبنای امتیاز حاصل از پرسش‌نامه مدیران ارشد در یکی از 5 گروه (مدیران منجی، مدیران مرگبار، مدیران بی‌باک، مدیران مطیع و مدیران محافظه‌کار) قرار می‌گیرند، ارائه شد.,
Keywords: سازمان‌های دولتی; دلفی فازی; شجاعت اخلاقی; مدل سنجش; مدیران ارشد

ارائه الگوی ارتقاء اقتدار ملی بر پایه فرهنگ، اقتصاد و علم با تأکید بر مدیریت جهادی - داود امینی; حسین سلیمی (دانشگاه علوم انتظامی امین)
زمینه و هدف: هر چند در کشور ما نیز نظریات مختلفی در ارتباط با راهبردهای ارتقاء اقتدار ملی وجود دارد، اما در این پژوهش با نگاه نوگرایانه تلاش شد تا فرمایش‌های مقام معظم رهبری در کنار نظر اساتید و متخصصان، مبنای ارائه الگویی مؤثر در ارتقاء اقتدار ملی قرار گیرد و مدیریت جهادی در ارتباط با سه مفهوم کلیدی فرهنگ، اقتصاد و علم به‌عنوان اصلی‌ترین مفاهیم در دستیابی به اقتدار ملی مورد کنکاش و پایش علمی قرار گیرد. روش‌: این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، کیفی است. جامعه مورد مطالعه آن شامل نخبگان و صاحب‌نظران در سه حوزه فرهنگی (7 نفر)، اقتصادی (7 نفر) و علمی (6 نفر) است. انتخاب مشارکت‌کنندگان به روش هدفمند بود و تا اشباع نظری ادامه یافت. روش جمع‌آوری داده‌ها میدانی و ابزار آن مصاحبه و پرسشنامه باز بود که روایی آن به کمک اساتید و صاحب‌نظران در هر سه حوزه تأیید شد. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از نظریه‌ داده‌بنیاد استفاده شد. یافته‌ها: در تدوین الگوی مؤثر در ارتقاء اقتدار ملی از منظر مقام معظم رهبری و جامعه خبرگی، پنج عامل برای ارتقاء ابعاد اقتدار ملی در ابعاد سه‌گانه فرهنگی، علمی و اقتصادی بر مبنای مدل پارادایمی معرفی شد. این پنج عامل شامل عوامل علی (ساختار اقتصادی، پیشرفت علمی)، عوامل زمینهای (عدالت اقتصادی، گفتمان‌سازی انقلاب، سبک زندگی اسلامی - ایرانی)، عوامل واسطهای (مدیریت جهادی، دیپلماسی علمی، کارآمدی نظام ارتباطات)، عوامل راهبردی (اقتصاد درونزا، چرخه ارزش‌‌آفرین علم) و عوامل پیامدی (شکوفایی و توانمندی اقتصادی، مرجعیت علمی و فرهنگی) بودند. نتایج: شکوفایی اقتصادی در سطح کشور و رسیدن به مرجعیت فرهنگی و تمدنی در سطح منطقه و جهان اسلام می‌تواند به وحدت و یکپارچگی دولت - ملت کمک کرده و درهم‌تنیدگی سیاست و دیانت می‌تواند به تحقق و بالندگی فرهنگ و تمدن‌سازی اسلامی در سطح منطقه و جهان اسلام کمک کند.,
Keywords: اقتدار اقتصادی; اقتدار علمی; اقتدار فرهنگی; الگوی اقتدار ملی

واکاوی نقش اخلاق کار اسلامی بر رفتار شهروندی سازمانی کارکنان راهنمایی و رانندگی با تأکید بر نقش میانجی اشتیاق شغلی - عظیم حمزئیان; حمیدرضا حیدری; هوشمند باقری قره بلاغ; رضا فهیم راد (دانشگاه علوم انتظامی امین)
زمینه و هدف: اعمال صحیح مدیریت اخلاقی در پلیس راهنمایی و رانندگی، نتایج مستقیم و درون سازمانی خوبی از جمله افزایش تقویت وجدان کار جمعی، نهادینه کردن ارزشهای اخلاقی و رفتار شهروندی سازمانی را به‌دنبال دارد. در این راستا، هدف پژوهش حاضر، بررسی تأثیر اخلاق کار اسلامی بر رفتار شهروندی سازمانی کارکنان پلیس راهنمایی و رانندگی با تأکید بر نقش میانجی اشتیاق شغلی کارکنان پلیس است. روش‌: این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت، توصیفی تحلیلی است که به روش پیمایشی انجام شد. جامعه آماری پژوهش شامل کارکنان پلیس راهنمایی و رانندگی تهران بزرگ هستند؛ حجم نمونه با استفاده از رابطه کوکران، 120 نفر تعیین و نمونه‌ها به روش نمونهگیری غیراحتمالی در دسترس انتخاب شدند. برای سنجش متغیرهای اخلاق کار اسلامی از پرسشنامه توفایل، احمد، رامایه، جان و شاه (2017)؛ اشتیاق شغلی از پرسشنامه استاندارد شاوفلی (2006) و رفتار شهروندی سازمانی از پرسشنامه آکارای و آک توران (2015) استفاده شد. برای تجزیه و تحلیل دادههای جمعآوری شده، از روش مدل‌سازی معادلات ساختاری واریانس‌محور پی. ال. اس استفاده شد. یافتهها: یافته‌های پژوهش نشان میدهد که اخلاق کار اسلامی بر رفتار شهروندی سازمانی کارکنان پلیس راهنمایی و رانندگی و اشتیاق شغلی تأثیر مثبت و معناداری دارد. افزون بر این، اشتیاق شغلی تأثیر مثبت و معناداری بر رفتار شهروندی سازمانی دارد. نتیجه‌گیری: با توجه به یافته‌های پژوهش حاضر، میتوان با تأکید و اهمیت دادن به موضوعات اخلاق اسلامی در  پلیس راهنمایی و رانندگی، از آن در جهت کمک به رفتار شهروندی سازمانی و اشتیاق شغلی استفاده کرد.,
Keywords: کارکنان; رفتار شهروندی; اخلاق کار اسلامی; اشتیاق شغلی; پلیس راهنمایی و رانندگی تهران بزرگ

الگوی نیروی انتظامی تراز انقلاب اسلامی مبتنی بر منظومه فکری مقام معظم رهبری - محمد مهدی احمدیان دیوکتی; رحمت الله معمار; مسعود احمدی; سید عبدالرضا فتحی کچپی (دانشگاه علوم انتظامی امین)
زمینه و هدف: به‌منظور تحقق تمدن نوین اسلامی، نیازمند حضور کارکنانی در تراز انقلاب اسلامی هستیم. با توجه به ‌این که تمام سازمان‌ها و تشکیلات حکومتی مشروعیت خود را از ولی فقیه می‌گیرند، و نظر به ‌این که چند سالی است که رهبر انقلاب موضوع «پلیس‌ تراز انقلاب اسلامی» را مطرح کرده‌اند، به همین جهت هدف پژوهش حاضر، طراحی الگوی اکتشافی نیروی انتظامی تراز انقلاب مبتنی بر منظومه فکری مقام معظم رهبری است. روش: پژوهش حاضر از نوع کیفی است و روش آن براساس نظریه‌پردازی داده‌بنیان است. داده‌های پژوهش، مجموعه بیانات، سخنرانیها، احکام، پیامها و خطبههای مقام معظم رهبری طی سه دهه گذشته (طی سالهای 1368 تا 1398) است. روش نمونه‌گیری نظری و به‌صورت تمام‌شمار بود. بنابراین تمام گزارههای استخراج شده درباره نیروی انتظامی در جدول کدگذاری، تحلیل و بررسی شد. پس از انجام سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی، مدل پارادایمی و ترسیمی ارائه شد. همچنین شاخصهای اعتمادپذیری، باورپذیری و مانند آن برای سنجش روایی و پایایی یافته‌ها استفاده شد. یافته‌ها: بیانات مقام معظم رهبری در قالب 247 مفهوم و 29 مقوله در پارادایم اشتراوس و کوربین قرار گرفت و عبارت نیروی انتظامی تراز انقلاب (ناتا)، به‌عنوان مقوله محوری انتخاب شد. نتایج: با توجه به یافته‌های پژوهش، راهبردهای تحقق نیروی انتظامی تراز انقلاب مبتنی بر بیانات مقام معظم رهبری عبارت‌اند از: اقتدار و صلابت معنوی و قانونی، استفاده از دانش روز و فناوریهای نوین، برخورد مهربانانه و عطوفانه با مردم، تقویت روحیه تقوا و پاکدامنی، کاهش حوادث و تلفات جادهای، مبارزه جدی با فساد و شرارتها، کمک به تحقق اقتصاد مقاومتی، استفاده و بکارگیری نیروی انسانی کارآمد، قانونگرایی، امانتداری و صحت عمل، هوشمندی و بصیرت، مدیریت جهادی، نظارت دقیق و مستمر و برنامهریزی دقیق و هوشمندانه.,
Keywords: نیروی انسانی; بیانات مقام معظم رهبری; روش داده‌بنیان; نیروی انتظامی تراز انقلاب

مدل مدیریت جهادی مبتنی بر سیره فرماندهان دفاع مقدس (مورد مطالعه: شهید حسین خرازی) - محمدمیلاد احمدی; مهدی محمدی (دانشگاه علوم انتظامی امین)
زمینه و هدف: یکی از غنی‌ترین مفاهیم و الگوهای مدیریتی مطرح در راستای تمدن اسلامی، سبک مدیریت جهادی است. همان‌گونه که در دوران دفاع مقدس حماسه‌های بی‌نظیر و ماندگار دیده شد و مقام معظم رهبری، بارها از آن به‌عنوان الگوی مدیریت کارآمد و راهگشا برای مشکلات کشور نام برده‌اند، در شرایط کنونی و برای مقابله با تحریم‌ها و تحقق گام دوم انقلاب اسلامی می‌توان از این الگو استفاده کرد. این پژوهش به‌دنبال شناسایی و تبیین ابعاد مدیریت جهادی مبتنی بر سیره فرمانده شهید دفاع مقدس، سردار حسین خرازی است.روش: پژوهش حاضر از نظر فلسفه پژوهش، پژوهشی تفسیری و به لحاظ هدف، پژوهشی اکتشافی است؛ راهبرد پژوهش، کیفی بوده و از روش تحلیل مضمون بهره می‌برد. منابع پژوهش نیز گردآوری داده‌های مربوط به مصاحبه‌های هم‌رزمان شهید و منابع مکتوب از جمله کتب، مقالات و اسناد موجود در ارتباط با مدیریت جهادی و سیره فرماندهان است.یافته‌ها: با بررسی و تحلیل داده‌ها، مضامین پایه، سازمان‌دهنده و فراگیر به‌دست آمد. در ویژگی‌های مدیریتی، مؤلفه‌های برنامه‌ریزی (مانند نگرش آرمانی در هدف‌گذاری)، سازماندهی (مانند عزم راسخ در اجرای برنامه)، هماهنگی (مانند حضور مداوم در میدان عمل) و کنترل (مانند تفویض اختیار به دیگران) شناسایی شد. در ویژگی‌های رهبری، مؤلفه‌های انگیزش، رشد و تربیت و مقبولیت و محبوبیت و در ویژگی‌های شخصیتی، مؤلفه‌های خودمدیریتی، حسن خلق و بینش و بصیرت حاصل شد. در انتها، شبکه مضامین از طریق نرم‌افزار «آی مایند مپ» ترسیم شد.نتایج: مدل پیشنهادی نهایی، سبک مدیریت جهادی شهید خرازی را براساس سه شاخص ویژگی‌های شخصیتی، ویژگی‌های مدیریتی و ویژگی‌های رهبری ارائه می‌کند که با استفاده از آن، می‌توان گام مهمی در مسیر طراحی الگوهای بومی و تحقق تمدن اسلامی برداشت.,
Keywords: مدیریت جهادی; دفاع مقدس; سیره فرماندهان دفاع مقدس; شهید حسین خرازی

الگوی شایستگی‌های کلیدی «فرمانده انقلابی» براساس دیدگاه رهبران انقلاب اسلامی ایران - سید عبدالله صالح نژاد امرئی; عبدالحمید بیات; سید اویس میراسماعیلی (دانشگاه علوم انتظامی امین)
زمینه و هدف: این پژوهش با هدف دستیابی به الگوی شایستگی‌‌های کلیدی فرمانده انقلابی در سازمان‌های نظامی جمهوری اسلامی ایران با توجه به بیانات و مکاتبات رهبران انقلاب اسلامی ایران (حضرت امام خمینی (ره) و حضرت امام خامنه‌ای) انجام شد.روش: این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت داده‌ها کیفی است. منابع پژوهش، بیست و دو جلد صحیفه امام خمینی (ره) به‌عنوان سند رسمی سخنرانی‌های امام خمینی(ره)و مطالب پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله العظمی خامنه‌ای، به‌عنوان جامع‌‌ترین منبع رسمی سخنرانی‌های ایشان است. برای دستیابی به الگوی یادشده از فن تحلیل مضمون در تجزیه و تحلیل داده‌های پژوهش استفاده شد. پس از جستجو و دستیابی به بیانات و مکاتبات مرتبط و مطالعه آن‌ها، کدگذاری باز در منابع پژوهش انجام شد. داده‌های جمع‌‌آوری شده با استفاده از فن تحلیل مضمون و استفاده از امکانات نرم‌افزار اطلس تی. آی، نسخه 8 تجزیه و تحلیل شد.یافته‌ها: پس از حذف مطالب تکراری، ادغام، جمع‌بندی و دسته‌بندی کدها، 65 مضمون پایه، 20 مضمون محوری و 5 مضمون فراگیر، از 1450 کد اولیه استخراج شد. درنهایت، پنج مؤلفه‌ اساسی به‌عنوان مضامین فراگیر پژوهش شناسایی و شبکه مضامین و الگوی شایستگی طراحی و ترسیم شد.نتایج: این پژوهش نشان داد که از دیدگاه امامین انقلاب اسلامی، فرماندهان انقلابی لازم است در پنج مؤلفه، برجسته و ممتاز باشند: دین‌داری، مردمی بودن، عقلانیت و درایت، قدرت روح و بزرگی روح.,
Keywords: تحلیل مضمون; الگوی شایستگی; رهبران انقلاب; فرمانده انقلابی

بررسی مولفه‌های سرمایه انسانی سازمان با رویکرد تهذیبی از منظر قرآن - عبدالله توکلی; حسین مومنی (دانشگاه علوم انتظامی امین)
زمینه و هدف: عنوان سرمایه انسانی، جدیدترین دیدگاه درباره انسان در سازمان‌ها است که از دهه پنجاه قرن بیستم نمود پیدا کرده و در دهه‌های بعد از آن صاحب‌نظران در این زمینه به‌طور دقیق قلم‌فرسایی کرده‌اند. این رویکرد بیان می‌دارد، ارزشمندترین دارایی، تنها مزیت رقابتی و مهم‌ترین عامل در نوآوری، بهره‌وری و بازسازی راهبردی سازمان، سرمایه انسانی آن است. اگرچه این مهم درباره انسان‌های سازمان‌ برای رسیدن به اهداف شخصی و مادی بیان شده است، ولی توجه به شخصیت و معنویت انسان در این دیدگاه، با ارزش‌ترین سرمایه یک جامعه و سازمان است.روش: این پژوهش ازنظر هدف، کاربردی و از نظر روش توصیفی – تحلیلی است که با استفاده از روش تحلیل محتوا با رویکرد قیاسی، در دو مرحله انجام شد و ابتدا مقوله‌ها در دانش منابع انسانی بررسی شد و سپس هریک از این مولفه‌ها در قرآن تبیین و موردکاوی شده است. شیوه جمع آورى داده‌ها، اسنادی و نمونه پژوهش کل متن قرآن کریم است.یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که در مطالعه اکتشافی برای سرمایه انسانی 21 مولفه، با فراوانی 227 فیش، به‌عنوان مقوله‌های پژوهش به‌دست آمد. در مطالعه تحلیلی 15 مورد از آن‌ها با فراوانی 238 آیه به‌عنوان فیش پژوهش از 74 سوره، مورد تأیید قرآن قرارگرفت.نتایج: تحلیل و بررسی داده‌های پژوهش نشان می‌دهد که سرمایه انسانی‌ سازمان از منظر قرآن با رویکرد تهذیبی، دارای ابعاد سه‌گانه‌، 15 مولفه‌ و 25 شاخص استکه این اوصاف در دانش مدیریت به‌عنوان ویژگی‌های شخصی، یادگیری و مهارتی سرمایه انسانی بیان شده است.,
Keywords: قرآن; سازمان; سرمایه انسانی; منابع انسانی; رویکرد تهذیبی

بسترهای اخلاقی نیروی انتظامی - نیره میرزابابایی; سمانه کشور دوست (سازمان عقیدتی سیاسی ناجا)
رشد چشمگیر دانش و فناوری های نوین، همراه با تغییرات بنیادین نظام بین الملل در قرن گذشته، چهره جهان معاصر را به کلی متفاوت از گذشته ساخته است . توأم شدن این تغییرات با تحولات فرهنگی و اجتماعی، جوامع بشری را، به نسبت های متفاوت، با چالش های اساسی در حوزه های گوناگون روبرو نموده و زمینه ساز بروز بحران در شرایط زندگی و سازگاری انسانها با آن شده است . در چنین وضعیتی است که امنیت عمومی برای دولتمردان اهمیت خود را به صورت بارز نمایان می سازد. پس می توان گفت که امروزه یکی از دغدغه های اصلی دولت ها در جوامع تامین امنیت شهروندان خود در ابعاد گوناگون می باشد. از این رو دولت ها با ایجاد سازمان ها و نهادهای مختلف از جمله سازمان پلیس درصدد تحقق این امر مهم بر آمده اند. با توجه به نقش بی بدیل این سازمان در زندگی مردم، اقتدار قانونی آن در راستای تامین امنیت و آسایش فردی و اجتماعی ، موجب افزایش حساسیت شغل آن ها شده است. این نهاد در کشور ما با عنوان نیروی انتظامی شناخته شده است که وظیفه مهم حفظ امنیت و آسایش عمومی رامحور فعالیت های خود قرار داده است اما برای این که این نهاد قادر باشد به وظایف خود به نحو احسن عمل نماید باید دارای قابلیت ها و شایستگی هایی به ویژه برخوردار از اخلاق حرفه‌ای باشد تا از این طریق اعتماد مردم را جلب نماید، اما از سوی دیگر پرسنل این سازمان به دلیل داشتن اقتدار قانونی نباید هیچگاه از موقعیت شغلی خود برای رسیدن به منافع شخصی خودسوء استفاده نمایند که این امر خود آسیب جبران ناپذیری بر وجهة سازمان پلیس خواهد زد و موجب سلب اعتماد عمومی از این نهاد که نقش مهمی را در جامعه ایفا می نماید خواهد شد. بنابراین ما در این پژوهش برآنیم که ابتدا یک تعریف جامع و مانع از پلیس، وظایف و اهداف آن در جامعه به دست دهیم و در بخش دوم مقاله به بسترهای اخلاقی که در سازمان پلیس باید وجود داشته باشد تا به نحو مطلوبی وظایف خود را به انمجام برساند، خواهیم پرداخت., فصلنامه علمی بصیرت و تربیت اسلامی
Keywords: اخلاق حرفه ای; بصیرت تربیت اخلاق آموزش دین مذعب; نیروی انتظامی; پلیس; اهداف و وظایف پلیس; نظام اخلاقی

روش مدیریت بر مبنای کرامت انسانی - ایرج سلطانی (سازمان عقیدتی سیاسی ناجا)
امروزه توجه به اثربخشی سازمان ها به یک ضرورت تبدیل گردیده که از راه‌های مختلفی می‌توان به این مهم توجه کرد. یکی از راه‌های ایجاد فرهنگ و تحقق آن در سازمان و سبک مدیریت حاکم بر سازمان است که با فلسفه و اندیشه خاص خود می تواند با ترکیب مناسب و به کارگیری عوامل تولید، اثربخشی را محقق نماید. از آنجایی که انسان به همراه توانمندی هایش عامل اساسی اثربخشی است، سبک مدیریتی که بر انسان مدیریت کند و از توانمندی های او به نحو مطلوبی در راستای اهداف سازمان استفاده نماید،می تواند نقش محوری در اثربخشی داشته باشد. براین اساس، در این مقاله سعی بر آن است که یک فلسفه و اندیشه نو و تجربه شده مدیریتی، تحت عنوان سبک مدیریت بر مبنای کرامت انسانی معرفی شود. این سبک مدیریت یک فلسفه نوین مدیریتی است که از اندیشه و تجربه یک مدیر موفق نشأت گرفته و تصمیم گیری ها و الگوهای رفتاری آن در سازمان جاری که براساس تئوری های عمل practice theory که در آن عمل وکار انجام می شود و بعد تئوری آن ساخته می شود، مبانی تئوری آن تدوین گردیده است. روند تدوین مقاله بدین صورت است که ابتدا مفهوم کرامت انسانی تبیین و بعد اصول مدیریت بر مبنای کرامت انسانی ( راه های عملی تجربه شده توجه به کرامت انسانی) در قالب اصول احترام به انسان، دیدگاه مثبت گرا نسبت به انسان، روابط انسانی قوی، مشارکت عملی، آموزش جامع، مکانیزم های خود انگیزشی، توجه به خانواده کارکنان، به کارگیری فرآیند تحقیق و پژوهش، ارزیابی عملکرد به منظور پرورش منابع انسانی ونهایتاً نتایج حاصل از مدیریت برمبنای کرامت انسانی و تاثبر آن در افزایش اثر بخش تبیین گردیده است . امید است مورد توجه دست اندرکاران و مدیران سازمان قرار گیرد., فصلنامه علمی بصیرت و تربیت اسلامی
Keywords: ادراک; انگیزش; مشارکت; پاداش; ارزیابی; بصیرت تربیت اخلاق آموزش دین مذعب; کارایی; کرامت; اصل احترام

بررسی عوامل آسیب پذیری فرهنگی در قرآن - مجید معارف (سازمان عقیدتی سیاسی ناجا)
از نظر قرآن عوامل متعددی وجود دارد که آسیب پذیری فرهنگی را امکان پذیر می سازد، البته نمی توان ادعا کرد که فقط عوامل گفته شده به آسیب پذیری فرهنگی می انجامد، ممکن است از عوامل دیگری هم بتوان سخن گفت که به طور مستقیم و غیر مستقیم در پیدایش آسیب پذیری فرهنگی موثر باشند، اما بدون تردید عوامل ذکر شده از موثرترین عوامل در ظهور این پدیده فرهنگی هستند. این که سهم هر یک از عوامل در پیدایش آسیب پذیری به چه اندازه است و یا آنکه هریک از عوامل با پدیده گفته شده رابطه ای علّی دارند یا نه و یا میان آنها رابطه ای تعاملی برقرار است یا نه؟ موضوعی است که در این مقاله به آن پرداخته خواهد شد., فصلنامه علمی بصیرت و تربیت اسلامی
Keywords: نیاز; اجتماعی; هدایت; بصیرت تربیت اخلاق آموزش دین مذعب; سعادت; آسیب پذیری; پیدایش; فرهنگی

نسبت دین و اخلاق از منظر اسلامی - مریم صانع پور (سازمان عقیدتی سیاسی ناجا)
از آنجا که مباحث اخلاقی از مهمترین مسائل جهان امروز می باشد در این مقاله به بررسی مباحث اخلاق و رابطه آن با دین پرداخته شده است . کانت دایره اخلاق و دین را چون سایر فیلسوفان اخلاق غیر دینی، جدا از یکدیگر و متباین تلقی کرده، زیرا خدای او خدای سوبژکتیو و ذهنی بود در حالیکه خدای اسلام در عین تعین، تشخیص و تعالی از رگ گردن به انسان نزدیکتر است ، در همه جا با اوست و به هر چه انجام می دهد بیناست. او در عین بطون و خفا دارای ظهور است و در عین تعالی از هر چیزی به انسان نزدیکتر است . زیرا او هر روز در کاری است. چنانچه اگر تیر می اندازی این تو نیستی، بلکه خداست که تیر می اندازد، بنایراین چنین خدایی در همه شئون حیات مخلوقات خود حضور دارد و لذا دایره اخلاق نمی تواند از دایره دین جدا باشد و این مقاله این موضوع را مورد بحث و بررسی قرار می دهد., فصلنامه علمی بصیرت و تربیت اسلامی
Keywords: ارزش; اخلاق; دین; جامعه; تعالی; بصیرت تربیت اخلاق آموزش دین مذعب; حقانیت

بررسی و تبیین آیات ولایت از منظر تشیع و تسنن - دکتر فتح ا.. نجارزادگان (محمدی) (سازمان عقیدتی سیاسی ناجا)
آیات 55و 56 سوره مائده در عرف قرآن پژوهان شیعی به آیات ولایت مشهورند. در نظر آنان این آیات بر امامت علی (ع) دلالت می کنند، ولی اهل سنت در چنین دلالتی تردید کرده اند. دردیدگاه شیعه واژه « انّما» در آیه برای حصر وضع شده و «ولی» به معنای والی و اولی به تصرف و مترادف با معنای امام است. آیات ولایت در پی رخداد و تصدّق انگشتر در نماز به دست علی (ع) نازل شده است و ولایت را برای امام ثابت می کند. افزون بر مفاد خودآیات ، پیامبر نیز برای اثبات ولایت علی (ع) به این آیات تمسک جسته است. اهل سنت درباره این آیات سه دیدگاه دارند.برخی با پذیرش احادیث تصدّق، آیات ولایت را تنها بر همان معنای مورد نزول حمل می کنند. گروه دیگری از اهل سنت، مفاد آیه را تعمیم می دهند و با پذیرش شأن نزول آیات به تفسیر آنها می پردازند. بیشتر مفسران اهل سنت از جمله – طبری – زمخشری، فخر رازی،قرطبی و الوسی – از این گروهند. اینان با الغای خصوصیت از شأن نزول این آیات، ولایت را به همه مومنان تعمیم داده، آن را به معنای نصرت یا محبت می دانند و عبارت و « هم راکعون» را به معنای » و هم خاضعون» فرض می کنند. این دیدگاه ریشه نبوی ندارد و از صحابه نیز چنین تفسیری نقل نشده است. برخی از اهل سنت هم مفاد آیات ولایت را عام می شمارند و رخداد تصدّق انگشتر را به کلی انکار می کنند؛ این دیدگاه را ابن تیمیه در قرن هشتم پی نهادو برخی مانند ابن کثیر و ذهبی از وی پیروی کرده اند. رد برخی از منابع اهل سنت، اساتید نقل حادثه تصدّق به 26 طریق می رسد. اشکالهای اهل سنت در دیدگاه شیعه درباره این آیات از نادیده گرفتن احادیث شأن نزول آنها ناشی می شود., فصلنامه علمی بصیرت و تربیت اسلامی
Keywords: ولایت; قرآن; تشیع; سرپرستی; بصیرت تربیت اخلاق آموزش دین مذعب; امامت; امام علی ( ع); تسنن; تصدّق

مدیریت اسلامی از نگاهی دیگر - میرمهرداد پیدایی (سازمان عقیدتی سیاسی ناجا)
باپیروزی انقلاب اسلامی در ایران بستر نوینی در زمینه ارائه ایده های متفاوت در مورد اسلام و مبانی آن فراهم شد و تاکنون صدها مقاله، کتب و ... در زمینه احکام مقدس اسلام به طبع نگارش در آمده است . اما با نگاهی عمیق می توان به این نکته پی برد که تعداد مقالات و کتب معتبر ارائه شده در خصوص مبانی فلسفی مدیریت اسلامی در مقایسه با سایر احکام اسلام بسیار کم است . حال با عنایت به فرهنگ غنی اسلام و نظام حکومتی حاکم بر کشورمان توجه هر چه بیشتر به تبیین و گسترش مبانی فلسفی مدیریت اسلامی بیش از پیش احساس می شود. دراین مقاله نگارنده بر آن است تا با بررسی پارادایمهای مختلف مدیریت دولتی و تشریح ابعاد مختلف آنها، جایگاه مدیریت اسلامی را در میان این مفروضات روشن نموده، سپس با ارائه و پیشنهادهای نظم ساختاری نوین متناس با سیستم حکومت کشور به تبیین ابعاد فلسفی حکومت اسلامی و نظام جمهوری اسلامی ایران بپردازد., فصلنامه علمی بصیرت و تربیت اسلامی
Keywords: مدیریت اسلامی; پارادایم; بصیرت تربیت اخلاق آموزش دین مذعب; ابعاد سه گانه جمهوری اسلامی ایران; پارادایم مدیریت اسلامی; خدمات عمومی; سوسیالیسم; کاپیتالیسم; مدیریت دولتی سنتی; مدیریت دولتی نوین; نوین

الگوی ارتباطی پیامبر(ص) در روابط عمومی - هوشمند سفیدی (سازمان عقیدتی سیاسی ناجا)
بی تردید، هیچ حرفه‌ای نمی تواند خود را بی نیاز از الگو برداری و انتخاب الگوهای برتر بداند؛به ویژه آنکه براساس رهنمود قرآنی،پیامبر گرامی اسلام به عنوان « صاحب خُلق عظیم » و «اسوه حسنه » مطرح هستند. در حرفه روابط عمومی نیز، الگوهایی مطرح هستند که براساس روشها و ارزشهای حاکم بر بینش و رفتار دست اندرکاران این حرفه مشخص می شوند. وقتی سیره پیامبر اعظم (ص)را مطالعه می کنیم، کنشها، روشها و ارزشهای حاکم بر روابط عمومی آن حضرت، دستمایه هایی را در اختیار ما می گذارد که اگر بتوانیم آن را براساس نظریه های علمی، جمع بندی کنیم، می توانیم الگوی جدیدی از روابط عمومی را که متاثر از خُلق عظیم محمدی(ص) است، تحت عنوان « الگوی روابط عمومی برتر» ارائه کنیم. گرچه پرداختن به این موضوع از ابعاد مختلف، از جمله روشهای ارتباطی مورد استفاده حضرت پیامبر(ص) مثل خطابه یا موعظه و... تکنیک کاربردی و یا ارزشهای حاکم بر رفتار ارتباطی پیامبر اعظم (ص) امکان دارد، لیکن در این مقاله زمینه هایی مثل «مهرورزی با مردم »، «صداقت»، « بهره گیری از افکار عمومی و مشورت »،« اخلاق نیک و نیکی با مردم»، « عیب پوشی »، « آگاهی بخشی و اطلاع رسانی »و« شیوه سخنرانی و سخنگویی » مورد توجه قرار می گیرند که در کل می توان آنها را اجزای اصلی «رفتار ارتباطی» پیامبر اعظم (ص) تلقی کرد, فصلنامه علمی بصیرت و تربیت اسلامی
Keywords: بصیرت تربیت اخلاق آموزش دین مذعب; صداقت; مشورت; روابط عمومی; سخنرانی; سیره:; مهرورزی

مردم سالاری از دیدگاه قرآن و نهج البلاغه - علی مظفری (سازمان عقیدتی سیاسی ناجا)
در میان نظریات سیاسی مدعی انسان مداری، اسلام و به ویژه قرآن و نهج البلاغه نشان دهنده نظام سیاسی ای است که انصافاً مبتنی بر مردم سالاری و موجب هدایت فرد و جامعه به سوی سعادت دنیوی و اخروی می باشد. اصولاً انسان موجودی شریف و دارای فضیلت و کرامت بوده و از جایگاهی رفیع و منیع برخوردار است؛ تا جایی که خداوند او را جانشین خود در زمین و مسجود فرشتگان معرفی می نماید. امیر المومنین (ع) حکومت بر مردم را امانت و فرصتی برای خدمت می داند نه طعمه و فریب؛ و رعایت آرا، و احترام رعیت و نیز مشورت با مومنان را ضروری دانسته و تاکید می نماید. در قرآن کریم ، خداوند حتی پیامبر اعظم (ص) را به مشورت با مومنان امر می فرماید. امیر مومنان در نامه های متعددی به حاکمان و کارگزاران حکومت خود موکداً یادآوری نموده که در مقابل مردم خاضع و مهربان بوده، آزادی آنها را در چارچوب شرع رعایت و خواسته های آنان را تأمین نمایند. تکریم شخصیت و حرمت مردم، برخورداری از حمایت آنان، ایجاد عدالت و زمینه های بالندگی در جامعه، از شاخصهای مشروعیت حاکمیت شمرده شده است . این مقاله درصدد ارائه آیات و روایاتی است که مردم سالاری دینی را تبیین و تأکید می نماید., فصلنامه علمی بصیرت و تربیت اسلامی
Keywords: عدالت; مردم سالاری; آزادی; مشروعیت; بصیرت تربیت اخلاق آموزش دین مذعب; سعادت; حکومت:; رهبری:

جایگاه پلیس در نظام اسلامی - عابدین مؤمنی (سازمان عقیدتی سیاسی ناجا)
جامعه با کار تمام اصناف و اقشار اداره می شود، ولی نقش طبقات مختلف در اداره جامعه برابر نیست؛ پلیس گسترده‌ترین خدمات را در جامعه دارد و اساسی ترین نقش را در جامعه ایفاء می‌کند. مردم در حصار پلیس زندگی می‌کنند که با خواست و اراده خداوند قلعه و دژ نفوذ ناپذیری برای مردم خواهد بود، همچنانکه همه کارهایی که انجام می شود با صدر اذن و جواز از طرف خداوند متعال می باشد. پلیس زینت والیان است و والیان امور با پلیس زینت داده شده اند؛ عزّت دین با اقتدار و رفتار پلیس حاصل می شود و امنیت راهها با عمل ودیده یابی پلیس فراهم می گردد؛ در نتیجه پلیس نقشی همه جانبه دارد و قوام مردم با پلیس می باشد. بنابراین جایگاه و منزلتی که پلیس دارد از طبقات عالی جامعه است ؛ والیان، مردم، امنیت، عزّت دین و عزّت دینی همه به پلیس بستگی دارد., فصلنامه علمی بصیرت و تربیت اسلامی
Keywords: دین; بصیرت تربیت اخلاق آموزش دین مذعب; پلیس; امنیت:; إذن الله; جنود; زینت:; عزّت; قوام; والیان: